Er is een plek op aarde waar regen zo zeldzaam is dat elke druppel een wonder kan lijken. Het is de Atacama-woestijn, in het noorden van Chili, die wordt beschouwd als een van de droogste plekken op aarde. Maar juist hier, waar het grootste deel van het jaar de grond gebarsten, stil en levenloos is, gebeurt er tegenwoordig iets buitengewoons: de woestijn is bedekt met bloemen.
Miljoenen zaden bleven verborgen in het zand, samen met slapende bollen en wortels, geduldig wachtend op het juiste moment. Toen kwamen de intense regens die verband hielden met het klimaatfenomeen El Niño en wat een dorre vlakte leek, werd omgetoverd tot een enorme natuurlijke tuin.
Een explosie van kleuren die bijna onmogelijk lijkt: paarse tapijten die de grond bedekken, kleine witte bloemetjes die tussen scheuren in de aarde opduiken en op sommige momenten zelfs regenbogen boven het rode woestijnlandschap.
De woestijn die na de regen ‘ontwaakt’
Allemaal dankzij een echte natuurlijke levensbank die zich verbergt onder de oppervlakte van de Atacama. Zaden en bollen van ongeveer 200 verschillende plantensoorten kunnen lange tijd verborgen in de grond blijven, wachtend op gunstige omstandigheden.
Bekijk dit bericht op Instagram
https://www.facebook.com/Cadena3Argentina/posts/pfbid0AqGGyAGdQVxCgWa44qydSRu569UPCzd8iSmJYToCfo7qcNwXPzJKJFmkMwg2ZhuFl
Wanneer er voldoende water arriveert, wordt het mechanisme opnieuw geactiveerd: planten ontkiemen, insecten keren terug om zich te voeden en te bestuiven en zelfs kleine dieren zoals slakken, reptielen, vogels en zoogdieren beginnen het gebied weer te bevolken. Dit zijn planten die zijn aangepast aan droge en semi-aride omstandigheden en die in droge perioden in een rusttoestand onder de grond kunnen blijven (wetenschappelijk geofyten genoemd, zoals bollen, wortelstokken, knollen of reservewortels) en zelfs ondergrondse stengels, in het geval van struiken.
Het spreekt voor zich dat dit alles een prachtig fenomeen is dat niet alleen over bloemen gaat: het is een heel ecologisch netwerk dat tijdelijk weer actief is. De bijen herstarten hun bestuivingswerk, terwijl sommige insecten zich voeden met de plantenresten en bijdragen aan de vruchtbaarheid van de bodem via de natuurlijke cyclus van voedingsstoffen.
De transformatie werd begunstigd door uitzonderlijke regenval. In sommige delen van de woestijn viel meer dan 180 millimeter seizoensregen, een hoeveelheid die in de beschikbare gegevens als ongekend wordt omschreven. Het water slaagde erin dieper in het zand te dringen dan normaal en gaf nieuwe energie aan het ongeveer 800 kilometer ten noorden van Santiago gelegen natuurgebied.
Volgens CONAF, het Chileense bosbouwagentschap, wordt de piek van de bloei verwacht in oktober: naar schatting zou ongeveer 15.000 hectare kunnen worden getransformeerd in een enorm mozaïek van kleuren.
Wanneer El Niño ook schoonheid kan creëren
El Niño is een natuurlijk klimaatverschijnsel dat verband houdt met de abnormale opwarming van de wateren van de equatoriale Stille Oceaan. Het kan de mondiale atmosferische circulatie veranderen en de wind en neerslag in veel delen van de wereld beïnvloeden. Maar de effecten kunnen heel verschillend zijn: hoewel het duidelijk is dat het in sommige regio’s droogte, extreme hitte of intense meteorologische gebeurtenissen veroorzaakt, kan het in andere regio’s omstandigheden scheppen die gunstig zijn voor de tijdelijke wedergeboorte van bijzonder aangepaste ecosystemen.
In Chili hadden diezelfde regens echter ook dramatische gevolgen: de hevige regenval in juli veroorzaakte slachtoffers en vernielde of beschadigde duizenden huizen.
De natuur laat opnieuw haar complexiteit zien: hetzelfde fenomeen kan vernietiging veroorzaken en tegelijkertijd een ongelooflijke explosie van leven bevorderen.
De ‘bloemrijke woestijn’ is geen wonder, maar een overlevingsstrategie
Het fenomeen van de bloeiende Atacama is niet nieuw. In jaren waarin de klimatologische omstandigheden het toelaten, kan de woestijn gedurende een paar weken transformeren in een van de meest spectaculaire natuurlijke manifestaties op aarde.
Het is ook in het verleden gebeurd, vooral in jaren die werden gekenmerkt door sterke El Niño-episodes.
In 2015 beleefde de Atacama bijvoorbeeld een van de meest spectaculaire bloei van de afgelopen decennia na uitzonderlijke regenval die uitgestrekte woestijngebieden veranderde in uitgestrekte kleurrijke bloemen. Een andere belangrijke gebeurtenis vond plaats in 2017, toen na hevige regenval de woestijn zich opnieuw vulde met kleuren en duizenden bezoekers trok.
Deze gebeurtenissen herinneren aan één fundamenteel ding: zelfs de meest schijnbaar extreme omgevingen zijn niet verstoken van leven. Het leven heeft eenvoudigweg een andere manier gevonden om te wachten.
