Ruim zes maanden bleef het in stilte en onder zee verborgen, beschermd tegen nieuwsgierige blikken en mogelijke plunderingen. Vandaag kan het nieuws echter eindelijk verteld worden: voor de kust van Gallipoli werd een Romeins schip geïdentificeerd met een lading garum, de beroemde vissaus die op de tafels van het rijk als een ware delicatesse werd beschouwd. Een ongekende ontdekking, die archeologie, voedselgeschiedenis en bescherming van ondergedompeld erfgoed combineert.
Het wrak behoort tot een groot Romeins vrachtschip uit de 4e eeuw na Christus, dat in de Ionische Zee zonk terwijl het langs een van de belangrijkste handelsroutes van die tijd voer. De eerste onderzoeken uitgevoerd door archeologen en experts wijzen op een Noord-Afrikaanse herkomst, vooral herkenbaar aan het type amforen en enkele structurele kenmerken van de romp.
En het is juist de inhoud van die amforen die de vondst uitzonderlijk maakt. Volgens voorlopige reconstructies vervoerde het schip garum, de beroemdste vloeibare vissaus uit de oudheid, die als een luxeproduct werd beschouwd en zeer gewaardeerd werd door de Romeinse elite. Een kostbare smaakmaker, het resultaat van een lang en complex proces, dat we vandaag de dag idealiter zouden kunnen vergelijken met ansjovissaus, zijn moderne erfgenaam.
Garum werd verkregen uit de langzame maceratie van visingewanden, kleine vissen zoals sardines, ansjovis en makreel, maar ook uit tonijnresten, zout, aromatische kruiden en specerijen. Het resultaat was een intens hartige vloeistof, gebruikt om vlees, vis en groenten op smaak te brengen, en die echte handel op imperiale schaal kon genereren.
Een ontdekking die geheim werd gehouden om plunderingen te voorkomen
De staat van bewaring van de vondsten is een van de aspecten die wetenschappers het meest opvalt. De amforen liggen in uitstekende staat op de zeebodem en bieden een vrijwel intacte foto van een oude handelslading. Juist om deze reden werd direct na de ontdekking een duidelijk besluit genomen: maximale vertrouwelijkheid.
De ontdekking, die plaatsvond in juni 2025, werd ruim zes maanden geheim gehouden, met als doel de onderwaterafzetting en zijn buitengewone informatiepotentieel te beschermen. Vanaf het eerste moment werd het gebied 24 uur per dag continu in de gaten gehouden om elke poging tot plundering te voorkomen.
©Financiële politie
Van ontdekking tot financiering
De basis voor de identificatie van het wrak is het gezamenlijke werk van de hoofdinspecteur van archeologie, schone kunsten en landschap voor de provincies Brindisi, Lecce en Taranto, de afdeling Luchtvaartoperaties van Bari en de afdeling Marineoperaties van de Guardia di Finanza van Gallipoli.
Het schip werd tijdens normale controleactiviteiten op zee geïdentificeerd door de Guardia di Finanza. De moderne instrumenten aan boord rapporteerden een anomalie op de zeebodem, die vervolgens werd geverifieerd dankzij de duiken van de II Taranto Diving Unit, in nauwe samenwerking met de Superintendency.
Intussen zijn de fondsen ook gearriveerd: 780.000 euro, toegekend door de Hoge Raad voor Cultureel en Landschappelijk Erfgoed, zal ons in staat stellen om te beginnen met de documentatie, het archeologisch onderzoek en de veiligheid van het wrak.
De komende maanden zullen systematische verkennings- en studieactiviteiten beginnen met de modernste onderwateronderzoekstechnologieën. Deze stappen zullen de basis leggen voor de complexe archeologische opgravingen, het gecontroleerde herstel van de amforen en de delicate conserveringsoperaties, in overeenstemming met de principes van de UNESCO-conventie voor de bescherming van cultureel erfgoed onder water.
De ontdekking is niet alleen nieuws voor professionals. Het vertelt over een oude Middellandse Zee die bestond uit uitwisselingen, kennis en voedsel, en over routes die Noord-Afrika verbond met het schiereiland Messapia, dat toen Calabrië heette.
Het is een verhaal dat gaat over voedsel, hulpbronnen uit de zee en een circulaire economie, waarin zelfs wat als ‘afval’ werd beschouwd een product van de hoogste waarde werd. En misschien is dit ook de reden waarom deze ontdekking zo fascinerend is: omdat het ons eraan herinnert dat de zee, indien gerespecteerd en beschermd, ons waardevolle lessen uit het verleden blijft leren.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
