In het hart van de Povlakte is de gemeente Gonzaga – in de provincie Mantua – het symbool geworden van radicale verandering. In iets meer dan vijftien jaar heeft het traditionele landbouwsysteem, bestaande uit familieboerderijen, plaatsgemaakt voor een model dat gedomineerd wordt door grote industriële boerderijen, vaak verbonden met multinationale groepen. De cijfers laten een druk zien die buitensporig is: ongeveer 60.000 dieren, inclusief runderen en varkens, in een gemeente met slechts 8.500 inwoners, met een dichtheid van meer dan 1.200 dieren per vierkante kilometer. Een concentratie die directe gevolgen heeft voor de lucht, het water en de levenskwaliteit, waardoor het plattelandslandschap wordt getransformeerd en de ecologische hulpbronnen onder druk komen te staan.
De gemeentelijke verordening verbiedt nieuwe intensieve landbouw
Geconfronteerd met dit scenario besloot de regering onder leiding van burgemeester Elisabetta Galeotti in te grijpen met een restrictieve regeling. De nieuwe gemeentelijke verordening introduceert strenge grenzen aan de uitbreiding van de intensieve landbouw, waardoor nieuwe vergunningen effectief worden opgeschort en bestaande uitbreidingen worden beperkt, behalve die welke verband houden met het verbeteren van het dierenwelzijn, met strengere regels over afstanden, afvalwaterbeheer en de impact op het milieu.
Dit is niet zomaar een stadsplanningswet, maar een politieke keuze die tot doel heeft de impact op het milieu te verminderen en een duurzamer landbouwmodel in stand te houden, dat eerder op kwaliteit dan op kwantiteit is gericht. Het verklaarde doel is om het grondgebied en de lokale producties te verdedigen en te voorkomen dat het gewicht van de industriële veehouderij het gebied steeds moeilijker maakt om in te leven.
De institutionele botsing met de regio
Een keuze die onmiddellijk tot institutionele conflicten leidde. Het regionale raadslid voor Landbouw, Alessandro Beduschi, heeft de verordening aangevochten bij de regionale administratieve rechtbank van Brescia, met het argument dat de gemeente haar bevoegdheden had overschreden door gebieden te betreden die al gereguleerd waren door nationale en regionale regelgeving. Volgens de regio bestaat het risico dat er onzekerheid over de regelgeving ontstaat en dat een sector wordt bestraft die, zo wordt onderstreept, investeert in innovatie, de circulaire economie en emissiereductie. Een standpunt dat ook wordt gedeeld door handelsorganisaties als Coldiretti en Confagricoltura, die mogelijke technische problemen en grenzen aan de economische ontwikkeling in de regelgeving zien. Aan het andere front staan milieuactivistenverenigingen en -organisaties zoals Legambiente,essereanimali andterra! zij verdedigen de keuze van de gemeente en definiëren deze als een noodzakelijke interventie in een gebied dat al onder grote druk staat.
Milieu onder druk en risico op Europese sancties
Centraal in het debat staat de impact op het milieu. In feite registreert de Povlakte de hoogste methaanconcentraties in Europa, en Lombardije vertegenwoordigt een van de belangrijkste veeteeltknooppunten op het continent. De intensieve veehouderij draagt aanzienlijk bij aan de klimaatveranderende emissies, met een groei die tegen de trend van de rest van de nationale landbouwsector ingaat. Een kritiek probleem betreft het rioolwater dat wordt geproduceerd door varkens en runderen, waardoor het risico bestaat dat de watervoerende lagen worden verontreinigd. Het overschrijden van de grenzen die zijn gesteld door de Europese regelgeving inzake waterkwaliteit stelt Italië bloot aan mogelijke sancties, waardoor de Gonzaga-zaak een kwestie wordt die de lokale grenzen overschrijdt.
Landbouweconomie en structurele onevenwichtigheden
Het verhaal belicht ook een economische paradox. Grote industriële fabrieken profiteren van belastingvoordelen en gemakkelijker toegang tot GLB-fondsen, terwijl kleine bedrijven geleidelijk worden geabsorbeerd of naar de marges worden geduwd. Volgens milieuverenigingen en -organisaties als Legambiente Lombardia is het huidige model bezig met het uitwissen van het traditionele landbouwweefsel en het vervangen ervan door een gestandaardiseerde productie die losstaat van het territorium. Het resultaat is een systeem dat de kwantiteit maximaliseert ten koste van de kwaliteit en duurzaamheid.
Een botsing die instellingen en territorium verdeelt
De Gonzaga-zaak is nu een openlijk conflict geworden tussen tegengestelde visies. Enerzijds de gemeente, die het milieu, de gezondheid en de lokale agrarische identiteit wil verdedigen. Aan de andere kant de regio en de brancheverenigingen, die de regelgeving zien als een risico voor de stabiliteit van de regelgeving en voor de veehouderijsector. In het midden een gebied dat evenwicht zoekt tussen economische ontwikkeling en duurzaamheid. Het besluit van de TAR zal doorslaggevend zijn, maar het debat is al voorbestemd om een diepgaande stempel te drukken op de toekomst van de landbouw in Lombardije.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
