In het huidige voetbal, gedomineerd door de financiële logica van de FIFA, wordt het steeds moeilijker om ruimte te vinden voor pure passie. Maar het zien van een bescheiden nationaal team als Kaapverdië dat geschiedenis schreef op het WK, onder leiding van gerespecteerde figuren als doelman Vozinha, had een legitiem enthousiasme gewekt. De vreugde duurt echter nooit lang. En wat een doelpunt lijkt om te vieren, blijkt een eigen doelpunt te zijn dat je recht in het gezicht treft: terwijl sommigen eervol hun shirt zweten, hebben de Kaapverdische Federatie en de technische staf zonder aarzelen Ryan Mendes, hun aanvoerder, ingezet, ondanks het feit dat hij formeel wordt onderzocht door de Nieuw-Zeelandse politie wegens een zeer ernstige beschuldiging van aanranding van een Braziliaanse vertaler.
Zoals blijkt uit een onderzoek van het Braziliaanse portaal Globo Esporte, ontving de Kaapverdische Federatie weken voor het toernooi formele klachten, maar koos voor stilte en gaf er de voorkeur aan het team niet te verzwakken door de historische topscorer te ontnemen. Van haar kant verschuilt de FIFA zich achter haar Disciplinaire Code, met het argument dat een schorsing uit voorzorg definitieve juridische elementen vereist. Totdat de internationale bureaucratie een aanklacht formuleert, blijft de speler “in aanmerking komen” voor FIFA. Onder de vlag van een vermoeden van onschuld, gereduceerd tot een schild van financieel gemak, behandelt het hoogste orgaan een voetballer als een investering die beschermd moet worden, en niet als een burger die onderworpen is aan ethiek.
De asymmetrie van macht is hartverscheurend. Aan de ene kant is er het slachtoffer: een vrouw die in absolute anonimiteit alleen wordt geconfronteerd met de last van trauma en internationale bureaucratie. Aan de andere kant is er de verdachte, gepantserd door de voetbalpubliciteitsmachine, die interviews geeft over zijn ‘vervulde dromen’ en door duizenden mensen wordt toegejuicht. Deze dubbele standaard komt duidelijk naar voren als je het vergelijkt met het gewone arbeidsrecht: in Italië bijvoorbeeld staat artikel 2106 van het Burgerlijk Wetboek en de Nationale Collectieve Arbeidsovereenkomsten (CCNL) bedrijven toe om onmiddellijke preventieve schorsing van dienst te gelasten voor een werknemer tegen wie een onderzoek loopt wegens dergelijke ernstige misdrijven, om de werkomgeving te beschermen. Maar als het gaat om gendergeweld gepleegd door mannen met macht in het voetbal, is de gewone beschermingslogica niet van toepassing: het systeem vertraagt en kijkt liever de andere kant op zolang de bal blijft rollen.
In dit panorama blijft degenen die deze sport beoefenen alleen achter met de bitterheid van een besmette passie. Het is legitiem om Vozinha te prijzen voor zijn individuele verdiensten, maar voetbal is een collectieve sport en de triomf van een team veegt onvermijdelijk de gezichten weg van degenen die het verzinnen en degenen die het financieren. Deze ethische kortsluiting zie je zelfs terug in de officiële winkels. De schrijver van dit artikel had graag het Kaapverdische shirt willen kopen, om een prachtig sportief sprookje te vieren; Tegenwoordig lijkt datzelfde shirt echter onherstelbaar besmeurd met de verdenking van medeplichtigheid en hypocrisie van degenen die er de voorkeur aan geven merchandising te verkopen in plaats van de fundamentele mensenrechten te verdedigen.
Het scheiden van de liefde voor het spel en de totale afwijzing van de structuur ervan is de enige manier om te voorkomen dat je medeplichtig wordt aan de stilte en om de pijnlijke eenzaamheid van het slachtoffer gezelschap te houden, op zijn minst met waardigheid. Omdat het absurd is om te accepteren dat in deze sport binnen drie seconden een rode kaart op het veld wordt gegeven voor een overtreding, terwijl je met het wegsturen van een vermeende verkrachter liever wacht tot het einde van de zaak.
