Een kopje koffie kan effecten hebben die ver buiten de hersenen liggen. In de darm bijvoorbeeld, waar onderzoekers van de Universiteit van Kopenhagen enkele interessante verschillen ontdekten tussen degenen die vaak koffie drinken en degenen die het slechts af en toe consumeren. De eerste hadden een grotere verscheidenheid aan darmbacteriën en een zuurder milieu in de dunne darm. Bovendien kwam een grotere aanwezigheid van cafeïnemetabolieten in de urine overeen met een groter aantal darmcontracties. Nieuws dat van bijzonder belang kan zijn voor degenen die na hun ochtendkoffie de behoefte voelen om naar het toilet te gaan. Een vrij algemene gewoonte, die de wetenschap beter probeert te begrijpen.
Het onderzoek, uitgevoerd door Francesca Bucci en Henrik Munch Roager van de Universiteit van Kopenhagen en gepubliceerd in het tijdschrift Darmmicrobiologiewaarbij 61 gezonde Deense volwassenen betrokken waren. Het doel was om te begrijpen of de gebruikelijke koffieconsumptie geassocieerd was met veranderingen in de samenstelling van darmbacteriën en de werking van het spijsverteringsstelsel.
Degenen die regelmatig koffie drinken, hebben een meer gevarieerde bacteriële flora
Het eerste resultaat betreft de darmmicrobiota, die groep bacteriën en andere micro-organismen die in ons spijsverteringsstelsel leven en deelnemen aan tal van functies, van de spijsvertering tot de stofwisseling. De onderzoekers merkten op dat degenen die vaker koffie dronken een grotere verscheidenheid aan darmbacteriën hadden dan degenen die het zelden dronken.
Er kwamen ook verschillen naar voren in de aanwezigheid van enkele micro-organismen, waaronder die behorend tot de geslachten Lawsonibacter en Slackia en de familie Eggerthellaceae. Een grotere bacteriële rijkdom wordt vaak beschouwd als een interessant element in de studie van de microbiota, ook al is dit op zichzelf niet voldoende om vast te stellen hoe gezond een darm is. De verschillen hielden echter niet op bij de bacteriën.
Bij frequente koffieconsumenten was de pH van de dunne darm zelfs lager, wat wijst op een zuurder milieu. Een detail dat allesbehalve secundair is, want de zuurgraad van de darmen beïnvloedt de werking van spijsverteringsenzymen en de manier waarop ons lichaam voedsel afbreekt. Verder onderzoek zal nodig zijn om te begrijpen of deze variatie gunstige of ongunstige effecten op de gezondheid heeft.
De elektronische capsule die de darmactiviteit meet
Om te observeren wat er tijdens de spijsvertering gebeurt, gebruikten de onderzoekers een kleine, opneembare elektronische capsule, genaamd SmartPill. In tegenstelling tot een gewone tablet bevat dit apparaat sensoren die informatie kunnen verzamelen terwijl deze door het spijsverteringsstelsel gaat. De capsule meet temperatuur, druk, zuurgraad en transittijden en registreert ook de contractiele activiteit van de darm.
Van de 61 deelnemers namen er 50 de capsule in, waardoor de onderzoekers informatie rechtstreeks vanuit het spijsverteringsstelsel konden verkrijgen. Het onderzoek vond plaats gedurende negen opeenvolgende dagen. Acht dagen lang noteerden de vrijwilligers het voedsel en de dranken die ze consumeerden, terwijl de onderzoekers via ontlasting- en urinemonsters de bacteriële samenstelling en enkele indicatoren van de cafeïne-inname analyseerden.
De deelnemers werden vervolgens verdeeld in frequente consumenten, d.w.z. mensen die op meer dan drie van de acht geobserveerde dagen koffie dronken, en occasionele consumenten. Onder de eerstgenoemden lag de consumptie over het algemeen tussen de één en vijf kopjes per dag. De analyses maakten het dus mogelijk om de eetgewoonten te correleren met wat door de capsule werd gemeten.
Koffie- en darmcontracties: het mogelijke verband met constipatie
Een van de meest interessante observaties van het onderzoek is die met betrekking tot samentrekkingen van de dikke darm. De onderzoekers ontdekten dat hogere concentraties cafeïnemetabolieten in de urine geassocieerd waren met een groter aantal darmcontracties. Door deze spierbewegingen kan de dikke darm zich vermengen en de inhoud naar voren duwen, wat bijdraagt aan de normale werking van de darm.
Het is een resultaat dat van bijzonder belang is voor onderzoek naar constipatie, een aandoening die gepaard kan gaan met een vertraging van de darmmotiliteit. Zoals Francesca Bucci, eerste auteur van het onderzoek, uitlegt, kunnen darmcontracties een goede spijsvertering bevorderen, constipatie helpen voorkomen en de darmspieren actief houden.
Het onderzoek suggereert daarom een mogelijk mechanisme waarmee koffie de darmregelmaat zou kunnen beïnvloeden. Om na te gaan of deze weeën zich ook vertalen in een regelmatigere stoelgang, zijn specifieke onderzoeken nodig, omdat de deelnemers gezonde volwassenen waren en de effectiviteit van koffie tegen obstipatie niet is gemeten.
De volgende stap is het vergelijken van periodes met en zonder koffie
Henrik Munch Roager, hoofd van de onderzoeksgroep, denkt dat er goede redenen zijn om de rol van koffie in de darmfysiologie te onderzoeken. In een persbericht van de Universiteit van Kopenhagen herinnert de onderzoeker zich dat andere onderzoeken al het vermogen van koffie hebben gedocumenteerd om verschillende spijsverteringsprocessen te beïnvloeden, waaronder de afscheiding van maagzuur. De dagelijkse observaties van veel mensen suggereren bovendien al lang een verband tussen de consumptie van de drank en de darmactiviteit. De nieuwe studie draagt bij aan deze kennis door metingen die rechtstreeks in het spijsverteringsstelsel worden verzameld.
Er blijft een belangrijk onderscheid bestaan: onderzoekers hebben associaties waargenomen en kunnen nog niet alle gevonden verschillen met zekerheid aan koffie toeschrijven. Eetgewoonten en individuele kenmerken kunnen zowel de microbiota als de darmfysiologie beïnvloeden. Om deze reden stelt Roager voor om door te gaan met een gecontroleerd onderzoek, waarbij perioden van hoge koffieconsumptie worden vergeleken met andere waarin de drank volledig wordt geëlimineerd.
Het doel is om te begrijpen of de stoffen in koffie kunnen worden gebruikt om de darmmotiliteit op natuurlijke wijze te stimuleren, wat nieuwe mogelijkheden biedt in onderzoek tegen obstipatie. Ondertussen voegt de ochtendbeker nog een toevoeging toe aan zijn toch al lange cv: naast dat het ons wakker houdt, kan het ook iets te maken hebben met de manier waarop onze darmen werken. Hoeveel en met welke voordelen zal het volgende experiment moeten uitwijzen.
