Duitsland bereidt zich voor om het misbruik van suiker in producten serieus te nemen. De minister-president van Sleeswijk-Holstein, Daniel Günther, heeft bij de Bundesrat – het Duitse Hogerhuis – een voorstel ingediend om een belasting op suikerhoudende dranken in te voeren en de verkoop van energiedrankjes aan kinderen onder de 16 jaar te verbieden. Het is niet de eerste keer dat hierover wordt gesproken, maar deze keer lijkt het politieke front dat voorstander is, zich te hebben verbreed.
De reden is simpel: de maatschappelijke kosten van overmatige suikerconsumptie zijn enorm. Een onderzoek van Greenpeace schatte dat suikergerelateerde ziekten Duitsland bijna 12 miljard euro per jaar kosten. Een ander onderzoek, uitgevoerd door de Technische Universiteit van München, berekende dat een belasting naar het voorbeeld van de Britse in twintig jaar tijd tot 244 duizend gevallen van diabetes type 2 zou kunnen voorkomen, met een potentiële besparing van 16 miljard euro.
Het voorstel beperkt zich niet tot de suikerbelasting, maar heeft ook tot doel de verkoop van energiedrankjes aan kinderen onder de 16 jaar te verbieden. De redenen? Energiedrankjes bevatten veel cafeïne, taurine en suiker, een combinatie die ernstige gevolgen kan hebben voor het groeiende lichaam.
Dit zijn geen onschuldige, trendy drankjes. – verklaarde Günther – Ze kunnen een echt probleem worden, vooral voor jongeren.
Er is echter geen tekort aan afwijkende stemmen. De Duitse suikerindustrie stelt dat de belasting de valse indruk wekt dat één enkel ingrediënt verantwoordelijk is voor zwaarlijvigheid en dat het producenten ertoe zou kunnen aanzetten suiker te vervangen door kunstmatige zoetstoffen zonder de volksgezondheid te verbeteren.
Het Britse model werkt
Iedereen die denkt dat de suikerbelasting gewoon een belasting is, doet er goed aan om te kijken naar wat er in Groot-Brittannië is gebeurd. Het Britse experiment was succesvol: de consumptie van frisdranken daalde met een derde, en het suikergehalte in veel dranken werd verlaagd door de producenten zelf, die hun producten opnieuw formuleerden om de belasting te ontlopen. Uit officiële gegevens van het Office for Health Improvement and Disparities blijkt dat tussen 2015 en 2024 het percentage producten met suiker gelijk aan of minder dan 5 g per 100 ml is gestegen van 67 naar 91%, een duidelijk teken dat bedrijven zich hebben aangepast.
Uit een studie gepubliceerd in PLOS Medicine blijkt dat de Britse belasting gepaard gaat met een vermindering van 8% van het aantal zwaarlijvigheid bij 10- en 11-jarige meisjes, wat overeenkomt met ongeveer 5.200 minder gevallen per jaar. Onderzoekers documenteerden ook de vermindering van ziekenhuisopnames voor tandextracties bij kinderen en de voordelen die verband hielden met de vermindering van de totale suikerconsumptie.
Niet alleen dat, de Britse regering heeft onlangs besloten de belasting bij te werken om de inflatie weer te geven en een evaluatie te starten om te beoordelen of de reikwijdte ervan moet worden uitgebreid naar andere categorieën dranken, een teken dat de maatregel wordt beschouwd als een succes dat moet worden geconsolideerd, en niet als een experiment dat moet worden opgeschort.
Europa is in beweging
Duitsland zou niet vanaf nul beginnen. In Europa hebben minstens tien landen al vormen van belastingheffing op suikerhoudende dranken ingevoerd, met verschillende benaderingen: volumetrische belastingen (een vast bedrag per liter, ongeacht het suikergehalte) of geleidelijke belastingen op basis van de hoeveelheid aanwezige suiker. Tot de landen die ze hebben aangenomen behoren Frankrijk, Portugal, Ierland, België, Hongarije, Letland, Litouwen en Noorwegen.
De Europese Unie heeft echter geen gemeenschappelijk beleid op dit gebied: de Europese Commissie heeft onlangs een stap terug gedaan van het idee om op EU-niveau belastingen in te voeren op ultrabewerkte voedingsmiddelen, waarbij de verantwoordelijkheid om actie te ondernemen bij individuele nationale regeringen wordt overgelaten. Een gemiste kans, vinden veel deskundigen op het gebied van de volksgezondheid.
En Italië?
Ons land kent ook een suikerbelasting, maar alleen op papier. Het werd in 2019 door de Conte-regering geïntroduceerd en opgenomen in de begroting voor 2020. Het is acht keer uitgesteld onder druk van de industrie en politiek verzet. De Italiaanse belasting voorziet in een belasting van 10 euro per hectoliter op dranken met meer dan 25 gram suiker per liter, toegepast op producenten, verkopers en importeurs. Volgens simulaties zou dit kunnen leiden tot een gemiddelde reductie van 18% in de consumptie van suikerhoudende dranken. Toch blijft het glijden.
Als Duitsland hierin slaagt, zou het de weg kunnen wijzen voor een beslissendere impuls, ook op Europees niveau. En misschien ook ons land overtuigen om te stoppen met uitstellen.
