Er is een wijk in Napels die wacht op het terugkrijgen van de zee. Praktisch altijd. Het is Bagnoli, waar nog steeds de schoorstenen van de voormalige Italsider staan, die de skyline van Campi Flegrei kenmerken. Maar niet iedereen weet dat die schoorstenen, en alles wat eromheen bewoog, een erfenis hebben achtergelaten van een vervuild gebied, een kust die al lang van de burgers is weggenomen en een terugwinning waarover nog steeds wordt gesproken.
Bagnoli wacht al bijna veertig jaar op herwinning. Veertig jaar van beloften, projecten, aankondigingen en uitstel, terwijl het voormalige industriegebied een open wond blijft voor Napels en voor degenen die in die buurt wonen.
Nu de America’s Cup van 2027 voor de deur staat, lijkt het er al maanden op dat alles door moet gaan. Burgemeester Gaetano Manfredi en het gemeentebestuur zijn ervan overtuigd dat de zeilwedstrijd de beslissende kans is om de herontwikkeling van het gebied te versnellen. Het antwoord dat telkens weer terugkeert als er twijfels rijzen over de bouwplaatsen en de ontwerpkeuzes.
Bekijk dit bericht op Instagram
Maar wat precies versnellen?
Dit is de vraag die burgers en commissies stellen. Want volgens degenen die er wonen en het project betwisten, zouden de meest invasieve interventies vooral verband houden met de behoeften van het sportevenement, en zeker niet met de definitieve terugwinning van het grondgebied. Werken die, zo melden tegenstanders, verdere risico’s voor de gezondheid en het milieu zouden kunnen opleveren. Toch zouden sommige interventies op het land, te beginnen met het veiligstellen van de kustlijn en het strand, een concrete stap kunnen betekenen in de richting van het herstel van Bagnoli. Het probleem is dat ze niet als permanente oplossingen zouden worden opgevat.
Kortom, na veertig jaar wachten dreigt Bagnoli klaar te zijn om een internationale wedstrijd te organiseren, nog voordat deze daadwerkelijk aan de inwoners is teruggegeven. Heren, hier is de paradox die u wordt voorgeschoteld.
Greta Thunberg in Bagnoli: “Klimaatrechtvaardigheid komt hier ook voorbij“
En precies hier arriveerde op zaterdag 10 oktober ook Greta Thunberg, gast van het Marea Village in Parco San Laise, in de ruimtes van de voormalige NAVO-basis. Samen met haar Francesca Albanese, speciaal rapporteur van de Verenigde Naties voor de mensenrechtensituatie in de bezette Palestijnse gebieden. De twee namen deel aan een bijeenkomst gewijd aan Palestina, als onderdeel van een demonstratie die activisten, studenten en sociale bewegingen samenbracht rond de thema’s vrede, rechten en ecologische rechtvaardigheid.
Maar het bezoek van Greta was ook een gelegenheid om opnieuw de aandacht te vestigen op wat er gebeurt in het voormalige Italsider-gebied met het oog op de America’s Cup. En het is precies over die werken dat de Zweedse milieuactivist harde woorden sprak en de kant koos van de beweringen van de plaatselijke comités. Wat haar opviel, zo vertelde ze de pers, was vooral de mobilisatie van een gemeenschap die al tientallen jaren vraagt om weer aan de kust te kunnen leven, zonder te hoeven leven met de erfenis van industriële vervuiling.
De volgende dag nam hij vanuit het gezichtspunt van het Virgiliano-park in Posillipo, met Bagnoli en Nisida achter hem, een videoboodschap op ter ondersteuning van de klimaatstaking van 16 oktober.
We bevinden ons in Bagnoli, een arbeiderswijk aan de rand van Napels, die al tientallen jaren geteisterd wordt door giftige en kankerverwekkende besmettingen door grote industrieën en waar ook een NAVO-basis stond, zei hij.
Bekijk dit bericht op Instagram
Dan de beschuldiging aan het adres van de instellingen: voor Greta is de Bagnoli-affaire een concreet voorbeeld van hoe de klimaatcrisis en sociale ongelijkheid met elkaar kunnen verweven zijn. Vandaar de uitnodiging om deel te nemen aan de mobilisatie op 16 oktober om een teruggewonnen kust en een duurzame toekomst voor de wijk te claimen.
Bagnoli en de decennia van wachten
Een groot deel van de twintigste eeuw werd dit prachtige gebied met uitzicht op de Golf van Napels bewoond door grote staalfabrieken. De Italsider-fabriek, die later onder de controle van Ilva kwam, was generaties lang een belangrijk werkgelegenheidscentrum, maar liet ook een zware ecologische erfenis na.
Na de definitieve sluiting van de ijzer- en staalactiviteiten in 1992 had de reconversie van het gebied de openbare ruimte, stranden en een herstelde kustlijn aan de stad moeten teruggeven. Toch blijft Bagnoli, ruim dertig jaar later, een gebied waar de landaanwinning en stadsvernieuwing nog niet zijn voltooid.
Een van de meest controversiële elementen is de zogenaamde zeevulling, een kunstmatig oppervlak dat ontstaat tijdens industriële activiteiten, dat een deel van de kuststrook beslaat en materialen van industriële oorsprong bevat. Het lot van het eiland staat al jaren centraal in de discussie tussen instellingen, technici, milieuactivisten en inwoners.
America’s Cup 2027: wat gebeurt er echt in Bagnoli?
In 2027 vindt in Napels de 38e editie van de America’s Cup plaats, een van de belangrijkste zeilwedstrijden ter wereld. De regatta’s zullen plaatsvinden in de wateren van de Golf, terwijl Bagnoli de operationele bases van de internationale teams zal huisvesten, met platformen, technische structuren, pieren en service-infrastructuur.
Om het evenement mogelijk te maken, zijn er werken gestart waaronder interventies op land en op zee: het baggeren van de zeebodem, de bouw van maritieme beschermingswerken, het voorbereiden van de gebieden bestemd voor de teams en het veiligstellen van de opvulling.
Volgens de regering en de commissarisstructuur onder leiding van de burgemeester van Napels, Gaetano Manfredi, biedt de wedstrijd een kans om herstel- en regeneratie-interventies te versnellen die lange tijd onvoltooid zijn gebleven. Het rehabilitatieprogramma beoogt een totale investering van ongeveer 1,25 miljard euro, bedoeld voor verschillende interventies in het Bagnoli-Coroglio-gebied.
De instellingen beweren dat de werkzaamheden die nodig zijn voor de America’s Cup het algehele terugwinningsproject niet vervangen, maar anticiperen op enkele componenten. Voor bewoners en milieucommissies blijft de vraag echter open: betekent het versnellen van de werkzaamheden werkelijk het teruggeven van een hersteld gebied aan de burgers, of moet de wijk zich aanpassen aan de behoeften van een grote gebeurtenis?
De knoop van de vloed
Centraal in de controverse staat vooral de beslissing om de vulling van de voormalige Italsider te handhaven, in plaats van door te gaan met de volledige verwijdering ervan. Het kunstmatige oppervlak, dat de buurt tientallen jaren lang van de oorspronkelijke kustlijn scheidde, zou nu veilig worden gemaakt en ook worden gebruikt voor het hosten van infrastructuur die verband houdt met zeilwedstrijden.
Volgens de instellingen is deze keuze verenigbaar met het herstelprogramma en met de doelstelling om de kust geleidelijk weer openbaar te maken. Volgens de commissies echter helemaal niet. En om deze reden vragen ze om radicalere landwinning, grotere transparantie over milieubeoordelingen en garanties over de toekomstige toegankelijkheid van de zee.
Het onderscheid is belangrijk: het beveiligen van de stortplaats is niet hetzelfde als het verwijderen ervan, en juist dit verschil is een van de belangrijkste redenen voor afwijkende meningen.
@ Germana Carillo/GreenMe
@ Germana Carillo/GreenMe
De effecten van bouwplaatsen op het milieu en de gezondheid
In februari 2026, nadat ARPAC hoge PM10-waarden in het Città della Scienza-gebied had gerapporteerd, communiceerde de commissarisstructuur de activering van maatregelen om het stof dat door de werken werd gegenereerd te verminderen. Een episode die heeft bijgedragen aan het aanwakkeren van de verzoeken om tijdige milieucontroles tijdens alle fasen van de interventie.
De vraag die bewoners stellen gaat niet alleen over hoe Bagnoli er tijdens de America’s Cup uit zal zien, maar vooral wat er van de wijk over zal blijven als de boten, toeristen en internationale spotlights verdwenen zijn.
De stakingen van 16 en 30 oktober
De activist steunde de klimaatstaking op 16 oktober, waaraan bewegingen die oproepen tot effectieve terugwinning en grotere milieubescherming voor Bagnoli, worden opgeroepen om deel te nemen.
Het lanceerde ook opnieuw de nationale algemene staking van 30 oktober, uitgeroepen door de Base Trade Union (USB) en ook gesteund door Potere al Popolo en studentenorganisaties.
Deze laatste mobilisatie brengt eisen aan de kosten van levensonderhoud, lonen, militaire uitgaven en de situatie in Palestina samen.
Het zijn twee verschillende gebeurtenissen, maar verenigd, in het perspectief van de initiatiefnemers, door het verzoek om grotere sociale en ecologische rechtvaardigheid.
De echte uitdaging? Geef Bagnoli terug aan degenen die daar wonen
Het is niet de eerste keer dat een groot internationaal evenement wordt gepresenteerd als een kans om een gebied opnieuw te lanceren. En het is niet eens een gegeven dat de infrastructuur die voor een evenement wordt gebouwd, blijvende voordelen oplevert voor lokale gemeenschappen (zie de Olympische Winterspelen Milaan-Cortina…).
In het geval van Bagnoli is de kwestie nog delicater omdat het gaat om een verlaten en vervuild industriegebied, waar burgers al tientallen jaren wachten op de voltooiing van de milieusanering. De gestarte werken zijn reëel, evenals de toegewezen investeringen. Maar het is dringend elke dag nodig om de daadwerkelijke resultaten, de kwaliteit van de drooglegging, de impact van de nieuwe infrastructuur en de mogelijkheid voor de inwoners om de kust weer vrijelijk te gebruiken te verifiëren.
Bagnoli moet niet alleen klaar zijn voor de America’s Cup van 2027, maar moet ook eindelijk worden gerestaureerd en teruggegeven aan degenen die daar wonen.
