Drie uur om slechts 250 meter af te leggen. Dit was wat een groep archeologen nodig had om zich een weg te banen door de dichte vegetatie van de Peruaanse Andes, waar een drone al iets bijzonders had ontdekt: ruim 2,5 kilometer aan oude precolumbiaanse paden, die eeuwenlang verborgen waren gebleven vlak voor de beroemde citadel van Machu Picchu.
De ontdekking, die plaatsvond tijdens een onderzoekscampagne tussen juli en augustus 2026, zou een belangrijk stuk kunnen toevoegen aan de geschiedenis van het beroemdste archeologische complex van Peru. De routes ontwikkelen zich langs de rechteroever van de Urubamba-rivier, doorkruisen een gebied vol terrassen en stenen constructies en lijken richting de berg Yanantin te gaan, een piek van 4.100 meter die in de Andescultuur als heilig wordt beschouwd.
Ze werden geïdentificeerd door een team van Poolse en Peruaanse onderzoekers, dankzij de samenwerking tussen het Centrum voor Andesstudies van de Universiteit van Warschau, de Polytechnische Universiteit van Wroclaw en de culturele autoriteiten van Cusco. De ontdekking werd op 10 augustus aangekondigd door het Peruaanse Ministerie van Cultuur.
De laser vond een 1,2 kilometer lange weg onder het bos
De hoofdroute meet minimaal 1,2 kilometer, is ongeveer twee meter breed en klimt de berghelling op met een reeks zigzagbochten, een oplossing die de Inca’s gebruikten om de steile hoogteverschillen van de Andes te overwinnen. Secundaire routes splitsen zich af van deze weg, terwijl in de buurt mogelijke perrons, terrassen en cirkelvormige constructies zijn geïdentificeerd. Een systeem dat complex genoeg is om te suggereren dat dit deel van het grondgebied veel populairder en georganiseerder was dan eerder werd gedacht.
De eer voor de ontdekking gaat ook naar LiDAR, een technologie die laserpulsen gebruikt om afstanden te meten en het aardoppervlak te reconstrueren. Het instrument is op een drone gemonteerd en stelt je in staat informatie te verzamelen, zelfs als de begroeiing zo dik is dat het bijna volledig verbergt wat zich onder de bomen bevindt.
In dit geval verkregen de archeologen, zoals gerapporteerd door de Wroclaw Polytechnic, driedimensionale modellen van het gebied en herkenden ze een reeks regelmatige lijnen die de hellingen van de berg volgden. Het lastige kwam later, toen ze de looproutes probeerden te bereiken. Hitte, vochtigheid en vegetatie maakten het moeilijk om zelfs maar een paar meter vooruit te komen. Toch bleven onder die laag bladeren en wortels sporen achter van een wegennetwerk waar zelfs de bewoners van het gebied niets van afwisten.
De Muralla de Mandor was mogelijk een rituele weg
Onder de bouwwerken die in het gebied aanwezig zijn, is er één die archeologen al lang fascineert: de zogenaamde Muralla de Mandor, een lange stenen constructie die ongeveer een kilometer lang de berghelling doorkruist. Op sommige plaatsen bereikt hij een hoogte van twee tot drie meter. Afmetingen die een mogelijke defensieve functie hadden gesuggereerd, alsof het een muur was die bedoeld was om een nederzetting te beschermen.
Maar er klopt iets niet in deze interpretatie. Volgens Nino del Solar Velarde, verantwoordelijk voor het archeologisch onderzoek van Machu Picchu voor het Directoraat Cultuur van Cusco, is er in het gebied geen archeologisch bewijs gevonden dat kan worden toegeschreven aan conflicten die een dergelijke versterking zouden hebben gerechtvaardigd.
Dan is er het beheer van de structuur. De Muralla de Mandor volgt in feite een as die wijst naar de top van de berg Yanantin, een van de heilige bergen die Machu Picchu omringen. In een interview met de Peruaanse overheidsinstantie Andina legde Del Solar Velarde uit dat wat de muur wordt genoemd, een verhoogde ceremoniële weg had kunnen zijn, speciaal gebouwd om een plaats van aanbidding te bereiken.
Voor de Inca’s hadden bergen een betekenis die veel verder ging dan alleen de geografie. De Ap ze werden beschouwd als beschermende geesten, heilige entiteiten die verband hielden met de natuur, vruchtbaarheid en het evenwicht van de wereld. Yanantin behoort tot dit spirituele landschap, samen met andere toppen zoals Salkantay, Pumasillo en Putucusi. De oriëntatie van de weg zou daarom een religieuze betekenis kunnen hebben, hoewel verdere opgravingen nodig zullen zijn om de oorspronkelijke functie ervan te begrijpen.
Machu Picchu was veel meer dan een geïsoleerde citadel in de bergen
De ontdekking voegt een belangrijk element toe aan de kennis van Machu Picchu, gebouwd in de 15e eeuw en nu erkend als UNESCO-werelderfgoed. De terrassen, trappen en stenen gebouwen zijn een van de meest herkenbare symbolen van de Inca-beschaving geworden. Toch vertegenwoordigde de citadel slechts een deel van een veel groter grondgebied, bestaande uit nederzettingen, landbouwgebieden, ceremoniële plaatsen en wegen die de bergen doorkruisten.
Er zijn ongeveer 60 archeologische vindplaatsen bekend in het Machu Picchu Nationaal Archeologisch Park. Velen bevinden zich aan dezelfde oever van de Urubamba-rivier waar de citadel staat en dit had geleerden ertoe gebracht hun onderzoek vooral daar te concentreren. De nieuwe paden vertellen iets anders. Zoals professor Mariusz Ziółkowski, directeur van het Centrum voor Andesstudies aan de Universiteit van Warschau, uitlegt, suggereren de nieuw geïdentificeerde wegen dat de overkant ook werd beïnvloed door belangrijke transformaties tijdens de Inca-periode.
Mogelijk hebben hier ook andere nederzettingen en gecultiveerde gebieden bestaan, die via een veel uitgebreider netwerk van routes met de citadel waren verbonden dan bekend is. Er is ook een praktische vraag die archeologen graag willen ophelderen: als de twee oevers deel uitmaakten van hetzelfde systeem, waar bevonden zich dan de verbindingen om de rivier over te steken? De Inca’s waren in staat hangbruggen te bouwen met geweven plantenvezels. Er zijn echter nog maar weinig sporen van deze structuren over en het identificeren van de oude kruispunten zou kunnen helpen bij het reconstrueren van de bewegingen tussen de verschillende nederzettingen.
Archeologen zullen terugkeren om te graven, maar de locatie van de paden blijft geheim
Het onderzoek zal worden voortgezet met nieuwe onderzoeken en controles ter plaatse. De groep wetenschappers wil de LiDAR-scans voltooien en gedeeltelijke opgravingen starten om te begrijpen hoe de paden zijn aangelegd en welke functie de geïdentificeerde structuren in hun omgeving hadden. De Peruaanse minister van Cultuur, Alberto Beingolea Delgado, heeft al de steun van de regering aangekondigd voor de voortzetting van het onderzoek.
De activiteiten die gepland zijn tussen eind 2026 en 2027 zullen de nodige vergunningen moeten verkrijgen, aangezien dit een beschermd gebied van bijzondere naturalistische waarde is. Ondertussen hebben archeologen besloten de exacte coördinaten van de vondsten vertrouwelijk te houden. Een noodzakelijke voorzorgsmaatregel om de komst van geïmproviseerde schatzoekers te voorkomen, die structuren kunnen beschadigen die nog wachten om bestudeerd te worden.
Machu Picchu blijft dus verrassen, zelfs na meer dan een eeuw archeologisch onderzoek. De beroemdste gebouwen worden elk jaar bezocht door mensen van over de hele wereld, terwijl er aan de andere kant van de rivier nog steeds wegen zijn om te bewandelen, terrassen om te verkennen en misschien wel een eeuwenoud pad naar een heilige berg. Eeuwenlang hield het bos ze verborgen. Nu weten archeologen waar ze moeten zoeken, ook al zal het nog enkele uren en een paar kapmessen duren om ze te bereiken.
