De diagnose coeliakie gaat een nieuwe fase in. Centraal in het wetenschappelijke debat, dat naar voren kwam tijdens het congres van de Italiaanse Vereniging voor Gastro-enterologie en Digestieve Endoscopie, staat de introductie van de ‘biopsievrije’ benadering, die in veel gevallen zelfs bij volwassenen de noodzaak van darmmonsters zou kunnen elimineren. Volgens de experts die in Rome bijeen zijn gekomen als onderdeel van het FISMAD National Congress of Digestive Diseases 2026, zou de diagnose steeds meer gebaseerd kunnen worden op zeer betrouwbare serologische markers, waardoor een protocol zou veranderen dat al tientallen jaren onveranderd is gebleven.
De rol van antilichamen en de wetenschappelijke doorbraak
Professor Fabiana Zingone, van de Universiteit van Padua, legt uit dat niveaus van anti-transglutaminase IgA-antilichamen hoger dan tien keer de norm een hoog voorspellend vermogen van de ziekte laten zien. In deze geselecteerde gevallen is de biopsie mogelijk niet langer nodig, waardoor de invasiviteit en de diagnostische tijd afnemen. De nieuwe Europese richtlijnen van 2025 openen deze mogelijkheid officieel voor patiënten jonger dan 45 jaar, zonder alarmsymptomen en gevolgd in gespecialiseerde centra, zolang de positiviteit wordt bevestigd in een tweede bloedmonster.
Nieuwe biomarkers en gepersonaliseerde geneeskunde
Onderzoek gaat verder dan alleen de traditionele diagnose. Een van de meest veelbelovende innovaties is de rol van interleukine-2 (IL-2), een biomarker die de immuunrespons op gluten al in de beginfase kan signaleren. Dit zou zowel de diagnose zonder biopsie als de behandeling van patiënten die al een glutenvrij dieet volgen kunnen verbeteren, waardoor de minimumdrempel voor ziekteactivatie beter wordt begrepen.
Screening en “diagnostische ijsberg” zijn nog steeds onder water
In Italië naderen de officiële diagnoses de 280.000 gevallen, maar meer dan de helft van de patiënten is nog steeds niet geïdentificeerd. Om deze reden krijgt een nationale screening in combinatie met diabetes type 1 vorm, voorzien in wet 130, al getest in een aantal pilotregio’s en nu uitgebreid op nationale schaal. Het doel is om de zogenaamde “coeliakie-ijsberg”, die nog grotendeels onzichtbaar is, naar voren te brengen.
Toekomstige therapieën en ziektebeheer
Een glutenvrij dieet blijft de enige behandeling, maar ongeveer één op de vijf patiënten blijft klachten houden. Om deze reden wordt er onderzoek gedaan naar medicijnen die de immuunrespons kunnen moduleren en inwerken op enzymen en cytokines die betrokken zijn bij ontstekingen. Volgens deskundigen zullen deze therapieën het dieet niet vervangen, maar kunnen ze een fundamentele ondersteuning worden in complexere gevallen.
Op institutioneel vlak streeft Italië ook naar vereenvoudiging: digitale vouchers voor glutenvrij voedsel en communicatiefondsen zijn al geïntroduceerd. Het doel is om de toegang tot diagnose en behandeling uniform te maken, territoriale ongelijkheden te verminderen en de levenskwaliteit van patiënten te verbeteren.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
