heet “Als paradura‘ en het is een van de oudste gebruiken in de Sardijnse agro-pastorale wereld die in deze tijd opnieuw is opgedoken, waarin veel beelden twee gezichten van Sardinië vertellen: het dramatische van de branden die het land verslinden en het helderdere van de gemeenschap die niemand achterlaat.
De brand die het achterland van Cagliari trof, tussen Selargius en Monserrato, verwoestte hectares velden en veroorzaakte een waar stil bloedbad: meer dan 750.000 bijen stierven in de vlammen, samen met bijenkorven, uitrusting en jarenlang werk door lokale imkers.
Een zeer harde klap voor een sector die al te lijden heeft onder droogte, recordtemperaturen en klimaatverandering. Maar op die moeilijkste momenten kwam de ‘Sa paradura’ opnieuw naar voren, een van de mooiste tradities van de Sardijnse cultuur.
Wat is “Sa paradura”
De term duidt in het Sardijns letterlijk op “de wederopbouw van de kudde” en duidt op het collectieve gebaar waarmee herders degenen helpen die hun vee zijn kwijtgeraakt als gevolg van een ramp, een ziekte of een dramatische gebeurtenis. De praktijk werkt als volgt: elke herder schenkt één of meerdere schapen (of andere dieren uit zijn kudde) aan de herder in moeilijkheden. Door de vele kleine donaties bij elkaar op te tellen, kan de getroffen persoon zijn bezittingen weer opbouwen en opnieuw beginnen.
Het is geen eenvoudige fondsenwerving ante literlam: het is een sociaal pact gebaseerd op een eeuwenoud principe van de Sardijnse agro-pastorale cultuur: “vandaag help ik jou, morgen zal de gemeenschap mij helpen”.
Als paradura het is een symbool geworden van wederzijdse hulp, veerkracht en solidariteit op het platteland. Een van de bekendste afleveringen dateert uit 2010, toen duizenden Sardijnse herders deelnamen aan een parade om boeren in de Abruzzen te helpen die getroffen waren door de aardbeving in L’Aquila, waarbij ze schapen schonken om de vernietigde kuddes weer op te bouwen.
Bekijk dit bericht op Instagram
Het is een traditie die vertelt over een heel actueel idee: de gemeenschap als beschermingsnetwerk, waarbij de waarde niet alleen ligt in bezit, maar ook in het vermogen om te delen wat je hebt, zodat anderen weer op de been kunnen komen. En deze keer is de traditie aangepast aan de wereld van de bijenteelt. De imkers uit het Cagliari-gebied hebben ervoor gekozen om zwermen, materiaal en technische ondersteuning te doneren aan hun collega’s die na de brand zonder iets zaten, zodat ze opnieuw kunnen beginnen.
Een gebaar dat snel de ronde deed op sociale media en het symbool werd van een Sardinië dat zelfs in de zwaarste noodsituaties kan reageren.
Het alarm voor bijen en landbouw
De brand vertegenwoordigt slechts een deel van een groter probleem. De klimatologische omstandigheden van deze zomer zorgen voor een toenemende druk op de landbouwsector en uitzonderlijke hittegolven, gecombineerd met waterschaarste en de verspreiding van branden, zorgen voor nieuwe problemen voor boeren en imkers. De eerste rapporten gaan over bijenkorven, die steeds kwetsbaarder worden voor hoge temperaturen en de gevolgen van de klimaatcrisis.
De zorg kijkt ook naar het recente verleden. In 2023 had de extreme hitte al aanzienlijke schade toegebracht aan de imkers van Sardinië, waarbij talloze dode bijen en honingraten werden aangetast door de hoge temperaturen. Laten we niet vergeten dat bijen niet alleen honingproducenten zijn: ze zijn schildwachten van het milieu en fundamentele hoofdrolspelers van de bestuiving, onmisbaar voor de biodiversiteit en de landbouwproductie.
Het verhaal van Sa paradura van de Sardijnse imkers herinnert ons aan iets belangrijks: wanneer vuur vernietigt, kan solidariteit het eerste zaadje van wedergeboorte worden.
