‘Het klimaat beschermen is een verplichting’: het historische VN-besluit dat met de vinger wijst naar vervuilende staten

Met 141 stemmen vóór heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een historische resolutie goedgekeurd die het advies van het Internationale Gerechtshof (ICJ) van juli 2025 bekrachtigt, volgens welke staten de plicht hebben om het klimaat en het milieu te beschermen tegen de uitstoot van broeikasgassen.

Een stap die een keerpunt in het internationale klimaatrecht zou kunnen markeren en de weg zou kunnen vrijmaken voor nieuwe juridische acties tegen regeringen en fossiele industrieën, en waarachter vooral het diplomatieke werk schuilgaat van Vanuatu, een kleine eilandstaat in de Stille Oceaan die tot de meest kwetsbaren behoort voor de stijgende zeespiegel en extreme klimaatgebeurtenissen. Het land voert al jaren een internationale strijd om erkenning van de juridische verantwoordelijkheden van staten met betrekking tot de klimaatcrisis.

De resolutie werd aangenomen na intensieve onderhandelingen en verschillende pogingen tot wijziging. Tegenstemmen waren Wit-Rusland, Iran, Israël, Liberia, Rusland, Saoedi-Arabië, de Verenigde Staten en Jemen. Achtentwintig landen onthielden zich van stemming.

Door een resolutie aan te nemen, waarin het baanbrekende advies van het Internationaal Gerechtshof over klimaatverandering wordt bevestigd, heeft de Algemene Vergadering een solide basis gelegd voor juridische actie op het gebied van het klimaat en duidelijke beleidsrichtlijnen voor regeringen versterkt, terwijl ze ook op politiek niveau de verplichtingen erkent die het Hof heeft beschreven als bestaande onder het internationaal recht – aldus het WWF. Een belangrijke stap om rechtsbeginselen om te zetten in concrete acties ten behoeve van mens, natuur en toekomstige generaties.

Wat de rechtbank Den Haag had vastgesteld

In juli 2025 stelde het Hof een beginsel vast dat bestemd is om jurisprudentie te worden: staten hebben de verplichting om aanzienlijke schade aan het klimaatsysteem, veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgassen, te voorkomen.

Niet alleen dat. Volgens het Hof kan een land, als het deze verplichtingen schendt, juridisch aansprakelijk worden gesteld en gedwongen worden om:

Zelfs als de adviezen van het Internationale Gerechtshof formeel niet bindend zijn, hebben ze een enorm juridisch en politiek gewicht omdat ze helpen het internationaal recht te definiëren.

Het hoogste gerechtshof ter wereld heeft gesproken. Vandaag heeft de Algemene Vergadering gereageerd. Guterres zei na de stemming.

Volgens de secretaris-generaal geeft de resolutie een onmiskenbaar signaal af: de klimaatcrisis kan niet langer worden aangepakt met vage beloftes of voortdurend uitstel.

De tekst roept alle VN-lidstaten op om:

Het besluit kan zeer reële gevolgen hebben. De afgelopen jaren zijn het aantal klimaatrechtszaken tegen overheden en fossiele multinationals toegenomen, aangespannen door burgers, milieuverenigingen en inheemse gemeenschappen.

Met deze resolutie zullen degenen die klimaatinactiviteit aan de kaak stellen, een nieuwe internationale juridische verwijzing krijgen die ze in de rechtbanken kunnen gebruiken.

Volgens veel waarnemers versterkt de stemming in de VN ook het principe van ‘klimaatrechtvaardigheid’: de landen en bevolkingsgroepen die het minst verantwoordelijk zijn voor de uitstoot zijn vaak degenen die de hoogste prijs betalen in termen van droogte, overstromingen, verlies van grondgebied en voedselonzekerheid. Guterres herhaalde dat de weg door “een snelle, rechtvaardige en rechtvaardige transitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie“, waarbij we bedenken dat hernieuwbare energiebronnen nu “de goedkoopste en veiligste vorm van energie”.

En bovenal heeft het een boodschap nieuw leven ingeblazen die de afgelopen jaren steeds fragieler leek: de opwarming van de aarde binnen de 1,5°C houden is nog steeds mogelijk, maar de tijd om actie te ondernemen raakt snel op.