Het is geen simpele seizoensverandering die gepaard gaat met de eerste herfststormen in de waterbassins van het schiereiland. Wanneer regenval de kleine zijrivieren van het middelste en lagere Gardameer doet opzwellen of de wetlands van de hoofdstad onder water zet, wordt de fase van maximale biologische agressiviteit van de rode rivierkreeft uit Louisiana geactiveerd (Procambarus clarkii). De zoetwaterschaaldier, afkomstig uit de gebieden van de Golf van Mexico en in de tweede helft van de twintigste eeuw in Italië geïntroduceerd voor commerciële landbouw, voltooit de bezetting van kleine hydraulische netwerken met ernstige gevolgen voor het lokale ecologische evenwicht.
@Wikimedia
De koloniserende dynamiek maakt gebruik van de vochtigheid van de bodem. In de watermassa’s en langs de sloten gaat de concurrentie tussen mannetjes uitgerust met krachtige klauwen en de bescherming van de eieren door de vrouwtjes in de holen vooraf aan transhumances uit het water, nuttig voor het veroveren van elk aangrenzend reservoir, vijver of kanaal.
Slachting van jongen en geërodeerde oevers
De schade veroorzaakt door dit allesetende en opportunistische schaaldier gaat veel verder dan alleen zijn numerieke aanwezigheid. Zijn dieet elimineert ondergedompelde vegetatie en veegt larven, eieren, kleine vissen en ongewervelde dieren weg. Het verdwijnen van de onderwaterflora maakt het water troebel en elimineert de natuurlijke toevluchtsoorden van amfibieën, insecten en vissen. Het fenomeen is in het veld gedocumenteerd door het WWF Bergamo Brescia in de waterwegen van Garda, waar de vereniging een duidelijk voor en na benadrukt. Zoals het WWF in de Dolomieten zegt: “Op dat moment was er eens een zwerm vissen. Tegenwoordig zijn er alleen nog over.”
De dreiging stopt niet bij de aquatische biodiversiteit, maar valt rechtstreeks de territoriale infrastructuur aan. De ondergrondse tunnels die door de soort zijn gegraven om ongunstige seizoenen te overwinnen, ondermijnen de compactheid van de oevers. Zoals nogmaals onderstreept door het WWF in de Dolomieten, “beschadigen de tunnels die zijn gegraven voor de overwintering de oevers, verzwakken ze de dijken en brengen ze de waterbeheersystemen in gevaar”. Een fysieke destabilisatie die het onderhoud van kanalen en het beheer van de hydraulische veiligheid bemoeilijkt.
Onze zoetwaterkreeften lopen gevaar
Het is vooral het inheemse dier dat de prijs van deze belegering betaalt (Austropotambius pallipes), nu op nationaal grondgebied tot een minimum beperkt. De interactie tussen de twee soorten leidt tot een dubbele impact, zowel competitief als gezondheidsgerelateerd. Natuurbeschermingsbioloog Francesco Petretti, geïnterviewd door RomaToday over de recente waarnemingen in het Parco degli Acquedotti in Rome, definieerde de uitheemse soort als “een concurrent die hulpbronnen wegneemt van onze populatie Europese rivierkreeften”.
Daarbij komt nog een pathogene factor. De Noord-Amerikaanse rivierkreeft is namelijk een gezonde drager van deAphanomyces astacide veroorzaker van de zogenaamde rivierkreeftenplaag. Het is, zo legde Petretti aan RomaToday uit, “een mycose waarvan deze soort een gezonde drager is en verwoestende gevolgen heeft voor inheemse garnalen”. De infectie is in staat hele lokale populaties uit te roeien die toch al bedreigd zijn.
Een nationale en continentale noodsituatie
Het probleem betreft niet alleen de noordelijke gebieden. Het verschijnen van de schaaldier in het natuurpark Appia Antica in Rome bevestigt de opname van de Procambarus clarkii op de lijst van invasieve ongewervelde dieren van EU-belang die is opgesteld in het kader van het Life ASAP-project, zoals de Aziatische hoornaar, de beverrat en de Amerikaanse vijverschildpad.
De Europese wetgeving verbiedt ten strengste het kweken, verkopen, transporteren en vrijlaten van deze exemplaren in het wild. Inperkingsinterventies vereisen snelheid: WWF Bergamo Brescia is een continu monitoringnetwerk gestart in de wetlands van de Garda om de verspreiding van de schaaldier te volgen en de tegenmaatregelen van de autoriteiten te ondersteunen. Ten slotte herinnert de vereniging van milieuactivisten eraan dat het herstel van een aangetast moerasecosysteem een uiterst complexe operatie is en dat de enige haalbare weg erin bestaat de verspreiding te blokkeren voordat de veranderingen definitief worden.
