Als we kip in de supermarkt kopen, staan we nauwelijks stil bij hoe het dier leefde voordat het op onze tafels arriveerde. Toch kunnen er achter een pakket kippenborst of kippendijen heel verschillende houderijomstandigheden schuilgaan, met belangrijke gevolgen voor het dierenwelzijn.
Een nieuwe analyse van Compassion in World Farming (CIWF) Italië heeft geprobeerd duidelijkheid te scheppen door zeven grote Italiaanse winkelketens te onderzoeken en zowel hun dierenwelzijnsbeleid als de producten die daadwerkelijk in de schappen verkrijgbaar zijn te evalueren.
Het beeld dat naar voren komt is niet bepaald bemoedigend: ruim 90% van het geanalyseerde kippenaanbod is afkomstig van boerderijen die slechts aan de minimale wettelijke normen voldoen of nog steeds beperkte verbeteringen bieden. Alternatieven die meer oog hebben voor het dierenwelzijn, waaronder biologische, vrije uitloop- en binnensystemen met hogere eisen, nemen nog steeds minder ruimte in beslag.
Jaarlijks worden in Italië ruim een half miljard kippen geslacht
Om de omvang van het probleem te begrijpen, hoeft u alleen maar naar de cijfers te kijken. In Italië worden jaarlijks ruim 589 miljoen kippen geslacht die voor de vleesproductie worden gefokt, en 93,1% daarvan is afkomstig uit intensieve landbouwsystemen.
Op deze boerderijen leven de dieren over het algemeen in stallen, met een dichtheid die kan oplopen tot 42 kg per vierkante meter, wat overeenkomt met ongeveer 19 kippen met een gemiddeld gewicht van 2,2 kg per stuk. Hun leven is ook erg kort: ze worden ongeveer 30 dagen geslacht.
Wat deze omstandigheden bijzonder problematisch maakt, is niet alleen de beperkte ruimte. In feite behoort het merendeel van de kippen die voor vlees worden gefokt tot rassen die genetisch zijn geselecteerd om zeer snel te groeien, snel het door de markt vereiste gewicht te bereiken en een grotere hoeveelheid vlees in de borst te ontwikkelen.
Een dergelijke versnelde groei heeft gevolgen voor de diergezondheid. Zoals CIWF uitlegt, kan dit leiden tot bewegingsproblemen, kreupelheid, cardiovasculaire problemen en andere pathologieën. Daarbij komen omgevingen die vaak prikkelarm zijn, waarin kippen weinig gelegenheid hebben om natuurlijk gedrag te vertonen, zoals krabben, pikken of zitten.
Wat is de European Chicken Commitment en waarom is dit belangrijk?
Om te proberen deze omstandigheden te verbeteren, heeft Compassion in World Farming in 2017 samengewerkt met een coalitie van Europese organisaties om een gemeenschappelijke standaard te definiëren, de European Chicken Commitment (ECC). Dit is een reeks eisen die bedrijven kunnen stellen om ervoor te zorgen dat de landbouw meer respect heeft voor het welzijn van kippen.
Het is niet simpelweg een kwestie van een paar centimeter extra ruimte garanderen of wat elementen in de schuur aanbrengen. Het engagement omvat een reeks interventies die als één geheel moeten worden beschouwd: het gebruik van langzamer groeiende rassen, het beperken van de broeddichtheid tot maximaal 30 kg per vierkante meter, het garanderen van natuurlijk licht en omgevingsverrijkingen, zoals zitstokken en substraten waarop de dieren kunnen pikken.
Er wordt ook gedacht aan verdovingsmethoden onder gecontroleerde atmosfeer tijdens het slachten, evenals aan onafhankelijke verificaties en openbare updates over de vooruitgang die door bedrijven is geboekt.
De keuze voor langzamer groeiende rassen is bijzonder belangrijk omdat deze ingrijpt in een van de problemen die ten grondslag liggen aan de intensieve landbouw, namelijk de selectie van dieren die te snel in gewicht toenemen, met gevolgen voor hun gezondheid en de mogelijkheid om normaal te bewegen.
Volgens CIWF hebben ruim 350 voedingsbedrijven in Europa en de rest van de wereld zich al bij de ECC aangesloten. In Italië heeft de grootschalige distributie echter nog een lange weg te gaan.
@CIWF
@CIWF
CIWF-analyse: welke supermarkten doen het het beste?
Het CIWF Observatory onderzocht zeven moderne Italiaanse retailmerken: Coop, Conad, Selex, Esselunga, Carrefour, Lidl en Aldi.
De evaluatie ontwikkelde zich op twee fronten. Enerzijds werd het overheidsbeleid van de bedrijven geanalyseerd om na te gaan welke toezeggingen zij hebben gedaan op het gebied van het welzijn van kippen. Anderzijds werd gekeken naar het aanbod van verse kip onder het eigen merk, inclusief de lijnen toe te rekenen aan individuele supermarkten.
Om de producten te vergelijken werd een etiketteringssysteem met vijf niveaus gesimuleerd, waarbij aan elke lijn een dierenwelzijnspotentieel wordt toegekend op basis van de kenmerken van het bedrijf. Niveau 3 komt overeen met de vereisten van de European Chicken Commitment voor binnenlandbouw, terwijl biologische en vrije uitloop de hogere groepen bezetten.
Het is belangrijk om te verduidelijken dat dit een evaluatie is op basis van openbaar beschikbare informatie, zoals verpakkingen, bedrijfswebsites en duurzaamheidsrapporten, en geen laboratoriumtest op de producten.
Uit de analyse van het beleid blijkt dat Carrefour, Coop en Lidl voor hun gehele aanbod enkele eisen stellen met betrekking tot natuurlijk licht en milieuverrijkingen. Met uitzondering van Carrefour is er echter een gebrek aan commitment bij alle producten met betrekking tot de twee aspecten die het belangrijkst worden geacht voor significante verbetering: het gebruik van langzamer groeiende rassen en de vermindering van de veedichtheid met maximaal 30 kg per vierkante meter.
Carrefour, behorend tot de NewPrinces-Gs-groep, is het enige merk dat een ECC-verbintenis is aangegaan voor het gehele aanbod en ook de kwestie van verdoving in zijn beleid heeft opgenomen, waarbij het percentage van de implementatie wordt gecommuniceerd. Het is ook degene met het hoogste geschatte aandeel producten afkomstig van biologische toeleveringsketens en vrije-uitloopboerderijen.
Ondanks deze positieve elementen benadrukt CIWF dat de vooruitgang nog steeds beperkt is. De verbintenis loopt af in 2026, maar er is geen routekaart gepubliceerd waarin wordt verduidelijkt hoe en wanneer deze zal worden voltooid.
Kijkend naar de producten die daadwerkelijk beschikbaar zijn, identificeert het Observatorium ook enkele situaties die een startpunt voor verbetering zouden kunnen vormen.
Dit is het geval bij Coop, waar 63% van het geanalyseerde aanbod een dichtheid van minder dan 33 kg per vierkante meter, natuurlijk licht en milieuverrijkingen combineert. Dit zijn kenmerken die nog niet aan alle ECC-eisen voldoen, maar een volgende overstap naar hogere standaarden zouden kunnen vergemakkelijken.
Een enigszins vergelijkbare situatie betreft Esselunga. De Naturama-lijn, die naar schatting 37% van het aanbod vertegenwoordigt, heeft milieukenmerken die vergelijkbaar zijn met die van Coop. Dan is er nog Top Chicken, dat ongeveer 22% van het geanalyseerde assortiment uitmaakt en voldoet aan de vereisten die over het algemeen overeenkomen met die van de European Chicken Commitment.
Conad biedt ook een alternatief voor de rest van het assortiment: de Come una Volta binnenkippenlijn, die echter slechts ongeveer 7% van het aanbod vertegenwoordigt. In feite blijft het merendeel van de producten gekoppeld aan systemen die voldoen aan minimale welzijnsnormen.
Onder de geanalyseerde discounters concentreren Lidl en Aldi een groot deel van hun aanbod op standaardproducten. In het geval van Lidl omvat zelfs het basisniveau echter natuurlijk licht en milieuverrijkingen. Volgens CIWF zou de prioriteit voor deze merken vooral moeten liggen bij het verbeteren van de voorwaarden van het gehele basisaanbod, zonder zich noodzakelijkerwijs te concentreren op de creatie van talrijke premiumlijnen.
De meest beperkte situatie onder de onderzochte groepen zonder korting betreft Selex. In feite lijkt het aanbod van eigen merken zich uitsluitend te richten op producten met basis- of minimale welzijnseisen, zonder segmentatie naar alternatieven die meer aandacht hebben voor dieren en zonder transversaal beleid dat in deze richting gaat.
@CIWF
Omdat het niet genoeg is om producten te hebben die meer respect hebben voor het dierenwelzijn
De boodschap die uit het Observatorium komt is heel duidelijk: het volstaat niet om enkele biologische of vrije-uitloopproducten in de schappen te zetten om te kunnen spreken van echte aandacht voor het welzijn van kippen.
Deze alternatieven zijn belangrijk, maar vertegenwoordigen vaak een beperkt deel van het assortiment. Om de levensomstandigheden van miljoenen dieren echt te kunnen beïnvloeden, is het noodzakelijk om ook in te grijpen op de producten die het grootste deel van de omzet uitmaken, waardoor de normen van de conventionele landbouw worden verbeterd.
Dit is precies waar de European Chicken Commitment in het spel komt, die tot doel heeft productie met hogere welzijnseisen economisch toegankelijker te maken, door middel van binnensystemen die meer ruimte garanderen, rassen die minder onderhevig zijn aan problemen die verband houden met versnelde groei en omgevingen die beter geschikt zijn voor de behoeften van de dieren.
Voor wie winkelt betekent meer informatie en een ruimer aanbod bewuster kunnen kiezen. Maar de verantwoordelijkheid kan niet alleen bij de consumenten liggen; het zijn vooral de grote distributieketens en de bedrijven in de toeleveringsketen die kunnen bijdragen aan een concrete verandering, door hogere normen uit de weinige nichelijnen te halen en deze tot een kenmerk van het gewone aanbod te maken.
