Positief advies gegeven door een vriend die al een relatie heeft, kan onze interesse in een mogelijke partner vergroten. Een negatieve mening van één enkele vriend kan ons er echter toe aanzetten de keuze met bijzondere vastberadenheid te heroverwegen. Dit verschil werd waargenomen door een groep Chinese onderzoekers waarbij 66 paren volwassen vrienden betrokken waren en bestudeerden hoe romantisch advies de beslissingen en zelfs de hersenactiviteit beïnvloedt van degenen die het uitwisselen. Het onderzoek, gepubliceerd op Communicatie Biologieidentificeerde ook een merkwaardig fenomeen: terwijl twee vrienden een mogelijke romantische keuze bespreken, kunnen sommige delen van hun hersenen gesynchroniseerde activiteit vertonen.
Laten we eens nadenken over een vrij veel voorkomende situatie. We kennen iemand, we gaan een paar keer uit, misschien vinden we hem zelfs erg leuk. Dan komt het moment om alles aan je vertrouwde vriend te vertellen. We vertellen hem hoe hij zich gedroeg, wat hij ons vertelde over zijn leven, hoeveel hij ons aan het lachen maakte. Misschien laten we hem zelfs enkele berichten zien, omdat een sentimenteel onderzoek zonder bewijsstukken nu onvolledig lijkt.
De vriend luistert, reflecteert en spreekt de zin uit: “Naar mijn mening moet je hem een kans geven”. Of: “Kijk, ik zou het met rust laten”. We zijn er misschien van overtuigd dat we al heel duidelijke ideeën hebben, maar die woorden kunnen onze evaluatie veranderen. En volgens onderzoekers kan zelfs de sentimentele situatie van degenen die ons adviseren een verschil maken.
Het advies van een alleenstaande vriend kan een ander gewicht hebben dan dat van een verloofde vriend
Onderzoekers van de North China University of Science and Technology hebben, samen met collega’s van andere Chinese instituten, 132 volwassenen betrokken, verdeeld over 66 vriendenparen, waarvan 33 vrouwen. Tijdens het experiment stonden de deelnemers voor de taak om potentiële partners te kiezen, geconfronteerd met gunstig of ongunstig advies. De onderzoekers observeerden hoe de oorspronkelijke bedoelingen veranderden nadat ze naar de mening van de ander hadden geluisterd.
Er kwam een interessant verschil naar voren: positief advies van vrienden die al een relatie hadden, verhoogde de intentie om een potentiële partner te kiezen. Daarentegen oefenden de negatieve oordelen van alleenstaande vrienden een bijzonder sterke invloed uit op beslissingen.
Laten we ons twee vrienden voorstellen die naar het verhaal van dezelfde datum luisteren. De eerste, gelukkig verloofd, zegt: “Ze lijkt me een interessant persoon, waarom probeer je haar niet beter te leren kennen?”. De tweede, die al een tijdje vrijgezel is, merkt op: “Het kan interessant zijn, maar sommige dingen die je me vertelt, laten me verbijsterd achter.” Dit zijn uiteraard alledaagse voorbeelden en geen daadwerkelijke dialogen die tijdens het experiment zijn opgenomen. Ze dienen echter om het door de onderzoekers geïdentificeerde verschil te begrijpen.
Het zou grappig zijn om te concluderen dat geëngageerde vrienden van nature optimistischer zijn en dat alleenstaande vrienden een onfeilbare radar hebben ontwikkeld om mensen te herkennen die ze moeten vermijden. Het is een schande dat de studie helemaal geen groter beoordelingsvermogen van het een of het ander aantoont.
De wetenschappers maten hoeveel het advies de intenties van de deelnemers veranderde, zonder na te gaan of die meningen goed of fout waren. Een belangrijk detail, vooral voor degenen die de gewoonte hebben sentimenteel advies te geven met de zekerheid van een rechter van het Hof van Cassatie.
Als we met een vriend over liefde praten, kunnen onze hersenen synchroniseren
Het meest verrassende deel van het onderzoek betreft wat er tijdens deze gesprekken in de hersenen gebeurt. Om het te bestuderen gebruikten wetenschappers een techniek genaamd fNIRS-hyperscanningwaarmee de hersenactiviteit van twee mensen tegelijkertijd kan worden geregistreerd door veranderingen in de bloedoxygenatie in sommige oppervlakkige delen van de hersenen te meten.
Op deze manier konden ze observeren wat er gebeurde terwijl hun vrienden met elkaar communiceerden, in plaats van hen simpelweg te vragen welk advies ze het meest overtuigend vonden. De resultaten lieten een grotere synchronisatie van hersenactiviteit zien op twee bijzonder interessante gebieden.
De eerste is de dorsolaterale prefrontale cortex, die ook betrokken is bij risicobeoordeling en besluitvormingsprocessen. De tweede omvat enkele temporele gebieden van de linkerhersenhelft, die verband houden met de verwerking van taal en de betekenis van informatie. Deze grotere synchronisatie werd zowel ontdekt tijdens het positieve advies van vrienden die al een romantische relatie hadden, als tijdens het negatieve advies van alleenstaande vrienden.
Volgens de auteurs zou in de eerste gevallen een grotere emotionele uitwisseling een rol kunnen spelen, terwijl in de laatste gevallen een herbeoordeling van de risico’s de overhand zou kunnen krijgen. Wees voorzichtig, want hersensynchronisatie betekent niet telepathie. Onze vriend kan zijn gedachten niet eenvoudigweg op ons overbrengen door ons in de ogen te kijken, noch onze beslissingen controleren met bijzonder overtuigend advies.
De onderzoekers observeerden een overeenkomst in het patroon van sommige hersensignalen tijdens de interactie. Dit fenomeen kan gepaard gaan met communicatie en gedeelde informatieverwerking, maar toont op zichzelf niet aan dat synchronisatie de verandering van mening veroorzaakt.
Als we om advies vragen, hebben onze reacties ook invloed op het gesprek
Er is nog een interessant resultaat, misschien wel het resultaat dat het dichtst bij onze dagelijkse ervaringen ligt. De onderzoekers vergeleken verschillende wiskundige modellen om te begrijpen hoe deelnemers de aanbevelingen in hun beslissingen integreerden. Het model dat het waargenomen gedrag het beste verklaarde, was een bidirectioneel model, genaamd Verwerking van sociale informatie (SIP). In wezen leek sociale invloed zich te ontwikkelen via een wederzijdse uitwisseling van informatie, in plaats van via de eenvoudige overdracht van een mening van de ene persoon naar de andere.
Laten we tenslotte eens nadenken over hoe onze romantische gesprekken echt werken. We praten over een afspraak, iemand wijst ons op een detail dat we over het hoofd hadden gezien en we reageren door uit te leggen waarom dat gedrag ons onschadelijk of hinderlijk leek. De vriend luistert naar onze reactie, voegt een overweging toe en we heroverwegen de situatie.
Soms komt het zelfs voor dat, terwijl we iemand proberen te overtuigen dat iemand geweldig is, we uiteindelijk beseffen dat we de eersten zijn die twijfels hebben. Het wiskundige model dat het beste bij de gegevens paste, suggereert het belang van deze interactie. De beoordeling kan worden bijgewerkt terwijl mensen communiceren, via een complexer proces dan simpelweg ‘je zei dat ik het los moest laten, dus ik laat het los’.
De onderzoekers gebruikten ook machine learning-technieken om de relatie tussen hersensynchronisatie en de invloed van aanbevelingen te analyseren. De resultaten geven aan dat de tijdens de taak geregistreerde signalen ons in staat stelden het totale gewicht van de meningen in de waargenomen evaluaties te voorspellen. Natuurlijk zijn we nog lang niet in staat een hersenopname te gebruiken om te begrijpen of iemand het advies van zijn vriend zal opvolgen of op tijd zal terugkeren naar de persoon die hij beloofde te vergeten.
Hoeveel moeten we naar vrienden luisteren bij het kiezen van een partner?
Het onderzoek biedt een interessante verklaring voor enkele mechanismen waarmee mensen elkaar beïnvloeden, maar we moeten niet vergeten dat de resultaten afkomstig zijn van een experiment dat onder gecontroleerde omstandigheden is uitgevoerd. Het evalueren van een potentiële partner tijdens een experimentele taak is iets anders dan beslissen of je een echte relatie wilt beginnen, voortzetten of beëindigen.
In het dagelijks leven hebben we veel meer informatie beschikbaar: we kennen het gedrag van de persoon in de loop van de tijd, zijn gewoonten, de manier waarop hij met moeilijkheden omgaat en hoe hij anderen behandelt. Onze eerdere ervaringen, verwachtingen en natuurlijk gevoelens spelen ook een rol.
Het onderzoek bepaalt niet hoeveel mensen permanent van partner wisselen nadat ze advies hebben gekregen, en ook niet of het luisteren naar vrienden tot betere relaties leidt. Het laat echter zien dat hun meningen onze evaluaties kunnen veranderen en dat de manier waarop we met elkaar omgaan deze invloed helpt verklaren.
Misschien moeten we daarom ook letten op hoe we reageren als iemand ons een mening geeft die we niet wilden horen. Als we ons haasten om elk gedrag van de persoon met wie we aan het daten zijn te rechtvaardigen, of als we het plotseling eens zijn met kritiek, hebben we misschien enkele aanwijzingen gevonden voor onze eigen twijfels. Dit betekent natuurlijk niet dat we onze sentimentele keuzes aan vrienden moeten delegeren. Ook omdat we, als we bepaalde groepschats kennen, elke afspraak uiteindelijk zouden omzetten in een condominiumvergadering compleet met stemming.
Het onderzoek vertelt ons niet wie er gelijk heeft tussen de verloofde vriend en de alleenstaande vriend. Het laat ons eerder zien dat als we om advies vragen, we misschien minder zeker zijn van onze beslissing dan we denken. Zelfs als we het telefoongesprek beginnen met de plechtige: ‘Kijk, ik heb toch al besloten.’ En dan blijven we een uur aan de telefoon.
