Het komt vaak voor dat een ouder, in een poging een kind te troosten, woorden gebruikt die geruststellend lijken, maar die in werkelijkheid uiteindelijk ontkennen wat het kind voelt. Volgens kindertherapeut Kelsey Mora hebben kinderen een diepe behoefte om gezien en gehoord te worden. Maar zelfs de meest aanhankelijke uitdrukkingen kunnen hen, als ze slecht gekalibreerd zijn, leren twijfelen aan hun eigen emoties.
Dit gebeurt niet vanwege een gebrek aan liefde, maar vanwege een instinctief mechanisme dat zeer wijdverbreid is onder volwassenen: het verlangen om emotionele problemen snel op te lossen, om een kreet of een explosie van woede onmiddellijk te kalmeren. Maar wanneer bepaalde zinsneden in de loop van de tijd worden herhaald, is de boodschap die bij het kind terechtkomt dat zijn gevoelens niet kloppen, of zelfs dat hij ze moet onderdrukken om zich geliefd te voelen.
Een studie gepubliceerd in 2002 in het tijdschrift Kindermisbruik en verwaarlozing door Elizabeth Krause benadrukten Tamar Mendelson en Thomas Lynch dat opgroeien in een omgeving waar emoties systematisch worden ontkracht, op volwassen leeftijd kan leiden tot de ontwikkeling van chronische emotionele remming. Dit betekent dat de proefpersoon de neiging zal hebben om te onderdrukken wat hij of zij voelt, met belangrijke gevolgen voor angst, depressie en psychische gezondheid.
Tien veel voorkomende zinnen die onschuldig lijken, maar dat niet zijn
De volgende zinnen behoren tot de meest herhaalde zinnen door ouders. Ze worden vaak in goed vertrouwen uitgesproken, met de bedoeling geruststellend te zijn. Ze kunnen echter het tegenovergestelde effect hebben.
- “Ben je in orde.”
Het lijkt misschien een manier om te kalmeren, maar het komt vaak neer op het ontkennen van wat het kind voelt. Een meer empathische reactie zou kunnen zijn: ‘Ik begrijp dat het pijn doet, maar je bent veilig’, waarmee de emotie wordt erkend zonder deze te dramatiseren. - “Het is niet erg.”
Het bagatelliseren van wat het kind ervaart, helpt hem niet om zich beter te voelen. Zelfs een kleine frustratie kan voor hem enorm zijn. Het is beter om te zeggen: “Het lijkt je moeilijk, wil je me vertellen hoe je je voelt?” - “Niet huilen.”
Huilen is geen teken van zwakte, maar een manier om emoties te verwerken. Door het te vervangen door: ‘Het is oké om te huilen, ik ben hier bij je’, helpt het kind zich niet te schamen voor zijn eigen kwetsbaarheid. - “Word niet boos.”
Woede is een van de fundamentele emoties en geen fout die gecorrigeerd moet worden. Door te zeggen: ‘Ik begrijp dat je boos bent’, wordt een gezond beheer van wat je voelt bevorderd. - “Er zijn mensen die het slechter hebben.”
Een impliciete uitnodiging om niet te klagen, maar het resultaat is dat het kind zich verkeerd voelt omdat het pijn voelt. Dankbaarheid komt niet voort uit vergelijking, maar uit respect voor wat je voelt. - “Alle anderen zijn oké.”
Het dwingt het kind om zijn eigen gevoeligheid in twijfel te trekken. Het is nuttiger om hem eraan te herinneren dat “iedereen de dingen anders waarneemt”, waardoor zijn ervaring wordt genormaliseerd. - “Je moet sterk zijn.”
Achter deze aanmoediging schuilt het idee dat kracht samenvalt met de afwezigheid van zichtbare emoties. In werkelijkheid is het accepteren van kwetsbaarheid onderdeel van groei. - ‘Hou op zo’n baby te zijn.’
Het is een vernederende zin, waardoor het kind zich schaamt voor wie hij is. Elke emotie moet gerespecteerd worden, omdat deze deel uitmaakt van het ontwikkelingsproces ervan. - “Er valt niets te vrezen.”
Zeggen dat de angst ongegrond is, zorgt er niet voor dat deze verdwijnt. Een nuttiger antwoord is: ‘Ik begrijp dat je bang bent. Ik ben hier bij je, laten we het samen onder ogen zien.’ - “Je wordt om niets boos.”
Een zin die de ervaring van het kind minimaliseert en volledig ontkracht. Zelfs als de volwassene de reden voor de woede niet begrijpt, is dat gevoel voor het kind reëel en moet het gerespecteerd worden.
Het valideren van de emoties van uw kinderen betekent niet dat u ze bederft
We zijn vaak bang dat het verwelkomen van de emoties van kinderen zou kunnen betekenen dat we ze ’toegeven’ of kwetsbaarder maken. Maar het tegenovergestelde is waar: door te herkennen wat ze voelen, leren ze hun gevoelens een naam te geven, waardoor ze ontwikkelen wat psychologen emotionele intelligentie noemen.
Talrijke onderzoeken tonen aan dat kinderen die leren emoties te herkennen en te beheersen, veerkrachtigere, minder angstige en sociaal competentere volwassenen worden. Je hoeft geen perfecte ouders te zijn, maar wel aandachtige ouders: zij die stoppen voordat ze zeggen ‘het is niets’ en ervoor kiezen om echt te luisteren.
Soms is een blik, een pauze, een andere zin genoeg om te zeggen: ‘Wat je voelt is belangrijk. Ik ben bij je.’
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
