Het waren kleine blauwe, groene, gele en rode inzetstukken ingebed in het wit van de koraalfragmenten. Tijdens routinematige controles van zwerfvuil op zee langs de stranden van Okinawa, Japan, vond een groep onderzoekers er vijf. In het laboratorium kwam de verrassing: dat plastic werd niet zomaar op het koraal geplaatst. Het was opgegaan in het skelet en was door de kleine poriën heen gedrongen totdat het praktisch onafscheidelijk was geworden.
De auteurs noemden ze plasticoralli. In het werk gepubliceerd op Bulletin over zeevervuilingOnderzoekers van het Okinawa Institute of Science and Technology (OIST) en de Ryukyu Universiteit beschrijven ze als een nieuwe variant van plastiglomeraten, dat hybride afval waarin plastic ingebed raakt in natuurlijke materialen. Dit keer is het natuurlijke materiaal wat overblijft van een koraal.
Vijf kisten, drie stranden en twee veel voorkomende plastics
Plastic koralen zijn gespot op de stranden van Sosu, Ibu en Odo op het eiland Okinawa. Drie gevallen kwamen uit Sosu, terwijl de andere twee werden waargenomen in Ibu en Odo. Sommige locaties bevinden zich in het Yanbaru National Park in het noorden van het eiland. Er zijn vier monsters verzameld en geanalyseerd: deze waren ongeveer 3,8 tot 8,8 centimeter groot. Klein genoeg om bijna onopgemerkt te blijven tussen het strandpuin.
Raman-spectroscopie heeft polyethyleen en polypropyleen geïdentificeerd, twee van de meest gebruikte polymeren in verpakkingen en alledaagse voorwerpen. Met behulp van microscopie en micro-CT observeerde het team vervolgens dat het plastic de holtes van het koraalskelet binnendrong in plaats van alleen maar het oppervlak te bedekken. Het is deze fusie die plastic koralen onderscheidt van andere vormen van plastic die zijn ingelegd op rotsen of organismen die de afgelopen jaren al zijn beschreven.
Hoe ze precies zijn gevormd, is echter nog niet aangetoond. Eén aanwijzing is bijzonder concreet: vreugdevuren op het strand. Eén van Sosu’s exemplaren werd op de bodem van een haard gevonden. Door de hitte is het plastic afval mogelijk gesmolten, waardoor het in de koraalfragmenten op het zand is terechtgekomen. Het is een plausibele hypothese, maar nog niet de volledige biografie van elk gevonden plastic koraal. Het Okinawa Institute of Science and Technology onderstreept dit in de officiële mededeling over de ontdekking.
Dat dode koraal kan terugkeren naar de zee
Het woord ‘dood’ zou ervoor kunnen zorgen dat deze fragmenten biologisch irrelevant lijken. In de riffen is echter de koraal puinhet koraalpuin dat wordt geproduceerd door de fragmentatie van kolonies, blijft veel werk verzetten.
Stromingen kunnen het terugvoeren naar de zee, waar het een oppervlak vormt waarop nieuwe koralen zich kunnen vestigen. De onregelmatige vorm creëert ook kleine schuilplaatsen die door jonge vissen en andere organismen worden gebruikt om aan stromingen en roofdieren te ontsnappen. Kortom, een klein stukje koraal op het strand kan nog steeds deel uitmaken van het barrièremechanisme. Met het plastic er nu in verwerkt.
In deze studie zijn de toxische effecten van plastic koralen op organismen niet gemeten. De auteurs roepen zelf op tot nieuw onderzoek om te begrijpen hoe wijdverbreid ze zijn, hoe ze ontstaan en welke gevolgen ze kunnen hebben zodra ze terugkeren naar het mariene milieu. Voorzichtigheid is hier geboden: het hebben van gesmolten plastic in koraal betekent niet dat er al nieuwe biologische schade is aangetoond.
Er zijn echter redenen om dit te onderzoeken. Eerdere experimenten hebben aangetoond dat stoffen die vrijkomen uit sommige kunststoffen onder bepaalde omstandigheden stressreacties bij koralen kunnen veroorzaken. En een studie gepubliceerd in Wetenschap in 2018 had het bij ruim 124.000 koralen in de regio Azië-Pacific een sterk verband gevonden tussen contact met plastic afval en de aanwezigheid van ziekten. Het zijn resultaten die zijn verkregen in verschillende omstandigheden en contexten: ze bewijzen niet wat de plastic koralen van Okinawa doen, ze verklaren waarom de vondst ervan meer verdient dan een merkwaardige naam.
Een kleine steen uit het “Plasticene”
De auteurs stellen ook een geologische betekenis voor. Plastic dat is gesmolten tot materiaal dat door mariene organismen wordt geproduceerd, zou in sedimenten kunnen worden bewaard en een van de sporen kunnen worden die onze tijd heeft achtergelaten. Vandaar de verwijzing naar het ‘Plasticeen’, een term die door sommige onderzoekers wordt gebruikt om de voetafdruk van plastic op de aarde te beschrijven, vooral sinds de explosie van de productie in de tweede helft van de twintigste eeuw. Het is geen formeel erkend geologisch tijdperk: het beschrijft eerder het soort vondsten die we zouden kunnen achterlaten voor degenen die later komen.
Vijf plastic koralen op drie stranden zeggen nog niet hoe wijdverspreid het fenomeen is. Wel zeggen ze hoe ver een tas, bakje of ander plastic voorwerp kan reiken als het zijn naam en functie kwijt is. In Okinawa zit er wat polyethyleen en polypropyleen achter in de poriën van een oud koraal. Stevig genoeg om nu een eigen naam te verdienen.
