We zijn praktisch aangekomen bij COP31 – de 31e Conferentie van de Partijen die van 9 tot 20 november in Antalya, Turkije wordt gehouden – en eindelijk zal er een woord worden gesproken dat jarenlang aan de rand van de grote tafel van de klimaatcrisis heeft gestaan: voedsel. Of beter gezegd: de manier waarop we voedsel produceren en consumeren. Inclusief vlees.
Dat klopt: terwijl we spraken over auto’s, energiecentrales, steenkool, olie en gas, vergaten we dat zelfs wat elke dag op ons bord belandt een verhaal blijft vertellen dat bestaat uit emissies, landgebruik, verlies aan biodiversiteit en druk op ecosystemen.
Nu lijkt er iets te bewegen. Onder de thema’s van de volgende COP is een verklaring voorgesteld die gewijd is aan de transitie naar duurzame, gediversifieerde en emissiearme voedselsystemen. Het document, gepromoot door een coalitie van organisaties en open voor de toetreding van VN-lidstaten, zal op de conferentie moeten worden besproken en goedgekeurd. Maar het feit dat het onderwerp al op de tafel van de klimaatonderhandelingen is beland, vertegenwoordigt een politieke stap die allesbehalve secundair is.
Voor het eerst wordt de vleesconsumptie onderdeel van de mondiale klimaatdiscussie
In de tekst van de verklaring wordt expliciet gesproken over de noodzaak om duurzame voedselpraktijken te bevorderen, de overmatige consumptie van voedsel met een hoge uitstoot te verminderen en voedselsystemen met een grotere aanwezigheid van plantaardige eiwitbronnen te bevorderen.
Wat betekent het? Dat na jaren waarin de kwestie vaak als bijna een ‘privé’-onderwerp werd beschouwd – het onderwerp dat we in de supermarkt of in het restaurant kiezen – voeding eindelijk de taal van het internationale klimaatbeleid wordt. En de reden is voor iedereen zichtbaar: het mondiale voedselsysteem is verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de antropogene broeikasgasemissies. De vleesproductie, vooral die van herkauwers, gaat gepaard met een aanzienlijke uitstoot van methaan, een zeer krachtig broeikasgas op de korte termijn.
Het betekent niet, zoals het voorstel zelf duidelijk maakt, dat er wordt gevraagd om de totale afschaffing van voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong. In het document wordt gesproken over een geleidelijke en eerlijke transitie, waarbij rekening wordt gehouden met de verschillen tussen landen en de rol die landbouw kan spelen voor veel plattelandsgemeenschappen.
Niet alleen vlees
Als je de prioritaire punten van de agenda leest, is het duidelijk dat COP31 voedsel zal proberen te benaderen als een complex systeem, waarin elk element met elkaar verbonden is: wat we eten, hoeveel water we gebruiken, hoe we groeien, wie ons voedsel produceert en hoe goed landbouwsystemen in staat zijn om extreme klimaatgebeurtenissen te weerstaan.
In feite komt de zogenaamde voedsel-water-klimaat-nexus voor als een van de centrale thema’s van de conferentie: het idee is dat droogtes, overstromingen en watercrises geen afzonderlijke noodsituaties zijn, maar onderdelen van hetzelfde probleem dat druk uitoefent op de mondiale voedselproductie.
Dit zijn de belangrijkste punten die u kunt lezen in het gedeelte Voedselveiligheid:
