Een zwemmer laat ongeveer een milligram fosfaat in het water los, een hoeveelheid die zich snel verspreidt in een laaglandmeer, waar geen gebrek aan stroming is en de wateruitwisseling constant is. In een bergmeer gebeurt dit niet en het blijft daar, hoopt zich op en verandert na verloop van tijd de spelregels voor degenen die altijd in dat water hebben gewoond.
Kleine bassins, fragiele evenwichten
Dit wordt verklaard door een analyse die in november 2025 werd gepubliceerd door CIPRA Slovenië, waarin de vier meren van de Triglav-merenvallei werden bestudeerd, een steeds populairder wordende bestemming voor wandelaars aan de Via Alpina. De reden waarom deze bekkens zo kwetsbaar zijn, ligt in hun omvang: klein, ondiep, gevoed door een zwakke wateruitwisseling. De stoffen die erin terechtkomen, worden niet verdund en niet stroomafwaarts getransporteerd, maar blijven integendeel achter, concentreren zich en veranderen uiteindelijk de chemische balans. Deskundigen noemen dit proces eutrofiëring, en het meest zichtbare resultaat is de bloei van algen en cyanobacteriën, die al zijn waargenomen in de Dvojno jezero, het Sloveense “dubbele meer” (afbeelding hieronder).
Zonnebrandcrème, afweermiddel, tweeëndertig moleculen
Het punt concentreert zich op het feit dat wanneer we het water ingaan, we niet alleen tussen de UV-filters van zonnebrandmiddelen, insectenwerende middelen, zepen en parfums, alle huidverzorgingsproducten (vooral in de zomer gebruikt) meenemen die moleculen vrijgeven die koud water extreem langzaam afvoert. In de buurt van de Savica-bron, in Slovenië, telden onderzoekers tweeëndertig verschillende typen, geïnfiltreerd tot in de aquifers die het drinkwater van de valleien beneden leveren. De kalkrijke bodem die typisch is voor de Alpen, gebroken en slecht filterend, helpt niet, omdat deze meer doorlaat dan vasthoudt.
Het Italiaanse precedent: het Sorapis-meer
In Italië blijft het bekendste geval dat van het Sorapis-meer, in de Belluno Dolomieten. Sinds 1 augustus 2019 heeft de gemeente Cortina d’Ampezzo het zwemmen verboden met een verordening ondertekend door de toenmalige burgemeester Gianpietro Ghedina, zowel ingegeven door milieubescherming als de veiligheid van zwemmers, gezien het uitblijven van reddingsacties en de misleidende diepte van de zeebodem.
Deze verordening vormt zeker geen geïsoleerde uitzondering: we kunnen verwijzen naar de wet van het eerder genoemde Triglav Nationaal Park, die het zwemmen in alle veertien meren in de centrale kern van het park verbiedt, en andere Alpenorganisaties die door de jaren heen soortgelijke maatregelen hebben genomen.
Tientallen jaren om te vormen, een zomer om te veranderen
Geen van deze regels komt voort uit de gril van een regering. Het komt voort uit het feit dat een gletsjermeer tientallen jaren, soms eeuwen, nodig heeft om het chemische en biologische evenwicht te bereiken dat het vandaag de dag mogelijk maakt om transparant te worden gezien, een harmonie die zou kunnen verdwijnen als gevolg van een paar zomers en het daarmee samenhangende massale baden.
