Ze zijn nu vrijwel overal aanwezig: in het water, de bodem, het voedsel en de lucht die we inademen. Microplastics zijn een moeilijk te vermijden aanwezigheid geworden en om deze reden probeert onderzoek al enkele jaren te begrijpen wat er gebeurt als deze kleine deeltjes ons organisme binnendringen.
Nieuw onderzoek, gepresenteerd op Congres van de European Respiratory Society (ERS) in Barcelona voegt een stukje toe aan een nog te begrijpen foto. Wetenschappers vonden microplastics vaker en in grotere hoeveelheden in de longen van mensen bij wie vervolgens de diagnose longkanker werd gesteld, vergeleken met degenen die deze diagnose niet hadden gekregen.
Een interessant resultaat, maar wel één waar voorzichtig mee moet worden omgegaan: het onderzoek bewijst niet dat microplastics longkanker veroorzaken. De onderzoekers benadrukken zelf dat het nog onduidelijk is wat de relatie is tussen de aanwezigheid van deze deeltjes en de ziekte.
Microplastics: de kleine deeltjes die we dagelijks inademen
Microplastics zijn zeer kleine fragmenten van plastic materiaal, die het gevolg kunnen zijn van de afbraak van grotere voorwerpen en materialen of rechtstreeks vrijkomen uit producten en dagelijkse activiteiten. Ze zijn in veel omgevingen geïdentificeerd en kunnen ons lichaam bereiken via verschillende routes, waaronder voeding en ademhaling.
En juist dit laatste aspect maakt het onderzoek dat op de ERS wordt gepresenteerd bijzonder interessant. Als de microplastics die in de lucht aanwezig zijn, worden ingeademd, kunnen sommige zelfs de luchtwegen en de longen bereiken.
We weten nog steeds relatief weinig over hoeveel plastic we inademen, waar het zich ophoopt en wat er met de deeltjes gebeurt zodra ze in de weefsels terechtkomen. Dit zijn nog steeds open vragen die onderzoek probeert te beantwoorden.
Wat de onderzoekers ontdekten
Het onderzoek werd uitgevoerd bij 100 mensen die bronchoscopie ondergingen in het Universitair Ziekenhuis van Larissa, Griekenland, omdat ze longklachten hadden.
Met bronchoscopie kunt u de luchtwegen observeren en, indien nodig, monsters verzamelen. In dit geval werd van elke deelnemer een bronchoalveolair lavagemonster genomen, een procedure waarbij een zoutoplossing wordt gebruikt om cellen en ander materiaal in de longen te verzamelen.
Bij de helft van de deelnemers werd ook een klein stukje longweefsel afgenomen.
Van de 100 betrokken patiënten kregen er 50 vervolgens de diagnose longkanker, terwijl de overige 50 deze diagnose niet kregen.
De onderzoekers analyseerden vervolgens de monsters op microplastics en in totaal werden in de geanalyseerde monsters 232 microplasticdeeltjes geïdentificeerd.
Over alle deelnemers heen was in 70% van de gevallen microplastics detecteerbaar in ten minste één van de onderzochte monsters: in de bronchoalveolaire lavage, in het longweefsel of in beide.
Maar toen de onderzoekers de twee groepen vergeleken, kwam er een verschil naar voren. Mensen met longkanker hadden meer kans op detecteerbare microplastics en een hogere algehele last dan mensen zonder kanker.
Het verschil was zelfs duidelijk wanneer alleen de longspoelingsmonsters werden geanalyseerd: microplastics waren detecteerbaar bij 66% van de patiënten met kanker, vergeleken met 46% van degenen zonder kanker.
Welke kunststoffen werden er in de longen gevonden?
Onderzoekers hebben verschillende soorten plastic geïdentificeerd. Tot de meest voorkomende behoorden polypropyleen en polyethyleen, twee zeer wijdverspreide materialen in het dagelijks leven.
Polypropyleen wordt onder meer gebruikt voor verpakkingen, containers, stoffen en tal van veelgebruikte producten. Polyethyleen is eveneens wijdverspreid en wordt gebruikt voor verpakkingen, films, containers en vele andere voorwerpen. De aanwezigheid van deze materialen in longmonsters komt daarom overeen met hun enorme verspreiding in het milieu.
Een ander interessant resultaat betreft de manier waarop de deeltjes in de longen lijken te zijn verdeeld. Toen wetenschappers bronchoalveolaire lavage en weefsel van dezelfde persoon vergeleken, constateerden ze dat degenen die een grotere hoeveelheid microplastics in de lavagevloeistof hadden, doorgaans minder microplastics in het overeenkomstige weefsel hadden, en omgekeerd.
Dit kan erop wijzen dat microplastics niet gelijkmatig door de longen worden verdeeld. De verklaring houdt ook verband met het type monster dat wordt geanalyseerd: het wassen verzamelt in feite deeltjes die aanwezig zijn in de luchtruimten, terwijl het weefsel de deeltjes kan markeren die zich in de long hebben ingebed.
Volgens de onderzoekers versterkt dit resultaat de hypothese dat ingeademde microplastics verschillende delen van het ademhalingssysteem kunnen bereiken en daar kunnen blijven.
Maar veroorzaken microplastics longkanker?
Het is de belangrijkste vraag, maar ook de vraag die dit onderzoek nog niet kan beantwoorden. Dat er meer microplastics zijn aangetroffen bij kankerpatiënten betekent niet dat de deeltjes de ziekte hebben veroorzaakt.
Zoals Ilias Dimeas, auteur van het onderzoek, uitlegt, zouden microplastics theoretisch processen kunnen bevorderen zoals ontstekingen of andere biologische mechanismen die betrokken zijn bij ziekten. Maar er is ook nog een andere mogelijkheid: het kunnen de reeds zieke longen zijn die de deeltjes anders vasthouden dan de longen die niet door de tumor zijn aangetast.
Het onderzoek legt daarom de nadruk op een verband, en niet op een oorzaak-gevolgrelatie.
Er is nog een ander element waarmee rekening moet worden gehouden: alle betrokkenen hadden een bronchoscopie ondergaan omdat ze longklachten hadden. Het is dus geen vergelijking tussen volkomen gezonde mensen en mensen met kanker.
Het werk dat op de ERS wordt gepresenteerd, sluit de kwestie dus niet af, maar opent nieuwe vragen. Als microplastics de longen kunnen bereiken via de lucht die we inademen, moeten we begrijpen hoe lang ze in de weefsels blijven, welke deeltjes het meest persistent zijn en welke effecten ze kunnen hebben op de longcellen.
Dezelfde onderzoekers zijn al begonnen met nieuwe laboratoriumexperimenten om het gedrag van verschillende soorten plastic en de interactie met longcellen beter te begrijpen.
Ondertussen kunnen, zoals experts van de European Respiratory Society aangeven, het terugdringen van de plasticvervuiling voordelen hebben die verder gaan dan het beschermen van ecosystemen. Het kan ook helpen de kwaliteit van de lucht die we inademen en onze gezondheid te beschermen.
