Een bushalte begint de dag meestal met het saaiste deel: het wachten, de vertraging, de regen die van de zijkant komt, de tas tegen je borst geklemd, de telefoon die elke dertig seconden wordt gecontroleerd. In België veranderen enkele duurzame schuilplaatsen echter de rol van deze ogenschijnlijk kleine stedelijke objecten. Het blijven natuurlijk doorgangsplaatsen, waar mensen in- en uitstappen, puffend en op de tijd kijken. Maar ze beginnen ook water vast te houden, groen te ondersteunen, afval te verminderen en het dagelijkse werk van de stad een beetje te verlichten.
Het meest suggestieve verhaal gaat over stops die regenwater van het dak kunnen opvangen en hergebruiken om openbare ruimtes te wassen of nabijgelegen planten water te geven. Het gedocumenteerde deel wijst in dezelfde richting, met minder ansichtkaarttinten en meer echt onderhoud: in België verklaren exploitanten van straatmeubilair het gebruik van regenwater om hun constructies schoon te maken, met een vermindering van het waterverbruik van 50% per wasbeurt, samen met de introductie van recycleerbare schuilplaatsen, zonne-verlichting en groene daken.
Bekijk dit bericht op Instagram
De regen blijft daar
Het mechanisme heeft een bijna irritante eenvoud, waardoor je je afvraagt hoeveel dingen er nog zijn ontworpen, waardoor wat nodig zou kunnen zijn, wegglipt. De regen valt op een reeds aanwezige ondergrond, het dak van de shelter. Van daaruit kan het worden vastgehouden, vertraagd, geabsorbeerd door vegetatie of getransporteerd voor dienstgebruik. Reinigen, irrigeren, minimaal koelen, voorkomen dat bij een regenbui elke druppel direct in de riolering belandt.
In Kontich, een Vlaamse gemeente ten zuiden van Antwerpen, worden de geplande nieuwe passagiersonderkomens voorzien van groene daken van sedum, een resistente en onderhoudsarme vetplant. Deze kleine hangende tuinen helpen regenwater vast te houden, fijnstof te verminderen, hitte-eilanden tegen te gaan en ondersteuning te bieden aan bestuivende insecten zoals bijen en vlinders. Het lijkt weinig, omdat we eraan gewend zijn duurzaamheid pas voor te stellen als het monumentale dimensies heeft. In de stad werkt hij echter vaak op een paar vierkante meter.
Dezelfde logica komt ook voor bij het openbaar vervoer in Brussel, waar bijna drie op de vier autowasstraten gebruik maken van regenwater of gerecycled water. Hier is de bushalte niet langer slechts een schuilplaats, maar maakt hij deel uit van een bredere redenering: gebouwen, remises, voertuigen, straatmeubilair, netheid, energie. Allemaal kleine, vieze stukjes uit alledaags gebruik, veel interessanter dan de beloftes die op conferenties worden opgepoetst.
Een heel praktisch ding
Duurzame schuilplaatsen werken omdat ze de toon verlagen. Geen revolutie die met een gouden schaar moet worden ingeluid, geen technologisch wonder dat met opgeblazen woorden moet worden beschreven. Er is een dak. Water valt. Dat water wordt vastgehouden of hergebruikt. Er kunnen planten omheen groeien die bestand zijn tegen hitte, wind, stof, slechte dagen en beperkt onderhoud. De stad krijgt wat verlichting op de plek waar normaal gesproken beton, asfalt en nerveus wachten ophopen.
Het mooie zit in de normaliteit ervan. Een halte blijft een halte, met de schuilplaats, de bank, de reclame, de vitrine, iemand die arriveert rennend net op het moment dat de bus de deuren sluit. Maar boven dat gewone tafereel kan zich een plantaardige laag bevinden die regen vasthoudt. Daarnaast een reinigingssysteem dat minder drinkwater verbruikt. Binnenin een meer zorgvuldige vorm van ontwerp. Nuttige innovatie ziet er vaak zo uit: het doet zijn werk zonder om applaus te vragen.
In een Europa dat droogte, waterbommen en steeds warmere steden afwisselt, wordt zelfs straatmeubilair een oppervlak dat opnieuw moet worden bekeken. Het is niet genoeg om een paar decoratieve bloembedden aan te planten en het een ecologische transitie te noemen. We hebben objecten nodig die bestand zijn tegen echt gebruik, onderhoud, vuile regen, vandalisme, de julizon, gemeentelijke begrotingen. Een schuilplaats met een groendak of waterrecuperatie is juist zinvol omdat deze midden in dit alles leeft, buiten de zuivere beelden van de renderings.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
