De ontbossing in het Braziliaanse Amazonegebied daalde in slechts één jaar tijd met 41,8% en bereikte daarmee het laagste niveau ooit gemeten sinds de start van de systematische monitoring in 1988.
Dit blijkt uit gegevens van het Braziliaanse Nationale Instituut voor Ruimteonderzoek (INPE), waaruit blijkt dat tussen augustus 2025 en juli 2026 3.335 vierkante kilometer bos werd vernietigd, vergeleken met 5.731 vierkante kilometer in de voorgaande periode. Dit is een reductie van bijna 2.400 vierkante kilometer in twaalf maanden.
Het nieuwe cijfer is ook 1.236 vierkante kilometer lager dan het vorige historische minimum, gemeten in 2012. Een significant resultaat voor een van de belangrijkste ecosystemen op aarde, van fundamenteel belang voor het behoud van de biodiversiteit, de regulering van de watercyclus en het mondiale klimaatevenwicht.
Maar de gegevens komen op een bijzonder delicaat politiek moment: op 25 oktober keert Brazilië terug naar de stembus om de president te kiezen, in een tweede ronde waarbij tegenstand ontstaat. Luiz Inácio Lula da Silva En Flavio Bolsonarozoon van voormalig president Jair. Twee kandidaten met totaal verschillende oriëntaties over het beheer van natuurlijke hulpbronnen en de toekomst van het grootste tropische bos ter wereld.
Verminderde ontbossing
Het resultaat van 2026 vertegenwoordigt geen geïsoleerde verbetering. Vergeleken met 2022, het laatste jaar voordat Lula terugkeerde naar het presidentschap, is het jaarlijkse tempo van de ontbossing in het Amazonegebied met 71,2% afgenomen.
De daling valt samen met de versterking van het territoriale controlebeleid, het terugwinnen van hulpbronnen die bestemd zijn voor milieubeschermingsinstanties en een grotere aandacht voor de strijd tegen illegale activiteiten, zoals ongeoorloofde ontbossing, clandestiene mijnbouw en de onrechtmatige bezetting van openbare gronden.
De gegevens zijn afkomstig van het PRODES-satellietsysteem, beheerd door INPE, dat jaarlijks het verlies aan bosbedekking monitort via satellietbeelden en de belangrijkste officiële referentie vormt voor het meten van de ontbossing in Brazilië.
De verbetering betekent echter niet dat de vernietiging is beëindigd. Zelfs in het beste jaar uit de historische reeks verloor het Braziliaanse Amazonegebied ruim 3.300 vierkante kilometer bos: een uitbreiding die groter is dan die van de Valle d’Aosta.
Waar nog steeds meer bos wordt vernietigd
De vermindering van de ontbossing heeft ook gevolgen voor enkele van de Braziliaanse regio’s die historisch gezien het meest getroffen zijn door de omzetting van bossen in weilanden, landbouwgrond en winningsgebieden.
De staat Pará blijft degene met het grootste ontboste gebied: 1.130 vierkante kilometer in het afgelopen jaar, wat overeenkomt met 33,9% van het Amazonetotaal. De daling ten opzichte van de voorgaande periode bedraagt echter 45,3%.
Mato Grosso volgt met 849 vierkante kilometer en een krimp van 46,7%, terwijl in de staat Amazonas het ontboste gebied is gedaald tot 525 vierkante kilometer, 46,4% minder. In totaal is ongeveer 75% van de ontbossing in het Braziliaanse Amazonegebied geconcentreerd in deze drie regio’s.
@INPE
De enige uitzondering op de algemene trend wordt vertegenwoordigd door Roraima, waar het ontboste gebied met 0,4% is toegenomen, van 285 naar 286 vierkante kilometer.
Het beeld laat dus een wijdverbreide vooruitgang zien, maar ook de aanhoudende sterke milieudruk in gebieden waar de uitbreiding van economische activiteiten in strijd blijft met het behoud van ecosystemen.
Maar het goede nieuws gaat niet alleen over de Amazone. De Cerrado, het immense gebied met tropische savanne dat een groot deel van centraal Brazilië beslaat, registreerde ook het laagste niveau van ontbossing sinds het begin van de historische reeks in 2001.
Tussen augustus 2025 en juli 2026 werd 5.516,69 vierkante kilometer inheemse vegetatie geëlimineerd, een daling van 23,8% vergeleken met het voorgaande jaar. Over de afgelopen vier jaar gezien bedraagt de reductie 48,4%.
De Cerrado is een van de rijkste ecosystemen op het gebied van biodiversiteit in Zuid-Amerika, maar ook een van de meest bedreigde door de uitbreiding van landbouw en veeteelt. Jarenlang is het land onderworpen geweest aan sterke druk, vooral in verband met de sojaproductie en de veeteelt. De Braziliaanse regelgeving staat in bepaalde gebieden van de Cerrado ook toe dat de conversiepercentages van inheemse vegetatie hoger zijn dan verwacht voor landelijke eigendommen in bosgebieden in het Amazonegebied.
Van de regering-Bolsonaro tot Lula
De door INPE gepubliceerde resultaten markeren een duidelijke discontinuïteit vergeleken met de jaren van het presidentschap van Jair Bolsonaro, die van 2019 tot 2022 aan de macht was. Tijdens zijn regering nam de ontbossing in het Amazonegebied aanzienlijk toe, terwijl het milieubeleid werd bekritiseerd vanwege de verzwakking van de controleorganen, de vermindering van de toepassing van sancties en de houding die gunstig was voor de uitbreiding van winnings- en landbouwactiviteiten.
We hebben er hier over gesproken: de ontbossing van de Amazone heeft een record bereikt, in algemene stilte
Volgens gegevens gerapporteerd door de Guardian is de bosvernietiging tijdens die politieke fase met 59,5% toegenomen.
Toen Lula in januari 2023 terugkeerde naar het presidentschap, heeft de Braziliaanse regering de doelstelling om de ontbossing tegen 2030 uit te bannen opnieuw gelanceerd en de toezichtactiviteiten en de openbare instrumenten voor milieubescherming versterkt.
Een centrale rol werd ook gespeeld door het beleid dat werd gepromoot door Marina Silva, een historische figuur van het Braziliaanse milieuactivisme en voormalig minister van Milieu.
Het stembiljet en de toekomst van de Amazone
De publicatie van de nieuwe gegevens komt een paar dagen vóór een beslissende verkiezingsbenoeming. Op 25 oktober wordt Lula geconfronteerd met de tweede ronde van de presidentsverkiezingen Flavio Bolsonarodie in de eerste ronde 47,03% van de geldige stemmen behaalde, tegen 45,16% voor de aftredende president.
Als Lula aan de ene kant de resultaten claimt die zijn bereikt bij het indammen van de ontbossing en de bescherming van het Amazonegebied als een nationale prioriteit beschouwt (zowel gekoppeld aan de verdediging van de gebieden van de inheemse bevolking als aan internationale verplichtingen op het gebied van het klimaat), presenteert Flávio Bolsonaro zich aan de andere kant als een waardige politieke erfgenaam van zijn vader en steunt hij een aanpak die duidelijk gunstiger is voor de economische exploitatie van natuurlijke hulpbronnen (en zijn nauwe band met de belangen van de agro-industrie en de winningssectoren voedt de zorgen van milieuactivisten). organisaties).
Het verschil betreft ook de internationale betrekkingen. Terwijl Lula de autonomie van Brazilië verdedigt bij het beheer van zijn hulpbronnen en economische betrekkingen onderhoudt met verschillende mondiale partners, heeft de familie Bolsonaro door de jaren heen de politieke nabijheid met de Verenigde Staten van Donald Trump geconsolideerd.
Ondertussen blijft het Amazonegebied lijden onder de gevolgen van verlies en fragmentatie van leefgebieden, branden, illegale activiteiten en druk die verband houdt met de klimaatverandering. De bescherming ervan vereist continuïteit in het overheidsbeleid, investeringen in toezicht en effectieve betrokkenheid van inheemse en lokale gemeenschappen.
Bronnen: INPE/The Guardian
