Er zijn mensen die bomen planten om de straten minder heet te maken, mensen die elke druppel water proberen terug te winnen en mensen die zelfs zo ver gaan dat ze een nieuwe hoofdstad bouwen om de druk te verlichten op een metropool die langzaam aan het zinken is.
De klimaatcrisis verandert het aanzien van onze gebieden nu al. En terwijl regeringen discussiëren over hoe ze de mondiale uitstoot tijdens COP31 in Antalya kunnen verminderen, rijst er nog een steeds prangendere vraag: hoe kunnen we in steden blijven leven in een wereld die steeds heter wordt? Een diepgaande analyse van drie mogelijke antwoorden legt dit uit LiveSciencegepubliceerd in 2024 en verplaatst naar de klimaatconferentie van 2026.
De hoofdrolspelers zijn de steden Milaan, Jakarta en San Diego. Drie zeer verre realiteiten, verenigd door de noodzaak om zich aan te passen aan klimatologische omstandigheden waarvoor de bestaande infrastructuur niet ontworpen was. En hun ervaringen vertellen ook iets minder geruststellends: er is geen enkele oplossing die in staat is een stad veilig te maken.
Milan probeert zichzelf te verdedigen met 3 miljoen bomen
In Milaan is het probleem niet alleen de zomerse hitte, maar ook de manier waarop de stad deze vasthoudt. Asfalt, beton, gebouwen en ondoordringbare oppervlakken absorberen de energie van de zon en geven deze langzaam weer vrij, waardoor stedelijke gebieden merkbaar warmer worden dan het omliggende platteland. Het is het fenomeen van stedelijke hitte-eilanden, die de gevolgen van hittegolven kunnen verergeren, vooral voor ouderen, kinderen en mensen met chronische pathologieën.
Het Milanese antwoord heet Forestami, het project dat voortkomt uit onderzoek van de Polytechnische Universiteit van Milaan met een ambitieuze doelstelling: tegen 2030 drie miljoen bomen planten in het grootstedelijk gebied, waarmee wordt bijgedragen aan het vergroten van de boombedekking en het herstellen van stedelijke ruimten die momenteel worden gedomineerd door kunstmatige oppervlakken.
Bekijk dit bericht op Instagram
We praten er hier over: Forestami, dubbele erkenning voor het project dat de groene toekomst van Milaan opnieuw vormgeeft
Bomen maken het landschap niet alleen aangenamer. Hun gebladerte zorgt voor schaduw, de transpiratie van de bladeren draagt bij aan de afkoeling en de doorlatende bodems kunnen de opname van regenwater bevorderen, waardoor de afstroming van het oppervlak wordt verminderd. Hoeveel kunnen ze eigenlijk? Een studie gepubliceerd in 2023 over De LansTwaarin 93 Europese steden werden geanalyseerd, schatte dat het verhogen van de boombedekking tot 30% de stedelijke temperaturen met gemiddeld 0,4°C zou kunnen verlagen en ongeveer 2.644 voortijdige sterfgevallen in de zomer zou kunnen voorkomen, vergeleken met het geanalyseerde scenario.
Het Milanese project heeft ook internationale erkenning gekregen: eind oktober 2026 hebben de Verenigde Naties Forestami opgenomen in de World Restoration Flagships, de initiatieven die als referentie worden beschouwd voor het herstel van ecosystemen. Het was het enige Europese project dat in de editie van 2026 werd bekroond.
Jakarta zinkt en het antwoord is het bouwen van een nieuwe hoofdstad
De Indonesische metropool wordt doorkruist door dertien rivieren en staat bloot aan overstromingen die steeds moeilijker te beheersen zijn. De stijging van de zeespiegel en vooral het zinken van het land, grotendeels veroorzaakt door de buitensporige onttrekking van water uit ondergrondse grondwaterlagen, dragen ertoe bij dat de situatie nog erger wordt.
In sommige delen van de stad zakt de grond met een snelheid van tien centimeter per jaar. Een fenomeen dat kustgebieden nog kwetsbaarder maakt voor stormvloeden en overstromingen.
De regering heeft geprobeerd te reageren door middel van dijken, kustbeschermingsinterventies en projecten om het waterbeheer te verbeteren. Maar de meest radicale beslissing was een andere: ruim duizend kilometer verderop een nieuwe hoofdstad bouwen.
Het heet Nusantara en ligt in het oosten van Borneo. Het project, aangekondigd in 2019 en gelanceerd in 2022, heeft tot doel administratieve en politieke functies geleidelijk uit Jakarta te verplaatsen. Een nieuwe stad ontworpen met beloopbare wijken, openbaar vervoer, moderne infrastructuur en uitgestrekte groene gebieden.
Maar de overdracht is nog niet voltooid. In mei 2026 verduidelijkte het Indonesische Constitutionele Hof dat Jakarta formeel de rol van kapitaal behoudt totdat het presidentiële decreet wordt uitgevaardigd waarin de overdracht ervan wordt bevolen. Het doel van de regering is om Nusantara tegen 2028 volledig operationeel te maken als politiek centrum.
Dan zijn er de milieuproblemen. Het bouwen van een stad op Borneo betekent ingrijpen in een ecologisch kwetsbaar gebied, met het risico dat ecosystemen en biodiversiteit in gevaar komen als de werken niet adequaat worden beheerd. En bovendien zullen de verhuizing van ministeries en regeringskantoren de problemen van miljoenen mensen die in Jakarta zullen blijven wonen niet doen verdwijnen. Om het zinken te stoppen, zal het essentieel zijn om de onttrekking van ondergronds water te verminderen, aquaducten te versterken en de bestaande infrastructuur te verbeteren.
San Diego en afvalwater
In San Diego, Californië, is het probleem vrijwel het tegenovergestelde: niet het water dat de straten binnendringt, maar het water dat dreigt op te raken. De stad ligt in een regio die wordt gekenmerkt door relatief weinig regenval en ook afhankelijk is van watervoorraden uit verre gebieden. Met de stijgende temperaturen en het risico op droogte wordt het garanderen van een stabiele aanvoer steeds ingewikkelder.
San Diego investeert al tientallen jaren in het terugdringen van de consumptie, het verbeteren van de efficiëntie van de infrastructuur en het diversifiëren van bronnen. Maar een van de meest interessante projecten betreft iets dat we normaal gesproken als afval beschouwen: afvalwater.
Het Pure Water San Diego-programma heeft tot doel reeds gebruikt water terug te winnen, het te onderwerpen aan geavanceerde zuiveringsbehandelingen en het om te zetten in een nieuwe hulpbron voor de drinkwatervoorziening.
Het doel is niet simpelweg om water te hergebruiken om parken of tuinen te irrigeren. Door middel van geavanceerde zuiveringsprocessen kan het behandelde water in het stadsvoorzieningssysteem worden geïntroduceerd, na verdere controles en stappen die in het project zijn voorzien. De eerste fase omvat een behandelingscapaciteit van ongeveer 30 miljoen gallons per dag, wat overeenkomt met ruim 113 miljoen liter.
Het project is echter nog niet volledig operationeel. In 2026 meldde de stad vertragingen bij de aanleg en het testen van bepaalde infrastructuur, terwijl het algemene programma tot doel heeft tegen 2035 lokaal bijna de helft van de waterbehoefte van de stad te dekken.
Dit is een belangrijke investering, maar het is ook niet automatisch een oplossing die voor elk gebied geschikt is. Maar het laat zien hoeveel waterbeheer kan veranderen als het gebruikte water niet langer alleen maar als afval wordt beschouwd en een hulpbron wordt die kan worden teruggewonnen.
Maar kunnen we ons echt aanpassen aan de klimaatcrisis?
Drie steden, drie verschillende problemen en drie antwoorden die ons vertellen over evenveel manieren om de relatie tussen het milieu en de stedelijke infrastructuur te heroverwegen. De les die uit Milaan, Jakarta en San Diego komt is precies deze: de toekomst van steden zal niet alleen afhangen van hun vermogen om zich aan te passen aan de klimaatcrisis, maar ook van ons vermogen om te voorkomen dat deze erger wordt.
