2025 was een van de droogste jaren ooit voor de rivieren van onze planeet. Dit staat in het nieuwe State of Global Water Resources 2025-rapport over de toestand van de mondiale watervoorraden van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), dat een watercyclus fotografeert die steeds meer verandert door de klimaatcrisis.
Volgens de analyse was de totale hoeveelheid zoet water die op het land aanwezig was – dat wil zeggen in rivieren, meren, ondergrondse watervoerende lagen, sneeuw, ijs, bodem- en plantenorganismen – in 2025 42% lager dan de waarden die als normaal worden beschouwd.
Een soort lopende rekening van het water op de planeet dat, zo leggen experts uit, geleidelijk leegloopt.
Een steeds onvoorspelbaardere watercyclus
Van smeltende gletsjers tot extreme droogtes en plotselinge overstromingen: de klimaatverandering maakt de watercyclus onstabieler en moeilijker te voorspellen. De rivieren in de wereld worden steeds vaker geconfronteerd met tegengestelde omstandigheden: perioden van extreme schaarste worden afgewisseld met periodes van gewelddadige overstromingen.
In 2025, een van de warmste jaren ooit, handhaafde slechts ongeveer een derde van de rivieren in de wereld de stromen die als normaal werden beschouwd. In 36 procent van de stroomgebiedgebieden waren de waterstanden onder of ver onder het gemiddelde, terwijl in 21% debieten boven of ver boven normaal lagen.
De afgelopen zeven jaar zijn volgens de WMO de periode geweest met de minste rivieren in ‘normale’ omstandigheden sinds 1991.
We vreten onze waterbesparingsrekening op”, zegt Celeste Saulo, secretaris-generaal van de WMO, en benadrukte hoe de mondiale wateropslag op land sinds 2014-2016 gestaag is afgenomen.
Wat de situatie nog erger maakt, is de situatie van de gletsjers, fundamentele natuurlijke zoetwatervoorraden.
In 2025 verloren alle 19 grote gletsjergebieden ter wereld voor het vierde achtereenvolgende jaar massa. Het totale verlies bedroeg ongeveer 400 miljard ton ijs, een hoeveelheid die heeft bijgedragen aan de mondiale zeespiegelstijging van ongeveer 1,1 millimeter.
Gletsjers registreren de grootste verliezen sinds de jaren negentig, waarbij de ernstigste episoden zich in de meest recente jaren voordoen.
@WMO
Rivieren onder druk
Het probleem gaat niet alleen over de hoeveelheid water die beschikbaar is. De grote rivieren van de planeet staan onder toenemende druk, mede als gevolg van vervuiling en buitensporige onttrekking van watervoorraden.
De Donau bereikte bijvoorbeeld tijdens de zomer uitzonderlijk lage niveaus, wat een energiecrisis veroorzaakte in Hongarije en Roemenië: sommige kernreactoren moesten stilleggen omdat de rivier niet genoeg water had voor de koelsystemen.
De Mississippi, een belangrijke waterbron voor ongeveer 50 gemeenten in de Verenigde Staten, wordt geconfronteerd met chemische vervuiling, verlies van wetlands, het binnendringen van zout water en steeds vaker voorkomende perioden van droogte.
Zelfs grote Afrikaanse rivieren zoals de Nijl, Niger en Zambezi worden bedreigd door een combinatie van waterschaarste en vervuiling, wat gevolgen heeft voor ecosystemen en gemeenschappen die afhankelijk zijn van deze waterwegen.
@WMO
De situatie in Engeland: hier bereikt, volgens de in het rapport aangehaalde beoordelingen, momenteel geen enkele rivier een goede algemene ecologische en chemische toestand.
@WMO
Tot de belangrijkste bedreigingen behoren rioollozingen, landbouwvervuiling, persistente chemicaliën zoals PFAS en overmatige wateronttrekking.
De riviercrisis is ook een sociale crisis
Het WMO-rapport gaat niet alleen over ecosystemen. De gezondheid van rivieren is nauw verbonden met voedselzekerheid, energie, volksgezondheid en economie. De afgelopen vijf jaar hebben veel delen van de wereld herhaaldelijk lagere rivierstromen dan normaal geregistreerd: waaronder het Amazonebekken, het Rio de la Plata-bekken, verschillende gebieden in Noord-Amerika, Centraal- en Oost-Afrika, Centraal-Azië en het Midden-Oosten.
In sommige gebieden volgen droogtes en overstromingen elkaar op, zonder dat er voldoende tijd overblijft voor ecosystemen en gemeenschappen om zich te herstellen.
Volgens WMO-experts zijn meer gegevens, grotere internationale samenwerking en effectievere monitoring van de mondiale watervoorraden nodig. Omdat rivieren niet alleen waterwegen zijn, maar een van de belangrijkste natuurlijke infrastructuren waarvan het leven op aarde afhankelijk is.
HIER vindt u het volledige rapport.
