Als u tijdens een boswandeling een wild zwijn tegenkomt, kunt u zich een beetje zenuwachtig voelen. Eerst klinkt er een geluid tussen de bladeren, dan een gegrom, en ten slotte misschien het donkere silhouet van een dier dat een paar meter verderop het pad oversteekt.
Dergelijke scènes zijn veel gebruikelijker geworden dan een paar decennia geleden. Wilde zwijnen bezetten tegenwoordig een groot deel van het Italiaanse grondgebied en hebben ook stedelijke buitenwijken, stadsparken en landbouwgebieden bereikt. Volgens ISPRA werd de minimale omvang van de Italiaanse populatie in 2021 geschat op ongeveer 1,5 miljoen dieren. Het Instituut definieert ze als de meest talrijke wilde hoefdieren in ons land, aanwezig van de Alpen tot Sicilië en Sardinië.
Hun aanwezigheid schept concrete problemen: schade aan gewassen, verkeersongevallen, conflicten in verstedelijkte gebieden en een steeds complexer wordend samenleven met menselijke activiteiten. ISPRA onderstreept hoe het wilde zwijn een van de soorten vertegenwoordigt die zich het beste hebben aangepast aan gebieden die sterk door de mens zijn getransformeerd.
Een ontmoeting in het bos heeft echter een heel andere dynamiek dan die wordt gesuggereerd door bepaalde video’s die op sociale media circuleren. In de meeste gevallen zoekt het zwijn een manier om weg te komen. Het risico neemt vooral toe als het dier zich afgesloten voelt, als de afstand te klein wordt of als een vrouwtje gevaar signaleert in de buurt van haar jong.
Omdat er in Italië zoveel wilde zwijnen zijn
@facebook/COUNT EN HART IN BEWEGING
De huidige verspreiding heeft verre wortels en het zou simplistisch zijn om deze aan één enkele oorzaak toe te schrijven. Tijdens de twintigste eeuw veranderde het Italiaanse landschap ingrijpend. Veel plattelands- en berggebieden hebben inwoners verloren, bossen zijn weer teruggekeerd nadat de oppervlakte gecultiveerd was, en talloze gebieden zijn bijzonder gunstig geworden voor wilde dieren.
Aan dit proces werd, vooral sinds de jaren vijftig, de massale introductie van wilde zwijnen voor jachtdoeleinden toegevoegd. ISPRA herinnert zich dat veel dieren uit het buitenland of van Italiaanse boerderijen kwamen. Het kruisen van geografisch verschillende populaties en hybridisaties met binnenlandse vormen hebben de structuur van de populaties op het nationale grondgebied diepgaand veranderd. Het grote voortplantingsvermogen van de soort bevorderde ook de uitbreiding.
Het resultaat is voor iedereen zichtbaar: tegenwoordig leeft het wilde zwijn in de bossen van de Apennijnen, in landbouwgebieden, op de heuvels, in parken en zelfs aan de rand van grote steden.
Als je in de buurt van het pad wroeten hoort, weet het zwijn waarschijnlijk al dat je er bent
Degenen die regelmatig eiken- en beukenbossen bezoeken, kunnen enkele tekenen gemakkelijk herkennen. Het zwijn gebruikt zijn snuit om grond, bladeren en wortels te verplaatsen op zoek naar eikels, knollen, larven en ander voedsel. De grond lijkt misschien letterlijk omgedraaid. Dit is waar de term ‘grufolata’ vandaan komt.
Soms hoor je het dier al voordat je het zelfs maar ziet: takken breken, bladeren bewegen, grommen. Het wilde zwijn heeft een sterk ontwikkeld reuk- en gehoorvermogen en neemt bij de meeste ontmoetingen de menselijke aanwezigheid ruim van tevoren waar. Als hij ruimte heeft, heeft hij de neiging om voor afstand te kiezen.
Om deze reden is het raadzaam om tijdens een wandeling op de paden te blijven en uw aanwezigheid waarneembaar te maken met het normale geluid van uw stappen of stem. Het doel is om het dier voldoende tijd te geven om te bewegen.
Je staat voor een wild zwijn: het eerste wat je moet doen is stoppen
Het meest delicate moment komt wanneer de afstand kleiner wordt en het dier direct op het pad verschijnt. De meest bruikbare reactie is simpel: stop, observeer de situatie en geef deze de ruimte.
Een plotselinge rush kan de spanning vergroten en biedt bovendien weinig voordeel. Een zwijn kan snelheden bereiken die aanzienlijk hoger zijn dan die van een mens. De veiligste keuze is om de afstand langzaam te vergroten, met regelmatige bewegingen, en een vluchtroute open te laten voor het dier.
Als het pad het zwijn toestaat het bos in te gaan, heeft het dier onmiddellijk een oplossing en zal het hoogstwaarschijnlijk gebruiken.
Het schilderij verandert als het zich tussen muren, hekken, kliffen of andere obstakels bevindt. Een situatie als deze kan een eenvoudige vergadering omzetten in een zeer stressvolle situatie.
In dat geval wordt de afstand nog belangrijker: een verhoogde en stabiele ligging, zoals een voldoende hoge muur, kan bescherming bieden als de situatie kritiek wordt.
Een vrouwtje met jongen heeft meer ruimte nodig
Tussen lente en zomer kun je kleine wilde zwijnen tegenkomen met hun karakteristieke gestreepte vacht. De aanwezigheid van puppy’s verandert de vereiste voorzichtigheid volledig.
Een vrouwtje kan daadkrachtiger reageren als zij een bedreiging in de buurt van haar kroost waarneemt: dichterbij komen om beter te observeren, een foto te maken of contact te zoeken verhoogt onnodig de druk op het dier.
De beste keuze is om de afstand te vergroten en het gezin alle ruimte te geven die ze nodig hebben om te bewegen. Er is ook een andere overweging: als er een of meer jongen verschijnen, kan de moeder veel dichterbij zijn dan het lijkt.
Als je met de hond bent
Een wandeling met de hond verdient wat extra voorzorgsmaatregelen. Het wilde zwijn kan de hond waarnemen als een potentieel roofdier: een vrije hond, aangetrokken door de geur of beweging van het wilde dier, kan hem benaderen, blaffen of achtervolgen. Vanaf dat moment kan de situatie binnen enkele seconden veranderen.
Met de riem behoudt u de controle en voorkomt u direct contact. De kwestie betreft ook de veiligheid van de hond zelf: een volwassen zwijn heeft massa, kracht en slagtanden die zeer ernstige verwondingen kunnen veroorzaken.
De voorzichtigheid wordt nog groter in de aanwezigheid van jonge dieren, omdat het vrouwtje de nadering van de hond als een onmiddellijke bedreiging kan interpreteren.
Wanneer wilde zwijnen leren dat er voedsel in de buurt van mensen is
Een belangrijk onderdeel van het samenleven wordt gespeeld ruim vóór de ontmoeting op pad. Toegankelijk afval, zakken die buiten worden achtergelaten, voedselverspilling en voedsel dat rechtstreeks aan dieren wordt aangeboden, creëren een heel eenvoudige associatie: menselijke aanwezigheid staat gelijk aan voedselbronnen.
Een wild zwijn dat regelmatig voedsel vindt in bewoonde gebieden verliest een deel van zijn natuurlijke afstand tot mensen en keert terug naar dezelfde plekken. Het is een van de mechanismen die de stabiele aanwezigheid van dieren in perifere wijken en stedelijke centra bevorderen. Het overlaten van wilde dieren aan hun natuurlijke hulpbronnen helpt dus zowel hen als ons.
Is het zwijn echt agressief tegenover mensen?
Zijn fysieke kracht rechtvaardigt respect en voorzichtigheid, maar de voorstelling van het zwijn als een dier dat spontaan de confrontatie zoekt vertelt slechts een deel van het verhaal.
Voor een wild mens vertegenwoordigt een mens vooral iets dat hij moet vermijden. Defensief gedrag wordt waarschijnlijker als de afstand te kort is, als er geen ontsnappingsroute is, als een hond ingrijpt of als een vrouwtje haar jongen beschermt. Het verschil lijkt misschien subtiel, maar is fundamenteel: een defensieve reactie komt voort uit een situatie die als gevaarlijk wordt ervaren. Het begrijpen van dit principe verandert ook ons gedrag. Als je geconfronteerd wordt met een wild zwijn, is er minder heldhaftigheid en veel meer afstand nodig.
Het bos blijft hun thuis
De groei van de populaties wilde zwijnen vormt een zeer ernstig milieu- en beheerprobleem. ISPRA benadrukt de effecten op de landbouw, wegen, ecosystemen en de openbare veiligheid en herinnert aan de noodzaak van interventies die zijn gebaseerd op wetenschappelijke gegevens.
Voor degenen die een bos betreden, geldt echter ook een eenvoudiger regel: een pad doorkruist het leefgebied van veel wilde dieren en het wilde zwijn is daar één van.
Door de sporen te herkennen, voldoende afstand te houden, de hond onder controle te houden en het dier een vrij pad te geven, kun je bijna altijd een potentieel angstaanjagende ontmoeting transformeren tot wat het werkelijk is: de oversteek, gedurende een paar seconden, tussen twee soorten die elk het liefst hun eigen pad vervolgen.
