Het kostte zes jaar van rechtszaalgevechten en een lange reeks bureaucratische details die het bedrijf gebruikte om het proces te blokkeren. Maar uiteindelijk kwam het vonnis. Op 25 juni 2026, toen Europa te maken had met recordhitte, veroordeelde het Gerechtshof van Parijs TotalEnergies wegens het niet nakomen van zijn verplichtingen op het gebied van klimaattoezicht.
Nu heeft het bedrijf zes maanden de tijd om een correct milieuplan te publiceren. Als de maatregelen opnieuw onvoldoende worden geacht, zullen er vanaf volgend jaar zeer zware sancties worden opgelegd.
De juridische strijd begon op 28 januari 2020 dankzij een coalitie gevormd door de verenigingen Notre Affaire à Tous, Sherpa, France Nature Environnement, veertien Franse gemeenten en vervolgens door de stad Parijs zelf. De beschuldiging was duidelijk: TotalEnergies wist al sinds de jaren zeventig dat fossiele brandstoffen de planeet oververhitten. Desondanks bleef het land plannen maken om de productie van koolwaterstoffen tot 2030 met 3% per jaar te laten groeien, waarbij tweederde van zijn investeringen in fossiele brandstoffen behouden bleef, terwijl het tegelijkertijd de markten vertelde dat het een “sleutelspeler in de energietransitie” was. Een verhaal dat al in oktober 2025 werd ontmanteld, toen een andere Parijse rechtbank het bedrijf veroordeelde wegens greenwashing.
Bekijk dit bericht op Instagram
Het “Reikwijdte 3”
De uitspraak draait om een fundamenteel concept van milieuboekhouding, namelijk de verdeling van de bedrijfsemissies in drie verschillende gebieden. De eerste, Scope 1 genaamd, betreft de directe emissies die worden geproduceerd door de fabrieken van het bedrijf, zoals raffinaderijen, platforms en kantoren. De tweede, Scope 2, heeft betrekking op de indirecte emissies die verband houden met de elektriciteit of verwarming die het bedrijf aanschaft om zijn faciliteiten te exploiteren.
Het grootste en meest problematische deel wordt echter vertegenwoordigd door Scope 3, die alle andere indirecte emissies omvat, en in het bijzonder de verbranding van de verkochte producten. Dit is de benzine, diesel of gas die eindklanten in hun auto stoppen of gebruiken om hun huis te verwarmen. Voor een gigant als TotalEnergies vertegenwoordigt dit derde gebied alleen al ongeveer 90% van de totale ecologische voetafdruk. We hebben het over 376 miljoen ton CO₂-equivalent per jaar, een cijfer dat gelijk is aan de territoriale uitstoot van heel Frankrijk.
Tot nu toe was de verdediging van TotalEnergies gebaseerd op een ogenschijnlijk logisch argument: het bedrijf beweerde dat het alleen de uitstoot van de eerste twee gebieden hoefde te rapporteren, waardoor de verantwoordelijkheid voor Scope 3 werd afgewenteld op de burgers die de brandstof kopen. De Franse rechters verwierpen dit argument echter en stelden vast dat als een bedrijf de mogelijkheid heeft om de uitstoot die voortvloeit uit het gebruik van zijn producten te beïnvloeden, bijvoorbeeld door te beslissen hoeveel olie er moet worden gewonnen, het ook een wettelijke plicht heeft om deze te monitoren en te verminderen.
Het avant-gardistische recht
De veroordeling is gebaseerd op Franse loi de waakzaamheid van 2017, een baanbrekende regel die grote bedrijven verplicht een gedetailleerd plan te publiceren om de milieu- en sociale risico’s die verband houden met hun activiteiten te identificeren en te voorkomen.
Terwijl de advocaten van TotalEnergies probeerden het proces met bureaucratische details uit te stellen, bleef het bedrijf de versneller van fossiele brandstoffen pushen. In 2024 heeft de energiegigant tegen een omzet van 215 miljard dollar 17,8 miljard geïnvesteerd in nieuwe winningsprojecten in Brazilië, de Verenigde Staten, Argentinië en Denemarken. Volgens de CarbonBombs-database wordt het bedrijf in verband gebracht met minstens dertig ‘koolstofbommen’. Dit zijn fossiele megaprojecten die, indien voltooid, 70 miljard ton CO₂ in de atmosfeer zouden vrijgeven, waardoor meer dan de helft van het koolstofbudget zou worden uitgeput dat wereldwijd overblijft om te voorkomen dat de opwarming van de planeet de kritische drempel van 1,5°C overschrijdt.
Een precedent voor heel Europa
De rechtbank legde geen onmiddellijke blokkade van de oliebronnen op, een beoordeling die werd uitgesteld tot een tweede fase van het vonnis, maar stelde strikte termijnen. Tegen 21 januari 2027 zal TotalEnergies een nieuw plan moeten presenteren met een volledige mapping van klimaatrisico’s, waarin verplicht Scope 3 is opgenomen, waarin concrete reductiemaatregelen worden aangegeven. Anders riskeert het bedrijf boetes tot 24 miljoen euro per dag.
Deze uitspraak geeft een signaal af aan alle multinationals in de energiesector. Het besluit past in feite in een internationale trend die al heeft geleid tot de historische veroordelingen tegen Shell in Den Haag en de uitspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in de zaak Klimaseniorinnen. Bovendien loopt het vooruit op de toepassing van de nieuwe Europese Due Diligence-richtlijn (CS3D), waarmee de boycotpogingen van de industriële lobby’s van de afgelopen jaren worden overwonnen.
Zoals Alice Timsit, loco-burgemeester van Parijs, in de marge van het vonnis verklaarde, erkent een rechter voor het eerst dat klimaatrisico’s onder de toezichtstaak van grote bedrijven vallen, wat bevestigt dat geen enkele multinational op het gebied van fossiele energie niet langer aan deze verantwoordelijkheid kan ontsnappen. De grenzen van wat oliemaatschappijen legaal onder het tapijt kunnen vegen zijn vandaag eindelijk strenger geworden.
