Een blok kunstijs dat tussen de poten van een beer in een waterplas in een dierentuin wordt geperst, is het visuele embleem van een crisis die niet langer duurzaam is. Tijdens de zomer doen deze structuren niets anders dan het verspreiden van foto’s van verzorgers die bevroren fruit, ijstaarten en ijsjes willen uitdelen aan maki’s en grote zoogdieren, en presenteren ze als “lieve” en leuke foto’s.
Beelden die meteen viraal gaan en het grote publiek raken, maar die in werkelijkheid veel meer vertellen: het diepe ongemak dat dieren buiten hun leefgebied ervaren wanneer de temperatuur, zoals steeds vaker gebeurt, verzengend heet wordt. Structuren die historisch zijn gecreëerd als centra voor wetenschappelijke verspreiding en genetische bescherming zijn nu echte helse vallen geworden voor de soorten die zij herbergen.
Bekijk dit bericht op Instagram
Bekijk dit bericht op Instagram
De verhalen van Marissa, Dea en het trieste lot van Riù
Dit is een probleem dat dierentuinen over de hele wereld treft, en helaas ook de dierentuinen op ons grondgebied. De zwaarste kritiek treft periodiek de safaridierentuin Fasano in Puglia. Hier leven twee vrouwelijke ijsberen, Marissa en Dea, afgezonderd in een gracht: Marissa zit al meer dan dertig jaar in het bouwwerk, terwijl haar dochter Dea, geboren in 2012, nooit een andere omgeving heeft gekend.
De verhalen van Marissa, Dea en Riù zijn een symbool geworden van het debat over de rol van dierentuinen en het welzijn van wilde dieren in gevangenschap. In Fasano, Puglia, staat de aanwezigheid van ijsberen al jaren centraal in discussies tussen het parkmanagement, dat de fokomstandigheden verdedigt, en dierenrechtenverenigingen, die kritiek hebben op het voortbestaan van een arctische soort in een omgeving ver van zijn natuurlijke habitat.
Ook het verhaal van de gorilla Riù wekte sterke emoties op: hij kwam in 1994 aan bij de ZooSafari na een verleden in het circus, hij bleef pas na de dood van zijn metgezel Pedro in 2008. Vanaf dat moment bleef de gorilla 16 jaar lang in totale isolatie in Fasano, alleen afgelost door een televisie die beelden van bossen uitzond, en zijn dood, die plaatsvond in 2024, werd door de structuur aangekondigd met een vertraging van zes maanden, alleen onder druk van gebruikers op de sociale kanalen.
Kallu’s verjaardag met ijstaart
In het internationale dierentuincircuit zijn vieringen van speciale jubilea of werelddagen gewijd aan het milieu uitgegroeid tot echte media-evenementen. Een ander emblematisch voorbeeld betreft de ijsbeer Kallu, voor wie het personeel van de dierentuin van Saint Louis een ijstaart maakte versierd met kwallenkrabben om Wereldoceanendag te vieren.
Een feest dat misschien merkwaardig lijkt, maar in werkelijkheid onthullen deze taferelen vanuit het oogpunt van dierenwelzijn een diepe verlatenheid. Het toedienen van grote bevroren blokken dicht bij het beton dient alleen om de zomerse hitte tijdelijk te maskeren, waardoor de behoefte aan biologisch overleven in een omheining die nooit de echte ruimtes van de Arctische ijsschots zal kunnen repliceren, spectaculair wordt.
De onmogelijkheid van terugkeer en de veroordeling van gedwongen aanpassing
Dieren geboren in zoölogische kringen worden voortdurend veroordeeld, omdat herintroductie in hun thuisgebied als onpraktisch wordt beschouwd. De exemplaren passen zich zo goed mogelijk aan de structurele tekortkomingen van de kooien aan en worden geconfronteerd met lange perioden van stress die hun psychofysische evenwicht in gevaar brengen. De kunstmatige waterpoelen en de gekleurde ijspegels zijn dan ook geen amusementsscènes, maar de visuele getuigenis van een zomerse marteling die zich elk jaar meedogenloos herhaalt.
