De Europese Unie heeft een nieuw pakket inbreuken tegen Italië gelanceerd, met zes nieuwe procedures waarbij verschillende sectoren betrokken zijn. De helft heeft betrekking op het milieu.
Daartoe behoren onder meer schendingen met betrekking tot de Kaderrichtlijn Water, het nalaten om het Nationale Luchtkwaliteitsplan te herzien en de rapportageverplichtingen inzake omgevingslawaai.
Een bijzonder gevoelige kwestie voor Italië, dat in het verleden al te maken kreeg met boetes van ruim 800 miljoen euro vanwege geschillen met Brussel.
Hier vindt u in detail de belangrijkste kwesties die door de Europese Commissie aan de orde zijn gesteld, en de economische gevolgen van deze inbreuken.
1. Kaderrichtlijn Water: concessies zonder periodieke toetsing
De Europese Commissie heeft Italië uitgedaagd omdat het niet voldoet aan de Kaderrichtlijn Water (2000/60/EG), een pijler van de milieuwetgeving die lidstaten verplicht om de bescherming en verbetering van de waterkwaliteit te waarborgen. Italië heeft met name geen adequaat systeem ingevoerd voor de registratie van vergunningen voor het onttrekken en opslaan van watervoorraden en heeft niet voorzien in een periodieke herziening van de concessies, die wel dertig tot veertig jaar kan duren.
Volgens Brussel garandeert de Italiaanse wetgeving niet dat de maatregelenprogramma’s, die moeten worden uitgevoerd om de goede ecologische en chemische toestand van rivieren, meren en grondwater te garanderen, systematisch worden bijgewerkt en gecontroleerd. Het ontbreken van een periodiek evaluatiemechanisme voor concessies staat een adequaat en verantwoord beheer van de watervoorraden in de weg.
Rome heeft twee maanden de tijd om te reageren en de vereiste corrigerende maatregelen te nemen. Als er geen bevredigend antwoord wordt gegeven, kan de procedure worden voortgezet, met het risico van een verwijzing naar het Hof van Justitie van de Europese Unie.
2. Luchtkwaliteit: nationaal plan niet geactualiseerd
Het tweede front betreft het onvermogen om het Nationale Plan voor de Controle van Luchtverontreiniging te herzien, zoals vereist door de NEC-richtlijn (EU 2016/2284). De Commissie beschuldigt Italië ervan dit plan sinds 2016 niet te hebben bijgewerkt, ondanks dat de richtlijn elke vier jaar een herziening voorschrijft. Het plan is van cruciaal belang voor het terugdringen van de uitstoot van belangrijke luchtverontreinigende stoffen zoals stikstofoxiden, fijnstof en ammoniak, en moet maatregelen schetsen om de vervuiling in kritieke sectoren zoals transport, industrie, landbouw en huishoudelijke verwarming terug te dringen.
Deze overtreding is vooral relevant voor Italië, dat een van de gebieden heeft met de slechtste luchtkwaliteit in Europa: de Povlakte. De vertraging bij het actualiseren van het plan verergert een toch al kritieke situatie, met negatieve gevolgen voor de volksgezondheid en het milieu. Ook in dit geval heeft Rome twee maanden de tijd om te reageren, op straffe van verslechtering van de procedure.
3. Communicatieverplichtingen en omgevingslawaai
De derde procedure betreft het onvermogen om Richtlijn (EU) 2024/2839 ten uitvoer te leggen, die de communicatieverplichtingen op verschillende gebieden, waaronder de emissie van omgevingsgeluid, wijzigt en vereenvoudigt. De richtlijn heeft met name betrekking op het geluid dat wordt geproduceerd door machines en apparatuur die bedoeld zijn om buitenshuis te werken, zoals vereist door Verordening 2000/14/EG. Het doel van de richtlijn is het verminderen van de administratieve lasten zonder het niveau van milieubescherming te verlagen.
Italië heeft volgens de Commissie de nationale maatregelen ter omzetting van de richtlijn niet of slechts gedeeltelijk aangemeld. Rome heeft nu twee maanden de tijd om deze overtreding recht te zetten. Anders kan de inbreuk evolueren naar een ernstiger fase van het geschil.
De nieuwe inbreukprocedures sluiten zich aan bij een reeks andere waarbij ons land betrokken is, met aanzienlijke economische gevolgen. Volgens gegevens die tot december 2025 zijn bijgewerkt, is Italië betrokken bij 69 inbreukprocedures, waarvan 24 op milieugebied. De afgelopen jaren hebben deze overtredingen al geresulteerd in de betaling van ruim 800 miljoen euro aan boetes, vooral voor kwesties die verband houden met afvalbeheer en de behandeling van stedelijk afvalwater.
Het niet implementeren van de Europese regelgeving heeft daarom niet alleen gevolgen voor het milieu en de gezondheid van de burgers, maar ook voor de overheidsfinanciën, met het risico dat er nog meer kosten moeten worden gedragen als gevolg van nieuwe overtredingen.
Plastic voor eenmalig gebruik, de EU start een inbreukprocedure tegen Italië wegens het schenden van zijn verplichtingen
