Na een kwart eeuw van periodieke onderhandelingen, uitstel en gekruiste veto’s heeft de vrijhandelsovereenkomst tussen de Europese Unie en Mercosur het eerste, beslissende, politieke obstakel overwonnen. Op 9 januari kwam het groene licht van Coreper, het comité van permanente vertegenwoordigers van de 27 lidstaten. Een gekwalificeerde meerderheid maakte de weg vrij voor de ondertekening van de overeenkomst, die nu wacht op de laatste formele stappen en discussie met het Europees Parlement.
HISTORISCHE OVEREENKOMST TUSSEN MERCOSUL EN UNIÃO EUROPEIA | De landen van União Europeia keuren de commerciële overeenkomst goed @mercosur na 25 jaar handelen. Dit proces richt zich op de articulatie van de Braziliaanse regering en verhindert externe nationale handel. pic.twitter.com/PzCb7Olux6
— CanalGov (@canalgov) 9 januari 2026
De stemming verdeelde Europa. Italië, Duitsland en Spanje steunden de overeenkomst; Frankrijk, Polen, Oostenrijk, Hongarije en Ierland stemden tegen; België onthield zich van stemming. Het ja van Rome was cruciaal om de benodigde aantallen te bereiken. Het is geen politiek detail: de overeenkomst creëert de grootste vrijhandelszone ter wereld, met ruim 700 miljoen inwoners tussen Europa en Latijns-Amerika.
Wat Mercosur is en waarom het belangrijk is voor de EU
De Mercado Común del Sur, geboren in 1991 met het Verdrag van Asunción, verenigt Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay met als doel hun economieën te integreren via een douane-unie en, in de toekomst, een gemeenschappelijke markt. In de loop van de tijd zijn er partners en waarnemers bijgekomen, maar de kern van het blok blijft Zuid-Amerikaans.
De overeenkomst met de EU, die in december 2024 politiek werd gesloten, heeft tot doel de tarieven voor 91% van de handel geleidelijk af te schaffen, wat gevolgen heeft voor een van de belangrijkste handelsrelaties ter wereld.
Europese industrie: minder invoerrechten, meer markt
Voor de Europese industrie betekent dit het verlagen van de tarieven die momenteel erg hoog zijn: tot 35% op auto’s, 20% op industriële producten, 18% op chemische producten en 14% op farmaceutische producten. Volgens schattingen van de Commissie zouden EU-bedrijven ongeveer vier miljard euro per jaar aan tarieven besparen.
Mercosur is nu al een markt van 280 miljoen consumenten, waarin ongeveer 30.000 Europese bedrijven actief zijn. Voor Italië is het ongeveer 14 miljard euro aan handel waard en volgens een analyse in opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken zou het land tegen 2036 het meest bevoorrechte land kunnen worden.
Landbouw, de meest gevoelige kwestie van de overeenkomst
De andere kant van de medaille is de landbouw. In ruil voor de openstelling voor Europese industriële producten krijgt het Zuid-Amerikaanse blok grotere toegangsquota voor rundvlees, gevogelte, suiker, rijst en bio-ethanol. Brussel herhaalde dat de import moet voldoen aan de EU-normen: geen met hormonen behandeld vlees of gechloreerde kip, bescherming van geografische aanduidingen voor 347 Europese producten, waarvan 58 Italiaans.
Er zijn beperkte quota (99.000 ton rundvlees en 180.000 pluimvee) en een vrijwaringsclausule die ingrijpen mogelijk maakt als de import bepaalde drempels overschrijdt, die door het Coreper zijn verlaagd van 8 naar 5%.
De tractoren op het plein en een breuk die open blijft
Garanties die het protest niet hebben kunnen tegenhouden. Vandaag, 9 januari, blokkeerden tractoren het verkeer in Milaan: balen hooi werden gelost voor de regionale raad van Lombardije, claxons en driekleurige vlaggen. De mobilisatie, gepromoot door Coapi en Riscattoagricoltura Lombardia, beschuldigt het verdrag van “het bevorderen van speculatie en het straffen van Europese en Zuid-Amerikaanse boeren en burgers” en roept op tot eerlijke prijzen en effectieve controles.
#Milaan Tractoren blokkeren het verkeer tegen het vrijhandelsverdrag met Mercosur. De landbouwvoertuigen arriveerden met tientallen op Piazza Duca d’Aosta, tegenover het hoofdkwartier van de regionale raad van Lombardije, waar ze ook balen hooi uitlaadden en toeterden. pic.twitter.com/T990TSNuhc
— Rai Radio1 (@Radio1Rai) 9 januari 2026
De spanningen zijn niet voorbestemd om snel te verdwijnen. De Europese Commissie heeft meer middelen beloofd voor het toekomstige gemeenschappelijk landbouwbeleid en heeft de naleving van de Klimaatovereenkomst van Parijs tot de essentiële elementen van de overeenkomst gemaakt, waarbij is voorzien in de opschorting ervan in geval van schendingen. Maar de confrontatie zal zich nu naar Straatsburg verplaatsen. De stemming in het Europees Parlement is geen formaliteit en, zoals de pleinen van vandaag laten zien, blijft Mercosur een economische overeenkomst die ook spreekt over landbouwmodellen, het milieu en politieke keuzes die moeilijk bij elkaar te houden zijn.
