Van 1970 tot 2022 zijn de gecontroleerde populaties van wilde gewervelde dieren wereldwijd met gemiddeld 73% afgenomen. Het zijn de centrale gegevens van het WWF Living Planet Report 2026, ontwikkeld door de Zoological Society of London (ZSL), dat het beeld van de mondiale biodiversiteit actualiseert via duizenden tijdreeksen. De foto is zorgwekkend, maar vertelt ook een minder uniforme realiteit dan het gemiddelde doet vermoeden: sommige populaties verzetten zich, andere nemen toe en verschillende natuurbehoudsprogramma’s hebben al meetbare resultaten opgeleverd.
Het rapport is gebaseerd op de Living Planet Index, een indicator die veranderingen in de overvloed aan dierenpopulaties in de loop van de tijd analyseert. De editie van 2026 bevat 35.803 trends met betrekking tot 5.790 gewervelde soorten. De gemiddelde daling komt overeen met die gerapporteerd in 2024, maar de nieuwe beoordeling integreert aanvullende gegevens en een langere tijdreeks.
Zoet water, de zwaarste achteruitgang
Zoetwateromgevingen registreerden de grootste achteruitgang, gelijk aan 85%. Dit wordt gevolgd door terrestrische ecosystemen, met een afname van 69%, en mariene ecosystemen, met 59%.
De druk die het vaakst met achteruitgang gepaard gaat, omvat verlies en degradatie van habitats, gevolgd door overexploitatie van soorten, klimaatverandering, vervuiling, invasieve soorten en ziekten. Factoren die verweven zijn met de wijze waarop de voedselproductie, het energiesysteem en het financiële systeem zijn georganiseerd.
Het WWF onderstreept dat ingrijpen op individuele soorten van fundamenteel belang is, maar dat het ook noodzakelijk is om de economische systemen te veranderen die deze druk voeden. Een doelstelling die de implementatie vereist van de internationale verplichtingen die al zijn ondertekend, van het Klimaatverdrag van Parijs tot het Kunming-Montreal Global Framework for Biodiversity.
Tijgers en olifanten, natuurbescherming levert resultaat op
Het mondiale beeld laat ruimte voor positieve signalen. Ongeveer de helft van de populaties die door de Living Planet Index worden beschouwd, is stabiel of neemt toe. Het rapport benadrukt met name het herstel van tijgers, Afrikaanse savanneolifanten, groene schildpadden en blauwvintonijn.
Tussen 2010 en 2025 is de mondiale populatie wilde tijgers met ruim 70% gegroeid, van ongeveer 3.200 naar 5.700 exemplaren. Het resultaat is gekoppeld aan de samenwerking tussen overheden, lokale gemeenschappen en organisaties die betrokken zijn bij de bescherming van de soort. De tijger blijft echter bedreigd en beslaat minder dan 8% van zijn historische verspreidingsgebied.
Afrikaanse savanneolifanten vertonen ook bemoedigende tekenen in zuidelijk Afrika, waar in sommige gebieden ongeveer 293.000 individuen in stabiele of groeiende populaties leven. De beschikbaarheid van uitgestrekte en onderling verbonden habitats, het beheer van de hulpbronnen van de gemeenschap en maatregelen tegen stroperij dragen bij aan deze resultaten. Problemen in verband met conflicten met menselijke activiteiten en de continuïteit van dierenbewegingen blijven open.
@Canva
Zeeschildpaddennesten groeien in Italië
Het herstel van de fauna betreft ook ons land. Volgens Luciano Di Tizio, president van WWF Italië, worden 30% van de Italiaanse gewervelde dieren en 25% van de mediterrane zeediersoorten met uitsterven bedreigd. Er zijn echter beschermingservaringen die wijzen op een mogelijke omkering van de trend.
De wolf, die in de jaren zeventig bijna was uitgestorven, heeft in Italië een groot deel van zijn historische verspreidingsgebied herwonnen. Het Sardijnse hert is dankzij natuurbehoudsinterventies aan het risico van uitsterven ontkomen. Bonelli’s otter en adelaar vertonen ook tekenen van herstel.
Een bijzonder belangrijk feit betreft de zeeschildpad Caretta caretta. Het netwerk van WWF Italië, al meer dan 25 jaar actief samen met onderzoekers, instellingen, vissers en vrijwilligers, bewaakt de kusten, beschermt de nesten en redt exemplaren in moeilijkheden. Het aantal nesten dat door het netwerk wordt gemonitord, is gestegen van 17 in 2017 naar 338 in 2025.
Dit zijn resultaten die continuïteit, middelen en samenwerking met lokale gemeenschappen vereisen. Op internationaal niveau zal de volgende beslissende gebeurtenis de COP17 over biodiversiteit zijn, gepland voor 19 oktober in Yerevan, Armenië. Regeringen zullen worden opgeroepen om de implementatie van de doelstellingen voor 2030 te versnellen, met adequate investeringen en maatregelen die de oorzaken van natuurverlies kunnen beïnvloeden.
