We dragen ze om de pols, om de arm of onder onze kleding. Gezondheidswearables zijn ons leven binnengekomen met de belofte dat we ons beter zullen voelen, vitale functies kunnen monitoren, problemen kunnen voorkomen en ons dagelijks welzijn kunnen verbeteren. Bloedsuikersensoren, armbanden voor lichamelijke activiteit, bloeddrukmeters die steeds kleiner en nauwkeuriger worden. Maar terwijl we grafieken en meldingen op onze smartphone leren lezen, blijft er een vraag op de achtergrond hangen: wat gebeurt er met al deze objecten als ze niet meer werken of verouderd raken?
Volgens een studie uitgevoerd door onderzoekers van de universiteiten van Cornell en Chicago zou de mondiale vraag naar draagbare gezondheidsapparatuur in 2050 de twee miljard stuks per jaar kunnen bereiken. Een enorm aantal, vooral als je het vergelijkt met het huidige, dat meer dan veertig keer vermenigvuldigd zou worden.
Het probleem is niet alleen de hoeveelheid, maar ook het model waarmee deze apparaten worden ontworpen, gebruikt en vervolgens weggegooid. Als de manier waarop ze worden geproduceerd niet verandert, dreigt de impact op het milieu zeer groot te worden: meer dan een miljoen ton elektronisch afval en ongeveer 100 miljoen ton kooldioxide die in de loop van de tijd wordt uitgestoten. Cijfers die je aan het denken zetten, vooral als we bedenken dat veel van deze objecten een vrij korte levensduur hebben.
De werkelijke milieu-impact is niet waar we die verwachten
Instinctief hebben we de neiging om met de vinger naar plastic te wijzen. Sterker nog, de studie is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Natuur vertelt een ander verhaal. Het meest vervuilende onderdeel van draagbare gezondheidsapparatuur is niet de externe behuizing, maar de interne elektronische kaart, die ervoor zorgt dat de sensoren en processors werken.
Dit kleine technologische ‘brein’ is verantwoordelijk voor ongeveer 70% van de ecologische voetafdruk van het apparaat. De reden ligt in de gebruikte materialen en de processen die nodig zijn om deze te extraheren en te verwerken. Zeldzame metalen zoals goud vereisen mijnbouw, energie, transport en complexe verwerking, met een impact op het milieu waar zelden over gesproken wordt als we het nieuwste model sensor of smartwatch kopen.
De onderzoekers luiden niet alleen de noodklok, ze wijzen ook een mogelijke richting aan. Eén manier is om meer gebruikelijke metalen, zoals koper, te gebruiken in plaats van zeldzame metalen. Een ander probleem betreft de manier waarop deze apparaten worden geassembleerd: ze modulair maken, zodat het elektronische deel kan worden hergebruikt en alleen de externe behuizing kan worden vervangen als dat nodig is.
Dit zijn beslissingen die, individueel genomen, technische details lijken. Maar als we het over miljarden apparaten hebben, worden het keuzes die een verschil maken. Zoals een van de auteurs van het onderzoek opmerkt: wanneer technologie op mondiale schaal wordt ingezet, draagt elk klein ontwerpcompromis bij aan de andere, waardoor een enorme impact ontstaat.
Misschien is het, terwijl we onze parameters op het scherm controleren, ook de moeite waard om ons af te vragen hoe lang deze tools zijn ontworpen om mee te gaan, gerepareerd te kunnen worden en niet te snel in een la of, erger nog, in het elektronisch afval te belanden. Persoonlijke gezondheid en die van de planeet liggen uiteindelijk niet zo ver uit elkaar.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
