Alleen al vierhonderddrie grote Amerikaanse datacenters worden in slechts één jaar tijd geassocieerd met 25,7 miljoen ton CO₂. Een hoeveelheid die vergelijkbaar is met de jaarlijkse uitstoot van Denemarken, een land met zo’n zes miljoen inwoners. En dat allemaal om een deel van de digitale infrastructuur van de Verenigde Staten van stroom te voorzien, die clouddiensten, onlineplatforms en kunstmatige-intelligentiesystemen hosten. Achter de algoritmen die in staat zijn om binnen enkele seconden op onze verzoeken te reageren, gaat dus een enorme infrastructuur schuil, die elektriciteit verbruikt en voor een groot deel afhankelijk blijft van fossiele brandstoffen.
De berekeningen zijn gemaakt door een studie gecoördineerd door de Harvard TH Chan School of Public Health, gepubliceerd op 16 november 2026 in het wetenschappelijke tijdschrift Natuur Duurzaamheid. De onderzoekers analyseerden 403 grote datacentra hyperschaaloperationeel tussen mei 2024 en april 2025. Het resultaat is zeer welsprekend: deze faciliteiten verbruikten ongeveer 82 terawattuur elektriciteit, wat overeenkomt met 1,8% van de totale Amerikaanse elektriciteitsvraag. En ruim de helft van de gebruikte energie kwam uit gas en steenkool.
Hoeveel energie verbruiken grote Amerikaanse datacenters
Tweeëntachtig terawattuur is gelijk aan 82 miljard kilowattuur. Een bedrag dat voldoende is om miljoenen huishoudens een jaar lang van stroom te voorzien en dat, in het geval van datacenters, dient om servers, processors, opslagsystemen en koelapparatuur draaiende te houden. Omdat deze enorme computercomplexen continu moeten werken, steeds grotere hoeveelheden informatie moeten verwerken en de door computers geproduceerde warmte moeten verspreiden. Kortom, kunstmatige intelligentie lijkt misschien iets onbelangrijks, maar er zijn gebouwen, kabels, elektrische systemen en veel energie voor nodig.
Om dit verbruik in te schatten maakte de onderzoeksgroep onder leiding van Gianluca Guidi, een onderzoeker aan Harvard, gebruik van satellietbeelden, informatie over de structuren en gegevens over de elektrische capaciteit van de centrales. De resultaten werden vervolgens vergeleken met die van de Environmental Protection Agency (EPA), het Amerikaanse milieubeschermingsagentschap, om de energiebronnen te reconstrueren van de netwerken waarmee de datacenters zijn verbonden. Dit zijn dus schattingen die zijn ontwikkeld via modellen, met een verbruik tussen 68 en 99 terawattuur in de verschillende beschouwde scenario’s. Het cijfer van 82 terawattuur vertegenwoordigt het centrale scenario.
De uitstoot verandert ook afhankelijk van de bedrijfsomstandigheden: volgens het onderzoek varieert deze tussen de 21 en 31 miljoen ton CO₂, met een centrale schatting van 25,7 miljoen. Een al aanzienlijk cijfer, vooral omdat het alleen de geanalyseerde structuren betreft en een periode die eindigt in april 2025. Intussen gaat de bouw van nieuwe datacentra door, vooral gedreven door de groeiende vraag naar diensten op basis van kunstmatige intelligentie.
Ruim de helft van de elektriciteit komt nog steeds uit gas en steenkool
Misschien wel het meest interessante feit betreft de oorsprong van energie. Volgens de onderzoekers was ongeveer 54% van de elektriciteit die aan de 403 datacenters werd toegeschreven, afkomstig van fossiele brandstoffen. Aardgas was goed voor 38% en steenkool ongeveer 15%. Een afhankelijkheid die rechtstreeks van invloed is op de uitstoot die met hun consumptie gepaard gaat. Computersystemen worden steeds geavanceerder, maar een groot deel van de benodigde elektriciteit wordt nog steeds geproduceerd door de verbranding van fossiele brandstoffen.
Er is ook een geografische kwestie. Datacenters hebben niet allemaal dezelfde milieu-impact: veel hangt af van het elektriciteitsnet waarop ze zijn aangesloten. Een installatie die wordt aangedreven in een gebied waar bronnen met een lage uitstoot de overhand hebben, heeft een andere ecologische voetafdruk dan een installatie die elektriciteit verbruikt die voornamelijk uit gas en steenkool is geproduceerd. Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer een kwart van het geanalyseerde verbruik geconcentreerd is in regio’s waar de elektriciteitsproductie emissies heeft die hoger zijn dan het nationale gemiddelde. De locatie van een datacenter kan dus een aanzienlijk verschil maken.
En de gevolgen van elektriciteitsproductie houden niet op bij CO₂. Elektriciteitscentrales die worden aangedreven door fossiele brandstoffen stoten ook verontreinigende stoffen uit, waaronder stikstofoxiden, zwaveldioxide en fijnstof, met mogelijke gevolgen voor de gezondheid van de gemeenschappen die in de getroffen gebieden wonen. Zoals de Harvard-onderzoekers zelf opmerken, kunnen de effecten ook gevolgen hebben voor mensen die ver van datacentra wonen, maar wel dichtbij de energiecentrales die worden gebruikt om de benodigde elektriciteit te produceren.
Kunstmatige intelligentie zal nog meer elektriciteit verbruiken
Het onderzoek houdt rekening met grote infrastructuren die verschillende digitale diensten hosten, dus de 25,7 miljoen ton CO₂ kan niet uitsluitend aan kunstmatige intelligentie worden toegeschreven. Dit laatste wordt echter een van de belangrijkste aanjagers van de groei in de sector. Het trainen van steeds complexere modellen, het genereren van afbeeldingen en video’s, het verwerken van verzoeken en het operationeel houden van miljoenen systemen vereist een groeiende computercapaciteit. Een vraag die de komende jaren nog verder zal toenemen.
Volgens het rapport Belangrijke vragen over energie en AI Volgens het Internationaal Energieagentschap zou het mondiale elektriciteitsverbruik in datacentra tegen 2030 bijna kunnen verdubbelen, van 485 terawattuur in 2025 tot ongeveer 950 terawattuur per jaar. Voor faciliteiten die zich specifiek richten op kunstmatige intelligentie is de verwachte groei zelfs nog sneller: de consumptie zou in dezelfde periode kunnen verdrievoudigen. En dit terwijl elektriciteitsnetwerken nu al moeten reageren op de toenemende elektrificatie van transport, woningen en industriële activiteiten.
Uiteraard verbetert ook de efficiëntie van computersystemen. Nieuwe processors kunnen bepaalde taken uitvoeren terwijl ze minder stroom verbruiken dan eerdere generaties. Maar ondertussen nemen gebruikers, applicaties en de complexiteit van verzoeken toe. Het genereren van een video kan bijvoorbeeld veel meer bronnen vergen dan een eenvoudig tekstantwoord. Het resultaat is dat het verbruik van een enkele operatie kan afnemen, terwijl het totale verbruik van de infrastructuur blijft groeien. Efficiëntere computers garanderen dus niet automatisch een lagere energierekening voor de hele branche.
Het probleem heeft ook gevolgen voor water, koeling en nieuwe infrastructuur
Elektriciteit is slechts verantwoordelijk voor een deel van de milieu-impact van datacenters. Deze complexen vereisen grote hoeveelheden bouwmaterialen, elektronische componenten en systemen die de temperatuur kunnen handhaven die voldoende is voor het functioneren van de server. Sommige koeltechnologieën maken ook gebruik van water, een hulpbron die bijzonder kwetsbaar kan worden in regio’s die al aan droogte zijn blootgesteld. Het onderzoek van Harvard richt zich op de uitstoot die gepaard gaat met de opwekking van elektriciteit en kwantificeert dus niet de volledige milieukosten van deze infrastructuur.
Ondertussen zorgt de groeiende vraag naar elektriciteit ook voor nieuwe problemen voor netwerken. In de Verenigde Staten evalueren sommige exploitanten de aanleg van gassystemen rechtstreeks bij datacentra, om een constante aanvoer te garanderen zonder te wachten op de tijd die nodig is om nieuwe aansluitingen te verkrijgen. Een oplossing die de opening van sommige faciliteiten zou kunnen versnellen, maar die het risico inhoudt dat de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verder wordt verlengd. Kunstmatige intelligentie blijft racen, terwijl de energie-infrastructuur een manier moet vinden om bij te blijven.
Hoe de uitstoot van datacenters te verminderen
Het onderzoek geeft ook aan waar moet worden ingegrepen. Het van stroom voorzien van datacenters met een groter aandeel elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, het verbeteren van de efficiëntie van servers en koelsystemen en het zorgvuldiger kiezen van de gebieden waar nieuwe fabrieken worden gebouwd, zou de impact op het milieu kunnen helpen verminderen. De beschikbaarheid van adequate elektriciteitsnetwerken en opslagsystemen wordt ook van fundamenteel belang, vooral om te voorkomen dat aan de toenemende vraag voornamelijk via nieuwe fossiele energiecentrales wordt voldaan.
Dan is er nog het probleem van de transparantie. Als we het werkelijke verbruik van individuele faciliteiten en de daarmee samenhangende emissies kennen, kunnen we de impact van digitale diensten en de milieuverplichtingen van technologiebedrijven beter evalueren. Tegenwoordig is veel informatie nog steeds onvolledig of moeilijk te vergelijken. Daarom hebben onderzoekers de gegevens moeten reconstrueren aan de hand van satellietbeelden en modellen. Een industrie die miljarden investeert in de ontwikkeling van systemen die enorme hoeveelheden informatie kunnen analyseren, zou even nauwkeurige gegevens over haar verbruik moeten kunnen verstrekken.
Kunstmatige intelligentie kan zeker bijdragen aan het verbeteren van de energie-efficiëntie, het optimaliseren van elektriciteitsnetwerken en het ontwikkelen van nuttige instrumenten voor wetenschappelijk onderzoek. Maar om dit te kunnen doen heeft het een fysieke infrastructuur nodig, die grondstoffen verbruikt en emissies produceert. En de 25,7 miljoen ton CO₂ die met 403 datacenters gepaard gaat, maakt duidelijk hoe uitdagend het nu al is om een deel van de Amerikaanse digitale revolutie aan te drijven. Reacties arriveren binnen enkele seconden. De elektriciteit die nodig is om ze te produceren, moet echter ergens vandaan komen.
