In de woestijn van Utah heeft kunstmatige intelligentie een veel minder immaterieel aspect dan we onszelf graag wijsmaken: gas, leidingen, ventilatoren, betwist water en een vallei die het risico loopt nog heter te worden. Het project heet Stratos en zou geboren moeten worden in de provincie Box Elder, ten noorden van het Great Salt Lake, het grote zoutmeer dat al jaren het middelpunt is van een zeer ernstige milieucrisis.
Op papier is het een campus die cloud computing, kunstmatige intelligentie en defensiegerelateerde operaties mogelijk maakt. In de praktijk is het een gigantische infrastructuur: de totale oppervlakte die in de officiële documenten wordt aangegeven bedraagt ongeveer 40.000 hectare, ruim 16.000 hectare, zelfs als de autoriteiten specificeren dat een groot deel van het land vrij zou blijven en dat het datacenter slechts een fractie van de oppervlakte zou bezetten. Het project heeft groen licht gekregen van de Military Installation Development Authority van Utah en Box Elder County, maar de weg blijft lang: vergunningen voor milieuvergunningen, lucht-, water-, lozings- en waterrechten zijn nog steeds nodig.
Een machine van 9 gigawatt
Het getal dat milieuactivisten, bewoners en wetenschappers van hun stoel deed springen is dit: 9 gigawatt. Volgens beschikbare schattingen zou Stratos een enorme hoeveelheid energie verbruiken, bijna het dubbele van de piekvraag naar elektriciteit die in 2025 in Utah werd geregistreerd. De initiatiefnemers leggen uit dat de centrale energie rechtstreeks ter plaatse zou produceren met behulp van aardgas uit de nabijgelegen Ruby Pipeline, om het lokale elektriciteitsnet niet te belasten, zodat de huizen van de bewoners niet zouden hoeven te concurreren met servers om elektriciteit.
Maar de hitte blijft. Want een datacenter van die omvang verbruikt niet alleen energie: het geeft dat ook weer terug aan de omgeving in de vorm van warmte. Robert Davies, een natuurkundige aan de Utah State University, schatte een totale warmtebelasting van ongeveer 16 gigawatt, waarbij de energie die nodig is voor het datacenter en de restwarmte van de gascentrale erbij werden opgeteld. In brutere termen: het equivalent van 23 atoombommen per dag die in de plaatselijke omgeving worden gedumpt. Een sterke vergelijking, zeker. Maar het dient om iets eenvoudigs te doen: het schone patina van een licht woord uit de wolk verwijderen. Hier zou de wolk turbines, gas, industriële ventilatoren en hete lucht hebben.
Volgens dezelfde voorlopige analyse zou het systeem de temperatuur in de Hanselvallei overdag met 2 tot 5 graden Fahrenheit kunnen verhogen en ’s nachts met 8 tot 12 graden Fahrenheit. In Celsius betekent dit ongeveer 1-3 graden overdag en 4-7 graden ’s nachts. Hete nachten, in droge omgevingen, vormen een ernstig probleem: nachtkoeling helpt bij de condensatie van vocht, een kleine essentiële reserve voor planten, bodem en dieren. Als ook die marge verdwijnt, wordt de woestijn nog verlatener.
Water, gas en stof
De initiatiefnemers van het project benadrukken één punt: Stratos zou een koelsysteem met gesloten circuit gebruiken, waarbij vloeistof in afgesloten leidingen circuleert en wordt hergebruikt. In officiële documenten wordt gesproken over water dat voornamelijk wordt gebruikt voor de eerste vulling en het onderhoud, zonder continue bemonstering. Het water zou afkomstig zijn van bestaande particuliere waterrechten en, volgens functionarissen, niet van het Great Salt Lake.
Het breekbare punt is precies daar: in de woestijn van Utah wordt zelfs een technisch detail over water politiek. Een aanvankelijk verzoek om de waterrechten te wijzigen werd op 6 mei ingetrokken, met plannen om het opnieuw in te dienen met nieuwe informatie. Elke nieuwe vraag opent weer een venster voor publiek commentaar, maar intussen hebben de bewoners al actie ondernomen, want vertrouwen kan niet worden geschapen met een verklaring.
Dan zijn er de uitstoot. Utah Clean Energy schatte dat het project, als het zou worden aangedreven door gasturbines met een gecombineerde cyclus, 30,2 miljoen ton CO2 per jaar zou kunnen produceren, waardoor de uitstoot van de staat met 55% zou toenemen. Met zuigermotoren zou de schatting stijgen tot 41 miljoen ton, wat neerkomt op een stijging van 75%. Dit zijn voorlopige cijfers, gebaseerd op beschikbare openbare informatie. Ze zijn echter voldoende om AI terug te brengen naar de zware materie: fossiele brandstoffen, stikstofoxiden, koolstofdioxide, water voor energieproductie.
Ondertussen is de economische belofte groot: duizenden banen in de bouw, stabiele werkgelegenheid, nieuwe belastinginkomsten, infrastructuur. De provincie spreekt over miljoenen dollars en voordelen voor scholen, wegen en noodgevallen. Het is het klassieke grote werkpakket: ontwikkeling, werk, nationale veiligheid, toekomst. Alleen gaat de toekomst hier langs een terugwijkend meer en een vallei waar de nachttemperatuur midden augustus als een kapot rolluik zou kunnen stijgen.
Het lokale protest is in feite al ontploft. Honderden mensen namen deel aan de openbare bijeenkomsten en sommige tegenstanders hekelen de risico’s voor water, lucht, geluid, fauna, landschap en gezondheid. Kevin O’Leary, investeerder ook in de Verenigde Staten bekend om Haaientankbeschuldigde sommige critici ervan professionele of AI-versterkte demonstranten te zijn. Een beschuldiging die de lont alleen maar meer heeft aangestoken, omdat in die streken de kwestie veel minder abstract is: degenen die daar wonen willen weten wat er met hun water, hun lucht, hun nachten zal gebeuren.
Stratos legt de materiële kant van kunstmatige intelligentie goed uit. Elke reactie die binnen een paar seconden wordt gegenereerd, heeft energie nodig. Elk model dat ergens is getraind, neemt ruimte in beslag, drinkt grondstoffen en produceert warmte. In de woestijn van Utah lijkt dit niet langer een metafoor. Het wordt een gascentrale, een vraag naar water en een hele vallei die wacht om te begrijpen hoeveel warmte het zal moeten slikken.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
