Greta Thunberg wijst met de vinger naar de fossielenlobby’s op COP31: “elk jaar is het hypocrisie” (en ondertussen zet Turkije milieuactivisten voor de rechter)

Greta Thunberg keert na vijf jaar terug op de wereldklimaatconferentie en wijst met de vinger naar de lobby’s voor fossiele brandstoffen. Aangekomen in Antalya, Turkije, voor COP31, beschuldigde de Zweedse activist regeringen ervan de onderhandelingen te gebruiken om hun milieu-imago op te schonen, terwijl de industrieën die verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de uitstoot hun invloed blijven uitoefenen. Zijn woorden komen terecht in een land waar, op een paar honderd kilometer van de top, de inwoners van sommige dorpen processen en veroordelingen riskeren omdat ze zich verzetten tegen de uitbreiding van kolenmijnen.

“Elk jaar is het hypocriet dat gastlanden de kans krijgen om hun imago op te schonen”, zei Thunberg op 10 november, meldde de Associated Press. De activist hekelde de aanwezigheid bij de onderhandelingen van vertegenwoordigers betaald door industrieën die profiteren van het huidige energiesysteem.

Het bos dat Turkije opoffert aan steenkool

Het meest emblematische geval komt uit de provincie Muğla, in het zuidwesten van Türkiye. Hier verzetten de inwoners van İkizköy zich al jaren tegen de uitbreiding van een bruinkoolmijn, een soort steenkool die wordt gebruikt om elektriciteitscentrales van brandstof te voorzien.

De uitbreiding van de mijnbouwactiviteiten bedreigt het Akbelen-woud, de olijfboomgaarden en de omliggende landbouwgronden. Volgens een onderzoek van Human Rights Watch was in augustus 2023 al ongeveer drie vijfde van het bos gekapt, ondanks gerechtelijke beroepen van de inwoners. In 2026 trof een onteigeningsmaatregel 649 percelen, wat tot nieuwe demonstraties leidde. De Turkse regering rechtvaardigt de uitbreiding van de mijnbouw met de noodzaak om de zekerheid van de energievoorziening te garanderen.

Zoals gedocumenteerd in een rapport van Reuters vragen de inwoners de leiders die in Antalya bijeen zijn gekomen om persoonlijk de gebieden te bezoeken die getroffen zijn door de winning, om de ecologische en sociale gevolgen van mijnbouwactiviteiten vast te stellen.

Arrestaties en veroordelingen voor degenen die protesteren

De Akbelen-affaire kreeg ook een juridische dimensie. Op 13 oktober publiceerde Human Rights Watch een rapport gebaseerd op 23 getuigenissen, waarin willekeurige arrestaties, strafrechtelijke procedures en intimidatie tegen degenen die het grondgebied verdedigen aan de kaak worden gesteld. Sinds 2023 zijn zes buurtbewoners vervolgd en tegen minstens 55 anderen loopt een onderzoek. Onder hen de 26-jarige Esra Işık, die op 30 maart werd gearresteerd tijdens een protest tegen de onteigeningen. Na 42 dagen voorlopige hechtenis werd ze op 6 juli veroordeeld tot twee jaar en een maand gevangenisstraf wegens verzet tegen een ambtenaar. Ze ging in beroep en is momenteel vrij.

De door de organisatie gedocumenteerde druk betreft ook journalisten en advocaten. In het Zwarte Zeegebied, waar sommige gemeenschappen protesteren tegen goudmijnprojecten, verzamelde Human Rights Watch getuigenissen van demonstranten die urenlang werden aangehouden en vastgehouden. Volgens de organisatie gebruikten de autoriteiten ook boetes en herhaalde controles om protesten te ontmoedigen.

Wat zal er op COP31 worden besloten?

De conferentie van de Verenigde Naties, die gepland staat tot 20 november, zal naar verwachting de emissiereducties en de transitie van fossiele brandstoffen versnellen. Een van de door Türkiye gepromote initiatieven is het doel om tegen 2035 elektriciteit tot 35% van het mondiale energieverbruik te brengen, vergeleken met de huidige 23%. Het doel is om olie, gas en steenkool geleidelijk te vervangen in de transportsector, de gebouwen en de industrie, waarbij de voorkeur wordt gegeven aan elektriciteit uit hernieuwbare bronnen.

VN-secretaris-generaal António Guterres bekritiseerde ook het gewicht van fossielebrandstofbedrijven en vroeg regeringen om hun extra winsten te belasten en de energietransitie te versnellen. De kwestie van de rechten blijft open. Human Rights Watch roept regeringen die COP31 bijwonen op om actie te ondernemen tegen de beperkingen die aan Turkse milieuactivisten zijn opgelegd en om de deelname van het maatschappelijk middenveld aan klimaatbeslissingen te verdedigen. De conferentie eindigt op 20 november. De toezeggingen om het gebruik van fossiele brandstoffen terug te dringen en de garanties die worden geboden aan de gemeenschappen die betrokken zijn bij energieprojecten zullen twee concrete elementen zijn voor het evalueren van de resultaten.