Het grootbrengen van octopussen in grote tanks en het transformeren ervan in dieren voor intensieve productie, zoals al gebeurt met kippen en varkens. Dit is een van de nieuwe grenzen van de voedingsindustrie. En nu onderzoek ernaar streeft het commercieel fokken en fokken van deze dieren mogelijk te maken, groeien er steeds meer vragen over de gevolgen voor hun welzijn en de gezondheid van de oceanen.
Er is zojuist een wetgevend initiatief ingediend bij de Kamer van Afgevaardigden om de ontwikkeling van de intensieve kweek van octopus en blauwvintonijn te voorkomen en de uitbreiding van de aquacultuur van vleesetende soorten te beperken.
De gedeputeerde illustreerde het Devis Dori door Alleanza Verdi e Sinistra, samen met Compassion in World Farming (CIWF) Italia, en zou eind oktober formeel moeten worden ingediend.
Wat houdt het voorstel tegen de octopus- en tonijnteelt in?
Het aan de Kamer geïllustreerde initiatief richt zich op twee nauw verwante kwesties: het welzijn van landbouwhuisdieren en de milieueffecten van vleesetende aquacultuur. Het doel is om regels in te voeren die de creatie van intensieve kweek van octopus en blauwvintonijn kunnen voorkomen en de uitbreiding van productiesystemen tegengaan die grote hoeveelheden vis nodig hebben om andere vissoorten te voeden.
Een octopus is niet zomaar een dier. Hij is in staat om te leren, problemen op te lossen, complexe omgevingen te verkennen en zijn gedrag aan te passen op basis van ervaringen. Het heeft een bijzonder ontwikkeld zenuwstelsel dat ook grotendeels in de tentakels is verdeeld. Bovendien leiden veel soorten in de natuur een overwegend solitair leven en gebruiken ze holen en schuilplaatsen, waarbij ze voortdurend in wisselwerking staan met de omgeving.
Dit zijn allemaal kenmerken die het bijzonder problematisch maken om hun voortplanting in industriële tanks voor te stellen, waar de ruimte, prikkels uit de omgeving en de mogelijkheid om natuurlijk gedrag tot uitdrukking te brengen onvermijdelijk beperkt zouden zijn.
In gevangenschap kan hij zijn natuurlijke gedrag niet uiten, en vandaag de dag bestaat er geen methode om hem te doden zonder te lijden. We hoeven hem niet te kweken, we moeten hem beschermen, legt bioloog en onderzoeker Andrea Spinelli uit.
Een van de grootste zorgen betreft het slachten: momenteel bestaat er geen wetenschappelijk gevalideerde en universeel erkende als humane methode voor het doden van octopussen op industriële schaal. Daarbij komen de problemen die verband houden met de dichtheid van dieren, de omstandigheden van opsluiting en de mogelijke schijn van agressie en kannibalisme, gedragingen die kunnen ontstaan wanneer normaal gesproken eenzame individuen gedwongen worden samen te leven in besloten ruimtes.
@CIWF
Het milieuprobleem
Niet iedereen realiseert zich dat octopussen en tonijn roofdieren zijn en dat ze zich, om te kunnen groeien, moeten voeden met andere mariene organismen. In de industriële aquacultuur kan dit zich vertalen in een aanzienlijke vraag naar vis en visderivaten voor gebruik als voer. Het is een van de belangrijkste paradoxen van de vleesetende aquacultuur: om een bepaalde hoeveelheid vlees voor menselijke consumptie te produceren kan het nodig zijn om een grotere hoeveelheid andere visbronnen te gebruiken.
De druk op wilde populaties is uiteraard afhankelijk van de gekweekte soort, de samenstelling van het voer en de herkomst van de grondstoffen. Niet alle vormen van aquacultuur hebben dezelfde impact, maar de kweek van grote mariene roofdieren brengt specifieke kritieke problemen met zich mee.
In het geval van het octopuskweekproject op de Canarische Eilanden bijvoorbeeld, dat vervolgens werd stopgezet, had CIWF geschat dat er ongeveer 28.000 ton in het wild gevangen vis nodig zou zijn om in het eerste jaar van exploitatie 3.000 ton octopusvlees te produceren.
@CIWF
Een bedrag dat volgens de organisatie de druk zou hebben vergroot op de visbestanden en op kustgemeenschappen die voor hun voedsel en levensonderhoud afhankelijk zijn van de visserij.
Bij deze problemen komen nog het afvalwaterbeheer, het vrijkomen van nutriënten in het water en de mogelijke gevolgen voor de omliggende ecosystemen. Het is precies om deze redenen dat de verenigingen vragen om de uitbreiding van de aquacultuur niet automatisch te beschouwen als een duurzame oplossing voor de groeiende mondiale vraag naar zeevruchten.
Het project op de Canarische Eilanden
Het Italiaanse voorstel komt een paar maanden na een belangrijk besluit: in juli 2026 gaf het Spaanse bedrijf Nueva Pescanova officieel het project op om in de haven van Las Palmas, op Gran Canaria, te bouwen wat de eerste grote commerciële octopuskwekerij ter wereld zou worden.
De structuur had jaarlijks ongeveer een miljoen exemplaren kunnen huisvesten, bestemd voor de voedselproductie. Maar het project stuitte vervolgens op sterke tegenstand van dierenrechtenverenigingen, wetenschappers en milieuorganisaties, en het bedrijf deelde vervolgens in juli 2026 formeel zijn verzaking mee aan de havenautoriteit van Las Palmas, na een complex autorisatieproces en het verzoek om verder milieuonderzoek.
Blauwvintonijn staat ook centraal in het debat
Naast de octopus vestigt het voorstel de aandacht op de kweek van blauwvintonijn, een van de symbolische soorten van de Middellandse Zee. In dit geval is de sector al actief, vooral via mestsystemen in zeekooien, waar in het wild gevangen exemplaren worden bewaard en gevoerd tot ze op de markt worden gebracht. Een praktijk die verschilt van de gesloten kringlooplandbouw, maar die nog steeds vragen oproept over de duurzaamheid van de toeleveringsketen.
Naast de omstandigheden van de opgesloten dieren betreft een van de kwesties het gebruik van andere vissoorten als voedsel.
Het beheer van de blauwvintonijnvisserij in het oostelijke deel van de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee heeft ervoor gezorgd dat de bestanden zich de afgelopen decennia hebben hersteld, na een periode van ernstige overexploitatie. Dit resultaat neemt echter niet de noodzaak weg om de vangsten te controleren, boerderijen te monitoren en de milieueffecten van mestactiviteiten te evalueren.
Het initiatief van CIWF is juist bedoeld om te voorkomen dat de toename van de commerciële productie de instandhoudingsdoelstellingen en de gezondheid van mariene ecosystemen in gevaar brengt.
De petitie
Ter gelegenheid van de presentatie van het wetgevingsinitiatief lanceerde Compassion in World Farming Italia ook een petitie gericht aan de Italiaanse regering.
Het verzoek is om de opening van octopuskwekerijen te voorkomen en in te grijpen bij de uitbreiding van de aquacultuur van vleesetende dieren, in overeenstemming met de internationale toezeggingen die zijn gedaan om het verlies aan biodiversiteit tegen 2030 een halt toe te roepen.
Bronnen: Kamer van Afgevaardigden, conferentie van 13 oktober 2026
