Geen foto’s meer met zeester in de hand op vakantie! Het zijn geen souvenirs (en er is niet veel voor nodig om ze te doden)

Net als de hitte en de zomerse slogans komt elke zomer hetzelfde tafereel weer in de mode op sociale media: zeesterren die uit het water worden gehaald, in de palm van de hand worden gehouden en worden getoond alsof het souvenirs zijn die op vakantie zijn gekocht en geen levende wezens.

Het zijn niet alleen kinderen die nieuwsgierig zijn naar het leven in de zee (vaak aangemoedigd door hun ouders) die dit doen. Scroll gewoon door Instagram of TikTok en kom foto’s en video’s tegen van toeristen, makers, influencers en zelfs journalisten die deze wezens aanraken en ze met groot gemak uit de zee halen.

Het probleem is dat wat lijkt op een onschuldige souvenirfoto, kan uitmonden in een bron van ernstige stress en mogelijke schade aan het dier. En het feit dat een zeester een paar seconden later weer in het water wordt gezet, betekent niet automatisch dat deze geen gevolgen heeft ondervonden.

Wij bewonderen zeedieren, maar met respect

Zeesterren zijn geen decoratieve objecten en vooral geen vissen: het zijn stekelhuidigen, verwanten van zee-egels en komkommers, met een fysiologie die totaal anders is dan de onze. Hun lichaam functioneert ook dankzij een geavanceerd aquifer- of ambulacraal systeem, een intern netwerk vol water dat is verbonden met kleine steeltjes die vooral op het onderoppervlak aanwezig zijn. Door deze structuren kunnen zeesterren bewegen, zich aan oppervlakken hechten en belangrijke fysiologische functies uitvoeren. Gasuitwisseling vindt ook plaats via structuren die direct zijn blootgesteld aan het watermilieu, inclusief ambulacrale papels en steeltjes. Met andere woorden: het zijn dieren die nauw zijn aangepast aan het leven ondergedompeld in water.

En dit is precies de reden waarom het schadelijk kan zijn om ze uit hun omgeving te halen, te manipuleren en aan de zon bloot te stellen om een ​​foto te maken. Wat gebeurt er als we een zeester in onze hand nemen? WWF Italië is op dit punt categorisch: zeesterren mogen niet uit het water worden gehaald en niet worden opgepakt. De vereniging legt uit dat blootstelling aan lucht de fysiologie van het dier kan verstoren en waarschuwt dat het binnendringen van luchtbellen in de kanalen van zijn lichaam ernstige gevolgen kan hebben. Het WWF vestigt ook de aandacht op handcontact, dat de delicate oppervlaktecoating van het dier kan veranderen en uitdroging en oververhitting kan bevorderen. En er is een detail dat we vaak vergeten: onze handen zijn helemaal geen ‘neutraal’ oppervlak.

Zonnebrandcrème, oliën, insectenwerende middelen, zepen, zweet en resten van andere stoffen kunnen in contact komen met het oppervlak van het dier. Daarbij komt nog de mechanische schade die onhandige bediening kan veroorzaken aan uiterst delicate structuren. Om deze reden zou de juiste vraag niet moeten zijn “hoeveel seconden kan ik hem uit het water houden?”, maar eerder: waarom zou ik het doen? Het is niet nodig een zeester op te tillen om hem te observeren of te fotograferen. Je kunt het precies bewonderen waar het is.

Het is ook misleidend om te zoeken naar een soort ‘veilige tijdslimiet’ – vijf seconden, tien seconden of dertig seconden – waarbinnen het mogelijk zou zijn om een ​​zeester veilig uit het water te halen. De omstandigheden veranderen op basis van de soort, de temperatuur, de blootstelling aan de zon, de toestand van het dier en de manier waarop ermee wordt omgegaan. De werkelijk risicovrije oplossing is veel eenvoudiger: laat hem waar hij is.

Zeesterren, vissen en krabben zijn geen speelgoed!

Elk jaar zien we op onze stranden kinderen (en niet alleen) zeesterren, krabben, kleine vissen en andere dieren verzamelen om ze in emmers op het strand over te brengen. Door ze te vullen met zeewater worden de omstandigheden van de natuurlijke omgeving helemaal niet nagebootst. In een klein bakje dat in de zon staat kan de temperatuur snel stijgen, terwijl de zuurstofbeschikbaarheid en de waterkwaliteit kunnen verslechteren.

Zeesterren, krabben, vissen en andere kleine waterdieren die in emmers worden gedwongen, kunnen een thermische schok, hypoxie en de dood ervaren. En zoals de OIPA ons eraan herinnert, vormt deze praktijk een misdaad gebaseerd op kunst. 544 ter van het Wetboek van Strafrecht, dat bepaalt dat “iedereen die door wreedheid of zonder noodzaak de dood van een dier veroorzaakt, wordt gestraft met een gevangenisstraf van 6 maanden tot 2 jaar en een boete van 5.000 tot 30.000 euro”.

Een praktijk die kinderen nog te vaak als educatief spel wordt aangeboden, riskeert daarom precies het tegenovergestelde te leren van wat het kennen van de natuur zou moeten betekenen: een dier niet observeren in zijn leefgebied, maar het vastleggen voor ons vermaak.

Influencer-foto’s normaliseren slecht gedrag

Dan is er nog een niet te onderschatten aspect: het imitatie-effect. Een foto gepubliceerd door een persoon met duizenden of miljoenen volgers blijft niet zomaar een momentopname. Het kan schadelijk gedrag transformeren in iets dat schijnbaar normaal is en dat de moeite waard is om na te volgen. Als we voortdurend zeesterren op de handen van toeristen zien, beschouwen we ze uiteindelijk als een soort natuurlijk vakantieaccessoire: iets om mee te nemen, te fotograferen en weer op hun plaats te zetten. Maar dieren zijn geen rekwisieten.

Dus als we deze zomer een zeester tegenkomen, laten we hem dan fotograferen. Maar laten we het onder water laten, precies waar we het vonden.

Bronnen: OIPA/WWF