Er is een precies moment, 31 december, waarop velen van ons begrijpen dat het probleem niet de kou is, noch het verkeer, noch de verwaterde prosecco. Het is juist het idee om daar te moeten zijn. Alsof oudejaarsavond een verplichte aflevering is van een serie die je al jaren volgt, alleen maar omdat ‘ik inmiddels moet weten hoe het afloopt’.
Oudejaarsavond vandaag is een atletiektest. Je moet organiseren, kiezen, reageren op berichten, nep-enthousiasme. Je moet een plan hebben, een groep, een verhaal dat je de volgende dag kunt vertellen. Het is een beetje zoals toen we klein waren, toen ons werd verteld ‘veel plezier’ en, op magische wijze, het niet meer leuk was.
En terwijl alles buiten “vieren!” schreeuwt, heerst er binnen een veel minder schandalige gedachte dan het lijkt: wat als we thuis bleven? Niet uit verdriet. Niet vanwege een gebrek aan alternatieven. Maar omdat we simpelweg al hebben gegeven. We hebben geen sociale tokens meer, zoals in een oude videogame uit de jaren 90, degenen zonder de mogelijkheid om te sparen.
Nieuwjaars JOMO
Dat gevoel heeft een naam die uit een PowerPoint-presentatie lijkt te komen, maar verrassend echt is: JOMO, Joy of Missing Out. Het plezier om iets te missen. Niet om deel te nemen. Van er niet zijn terwijl ‘iedereen’ dingen doet die je, als je erover nadenkt, helemaal niet mist.
JOMO is geen isolatie. Het is meer zoiets als wanneer je stopt met het kijken naar een serie iedereen ze houden van en je voelt je op onverklaarbare wijze beter. Of wanneer je een groepschat afsluit en je lichaam reageert vóór je hoofd, alsof iemand plotseling het volume van de wereld zachter heeft gezet.
Zo werkt het op oudejaarsavond. Geen outfits om over na te denken, geen plek om te bereiken alsof het zo was Mordorgeen gesynchroniseerde toastjes, alleen maar coördineren om het huis te verlaten is een wonder. Alleen jij, de tijd die langzamer gaat en dat vreemde gevoel dat je niets hoeft te bewijzen. Zelfs niet tegen jezelf.
Oudejaarsavond is de feestdag van maximale verwachting. De start van het jaar “goed”, wat dat ook mag betekenen. Balansen, goede bedoelingen, foto’s met geheven bril alsof we er allemaal erg van overtuigd waren. JOMO komt zwijgend langs en zegt één simpel ding: je kunt het jaar zelfs in je pyjama beginnen. Spoiler: 1 januari komt er toch aan. Niemand belt aan om je de les te lezen.
Thuisblijven, de lichten dimmen, kiezen voor stilte of een geselecteerde aanwezigheid is geen sociale overgave. Het is duidelijkheid. Het betekent begrijpen dat niet elke avond episch hoeft te zijn. Sommigen moeten gewoon eerlijk zijn. Zoals die waarin je een film bekijkt die je al hebt gezien en je al weet hoe deze eindigt, maar dat is oké.
De wetenschap bevestigt
En nee, het is niet alleen maar een gevoel dat als een beschaamde bekentenis wordt verteld. Psychologisch onderzoek begint het ook serieus te nemen. Uit een recent onderzoek naar de vreugde van het missen is gebleken dat deze houding fungeert als de zachte antagonist van FoMO, dat aandringende stemmetje dat je vertelt dat er ergens, zonder jou, iets ongelooflijks gebeurt. Net zoiets als wanneer je niet naar een feestje gaat en er de volgende dag achter komt dat het saai was. Alleen deze keer weet je het al.
Het onderzoek, verdeeld in twee afzonderlijke onderzoeken en uitgevoerd op grote steekproeven, laat zien hoe JOMO wordt geassocieerd met hogere niveaus van psychologisch welzijn, mindfulness en zelfcompassie, evenals een gezondere en minder dwangmatige relatie met sociale media. In het bijzonder komt een interessant feit naar voren: JOMO lijkt te fungeren als een beschermende factor in vergelijking met FoMO, de angst om buitengesloten te worden, vaak aangewakkerd door voortdurende confrontatie en gedwongen online aanwezigheid.
Volgens onderzoekers bevordert het vermogen om bewust de ontkoppeling te accepteren – en er zelfs van te genieten – een grotere emotionele stabiliteit. Dit is geen isolatie, maar een vorm van interne regulering: ervoor kiezen om er niet te zijn, vermindert de angst voor sociale prestaties en versterkt de perceptie van controle over iemands tijd en energie. In de praktijk: minder vergelijken, minder angst om achterop te raken, meer vermogen om te blijven waar je bent zonder te denken dat er ergens anders altijd wel iets beters is.
Nieuwjaars JOMO gaat over grenzen. Niet van afsluiting, maar van keuze. Niet uit afwijzing van anderen, maar uit respect voor jezelf. Het betekent ‘niet vanavond’ zeggen zonder dat je je een bijpersoon in je eigen leven voelt. Het betekent dat je niet langer elke afwezigheid ervaart alsof het een fout is.
We leven in een samenleving die altijd naar buiten streeft, naar lawaai, naar verplichte aanwezigheid en juist daarom kan buiten blijven een manier worden om terug te keren naar jezelf. Zonder proclamaties, zonder geschreeuwde goede voornemens, zonder de druk om het jaar “op de juiste manier” te beginnen, alsof er een onzichtbare jury bestaat.
Want de juiste weg is uiteindelijk de weg die ons niet leegmaakt. En als dit betekent dat je een film moet kijken die je al hebt gezien, een toast moet uitbrengen op het moment dat het gebeurt en moet gaan slapen zonder aftellen, dan is dat prima. Integendeel. Misschien is het wel dit: een nieuwjaar zonder verwachtingen. Dat is, alles bij elkaar genomen, het beste cadeau.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
