In grote zalmkwekerijen in Noorwegen is de bestrijding van zeeluizen een van de belangrijkste uitdagingen voor de visgezondheid. Deze kleine parasieten kunnen namelijk verwondingen veroorzaken en dieren verzwakken. Om ze te bestrijden experimenteren sommige bedrijven met een beslist ongebruikelijke oplossing: onderwaterapparaten die kunstmatige intelligentie gebruiken om parasieten te identificeren en ze met laserpulsen te raken.

En dit is geen experimentele oplossing: de door het bedrijf Stingray Marine Solutions ontwikkelde systemen zijn nu duizenden en hebben de 3.500 overschreden. Een verspreiding die aantoont hoezeer de Noorse visserijsector zich op deze technologie concentreert, ook met als doel het gebruik van traditionele pesticidenbehandelingen, die vaak stressvol zijn voor vissen, terug te dringen.

Bekijk dit bericht op Instagram

Maar hoe effectief zijn deze apparaten die AI gebruiken werkelijk? En vooral: welke gevolgen hebben ze voor het dierenwelzijn? Sommige recente resultaten laten interessante voordelen zien, terwijl andere nieuwe vragen oproepen over het welzijn van vissen.

Laserrobots in zalmkwekerijen

Stingray-apparaten worden rechtstreeks in zeekooien geïnstalleerd, waar zalm vrij leeft en zwemt. Het systeem is ontworpen om continu te werken, zonder dat de vis hoeft te worden gevangen of verplaatst voor behandeling.

De operatie combineert stereoscopische camera’s, kunstmatige intelligentie-algoritmen en laserpulsen. Wanneer een zalm voor het apparaat passeert, maken camera’s beelden van zijn lichaam en analyseert de software deze in realtime, op zoek naar zeeluizen op basis van kenmerken zoals vorm en kleur.

Zodra de parasiet is geïdentificeerd, berekent het systeem zijn positie en richt de laser op het doel. De lichtpuls is ontworpen om de luis te raken zonder de zalm te beschadigen en het apparaat kan tot vijf pulsen per seconde uitzenden.

Aan de basis van het mechanisme ligt ook een fysiek verschil tussen de twee organismen: het lichaam van de parasiet absorbeert het laserlicht, terwijl de schubben van de zalm de neiging hebben dit te reflecteren. Hierdoor kan de technologie het doelwit onderscheiden van de vissen die het herbergen.

Ten slotte vervullen de camera’s nog een andere functie: het verzamelen van beelden en het monitoren van de omstandigheden van de zalm, waardoor de evolutie van de plagen onder controle wordt gehouden.

Bekijk dit bericht op Instagram

Waarom zeeluizen een probleem zijn op boerderijen

De zeeluis, vooral de soort Lepeophtheirus salmonis, het is een parasitaire schaaldier dat zich aan het oppervlak van vissen hecht en zich voedt met huid, slijm en bloed. Infestaties kunnen verwondingen veroorzaken, dieren verzwakken en, in de ernstigste gevallen, de dood tot gevolg hebben.

Het probleem is vooral relevant in de intensieve landbouw, waar de concentratie van talrijke zalmen in dezelfde kooien de verspreiding van parasieten vergemakkelijkt. Deze kunnen ook wilde zalm bereiken die tijdens de migratie door kustgebieden trekt.

Om ze te bestrijden worden verschillende methoden gebruikt, waaronder farmacologische behandelingen, zoet water, thermische behandelingen en mechanische systemen die parasieten verwijderen. Sommige procedures vereisen echter het vangen en hanteren van vis, waardoor deze aan stress worden blootgesteld en het risico op letsel toeneemt.

Het is precies op dit aspect dat de belofte van lasers zich concentreert: het elimineren van parasieten rechtstreeks in kooien, het ingrijpen op individuele dieren zonder ze aan collectieve behandelingen te onderwerpen. Een van de redenen waarom de apparaten de aandacht van boeren trekken, is de mogelijkheid om het aantal interventies dat nodig is om plagen in te dammen te verminderen.

Een diepgaande studie gepubliceerd op 12 november 2026 door Internationale Aquafeed rapporteert de eerste resultaten van het Noorse ContrLaser-project, gecoördineerd door DNV en gefinancierd door het Norwegian Seafood Research Fund (FHF).

Voorlopige gegevens, verzameld door sommige bedrijven die met lasers zijn uitgerust, te vergelijken met andere die als referentie worden gebruikt, laten interessante verschillen zien. In één van de geanalyseerde paren was het aantal antiparasitaire behandelingen per kooi gelijk aan 0,63 in de laserboerderij, vergeleken met 4,01 in de vergelijkingsboerderij. Bij een ander paar waren de waarden respectievelijk 0,32 en 1,23.

Dit zijn resultaten die wijzen op een mogelijke vermindering van het gebruik van andere behandelingen, maar mogen niet worden geïnterpreteerd als definitief bewijs van de effectiviteit van de technologie. De waarnemingen betreffen feitelijk een beperkt aantal bedrijven en zijn nog voorlopig.

Ander onderzoek heeft ook resultaten opgeleverd die niet altijd met elkaar in overeenstemming zijn. Een in 2020 gepubliceerde studie waarin kooien die waren uitgerust met lasers en kooien zonder deze apparaten gedurende 54 dagen werden vergeleken, vond geen significante verschillen in de dichtheid van mobiele luizen. Technologie zou daarom een ​​hulpmiddel kunnen zijn bij het beheersen van plagen, maar het is nog niet mogelijk om dit als een definitieve oplossing te beschouwen. En hoe dan ook ligt het probleem stroomopwaarts: in het hele concept van de intensieve zalmkweek, met alle gevolgen van dien voor het milieu en de gezondheid.

Welke gevolgen voor vissen

Er is echter een bijzonder delicaat aspect dat naar voren kwam uit de meest recente gegevens van het ContrLaser-project. Bij het vergelijken van kwekerijen werden significant vaker oogbloedingen waargenomen bij zalm uit kooien uitgerust met lasersystemen. In de meeste gevallen zouden deze mild zijn geweest, maar de gegevens verdienen aandacht en verder onderzoek.

Op dit moment is het niet bewezen dat deze wijzigingen rechtstreeks door de apparaten worden veroorzaakt. Het resultaat vertegenwoordigt echter een signaal dat niet mag worden onderschat, vooral omdat een van de verklaarde doelstellingen van deze technologie het verbeteren van het welzijn van landbouwhuisdieren is.

De projectgegevens zijn nog voorlopig en zijn nog niet wetenschappelijk beoordeeld. Verdere controles zullen daarom nodig zijn om te begrijpen of er een verband bestaat tussen het gebruik van lasers en de waargenomen veranderingen, en om de langetermijneffecten te evalueren.

De technologie die belooft zalm te bevrijden van parasieten zonder ze aan invasieve behandelingen te onderwerpen, zou daarom een ​​stap voorwaarts kunnen betekenen voor de aquacultuur. Maar dat het geautomatiseerd is en gebruik maakt van kunstmatige intelligentie betekent niet automatisch dat het zonder gevolgen is voor dieren. Nogmaals, de echte maatstaf voor vooruitgang zou het welzijn van de vissen moeten zijn, en niet alleen de verlaging van de kosten en behandelingen op kwekerijen.

Bronnen: Nordlaks/Acquafeed