Er is een verhaal uit Nieuw-Zeeland dat in staat is een overtuiging die nu als vanzelfsprekend wordt beschouwd, teniet te doen: een soort kan terugkomen van de rand van uitsterven. De hoofdpersoon is de takahē, een grote loopvogel, met intens blauw verenkleed en een bijna prehistorisch uiterlijk, waarvan decennialang werd aangenomen dat deze voor altijd verdwenen was. Maar nee: hij bleef verborgen, stil, wachtend tot iemand hem de ruimte en tijd terug zou geven.
De takahē (Porphyrio hochstetteri) is een endemische vogel van Nieuw-Zeeland, behorend tot de spoorwegfamilie, waarvan hij de grootste levende exponent vertegenwoordigt. Hij vliegt niet, heeft robuuste poten, een enorme felrode snavel en een verenkleed dat varieert van diepblauw tot iriserend groen, zo erg zelfs dat het uit een ander tijdperk lijkt te komen.
Na de komst van de Europese kolonisten in de 19e eeuw stortte de bevolking snel in. Habitatvernietiging, jacht en vooral de introductie van roofdieren zoals katten, ratten en hermelijnen leidden tot een zo drastische achteruitgang van de takahē dat gedurende meer dan vijftig jaar niemand een ander exemplaar observeerde. Voor de wetenschappelijke gemeenschap was het een uitgestorven soort, een naam die tot de boeken behoort.
Toen, in 1948, gebeurde het ondenkbare: een expeditie onder leiding van ontdekkingsreiziger Geoffrey Orbell zag enkele levende takahē in een afgelegen, bergachtig gebied van Fiordland. Een herontdekking die de wereld rondging en het begin markeerde van een van de langste en meest complexe natuurbehoudsoperaties ooit ondernomen.
De langzame wedergeboorte van takahē
Het redden van de takahē was niet eenvoudig en ook niet snel. Integendeel, het was tientallen jaren werk, bestaande uit kleine stapjes, fouten, correcties en veel vastberadenheid. De Nieuw-Zeelandse autoriteiten zijn een herstelprogramma gestart, gebaseerd op gecontroleerde voortplanting, genetisch beheer, gezondheidsmonitoring en vooral controle op geïntroduceerde roofdieren, die vandaag de dag nog steeds de grootste bedreiging vormen voor deze soort.
Sommige exemplaren zijn gefokt in beschermde omgevingen, andere zijn overgebracht naar eilanden en in omheinde gebieden waar roofdieren afwezig zijn. Na verloop van tijd begon het aantal takahē langzaam te groeien, totdat het een drempel overschreed die onhaalbaar leek.
Tegenwoordig leven er ruim 500 individuen, waarvan een steeds hoger percentage weer in de natuur leeft. Sommige zijn opnieuw geïntroduceerd in gebieden waar de takahē al meer dan een eeuw niet meer was waargenomen, een concreet teken dat de soort een deel van zijn oorspronkelijke ruimte terugkrijgt.
Omdat de takahē veel meer is dan een zeldzame vogel
De takahē is niet alleen een fascinerend dierlijk of biologisch curiosum. Hij is het levende bewijs dat natuurbehoud werkt als het in de loop van de tijd wordt volgehouden en gebaseerd is op wetenschappelijke kennis en menselijke verantwoordelijkheid. De geschiedenis laat zien dat de natuur niet zo kwetsbaar is als we vaak denken, maar ook niet onoverwinnelijk: ze heeft de juiste omstandigheden nodig om te kunnen regenereren.
Elke nieuwe geboorte, elk paar dat zich in het wild voortplant, elke succesvolle herintroductie vertelt hetzelfde: uitsterven is niet altijd een punt waarop geen terugkeer meer mogelijk is. Op voorwaarde echter dat de mens niet langer het probleem is, maar onderdeel wordt van de oplossing.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
