Goed nieuws, ten slotte, komt uit Chili en betreft een van de kostbaarste natuurlijke en wetenschappelijke erfenissen ter wereld: de donkerste en helderste hemel ter wereld, die uitkijkt over de Atacama-woestijn. Na maanden van controverse, technische studies en steeds duidelijkere standpunten van de internationale wetenschappelijke gemeenschap lijkt het industriële project Inna, gepland op enkele kilometers van het Paranal Observatorium, voorbestemd om te stoppen.
©A. Ghizzi Panizza/ESO
Het bedrijf AES Andes heeft namelijk zijn voornemen aangekondigd om het project, een maxicomplex voor de productie van groene waterstof en ammoniak, definitief terug te trekken. Dit project had een van de zuiverste sterrenhemels op aarde onomkeerbaar in gevaar kunnen brengen. Een keerpunt dat wordt verwelkomd door de Europese Zuidelijke Sterrenwacht, ook al blijft voorzichtigheid geboden tot de formele bevestiging van de terugtrekking uit de Chileense Milieubeoordelingsdienst.
Het verdedigen van de donkerste hemel ter wereld: een erfgoed dat ons allemaal toebehoort
Dit is geen ideologische strijd, noch een afwijzing van hernieuwbare energie. De kern van het probleem is de gekozen locatie voor het Inna-project, te dicht bij een gebied dat voor astronomische waarnemingen als uniek in de wereld wordt beschouwd. Volgens een technische analyse van ESO, die de afgelopen maanden werd gepubliceerd, zou de impact van het industriële complex allesbehalve marginaal zijn geweest.
De toename van de lichtvervuiling, die in sommige simulaties op meer dan 30% wordt geschat, zou de natuurlijke duisternis van de nachtelijke hemel hebben veranderd. Daarbij zouden microtrillingen, een grotere aanwezigheid van fijn stof en een toename van de atmosferische turbulentie zijn gekomen, allemaal factoren die het werk van enkele van de meest geavanceerde wetenschappelijke instrumenten ter wereld in gevaar kunnen brengen.
Op het spel staat de toekomst van infrastructuren zoals de Very Large Telescope, de VLT Interferometer, de Extremely Large Telescope, die nog steeds bijna voltooid is, en de CTAO-South, gewijd aan de studie van gammastraling. Structuren die functioneren dankzij een zeer delicaat milieuevenwicht, dat een groot industriegebied voor altijd had kunnen doorbreken.
De Atacama-woestijn, de sterrenhemel en een les die ook Europa aangaat
De Inna-zaak heeft een bredere kwestie onder de aandacht gebracht: het gebrek aan duidelijke en bindende regels om de gebieden rond astronomische observatoria te beschermen. Zoals ESO meerdere malen heeft benadrukt, wordt Noord-Chili beschouwd als de beste locatie ter wereld voor optische astronomie, dankzij de uitzonderlijk donkere hemel, droge lucht en stabiele atmosferische omstandigheden.
Maar zonder adequate bescherming kunnen zelfs deze plaatsen kwetsbaar worden. De internationale mobilisatie waarmee de Inna-zaak gepaard ging – wetenschappers, verenigingen, gewone burgers – laat zien hoe de kwestie van de bescherming van de nachtelijke hemel tot ver buiten de Chileense grenzen wordt gevoeld. Omdat die lucht boven de Atacama-woestijn niet alleen een hulpmiddel voor onderzoek is: het is een algemeen goed, een stukje natuur dat vertelt over onze relatie met het universum.
Het besluit van AES Andes om een stap terug te doen, officieel ingegeven door de wens om de investeringen te concentreren op andere duurzame energieprojecten, zou een belangrijk precedent kunnen worden. Een duidelijk signaal: ecologische transitie en milieubescherming kunnen niet in waterdichte compartimenten plaatsvinden, maar moeten in dialoog gaan, vooral als er iets op het spel staat dat niet kan worden hersteld.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
