Als de straat gevuld is met mensen die op de vlucht zijn voor een oorlog, worden tassen te zwaar, vallen kleding op de grond en verliezen voorwerpen meter voor meter aan belang. Dan blijven ze: de oude hond opgehaald, de kat opgesloten in de reismand, het konijn in een rugzak gestopt. De beelden die in de eerste dagen van de invasie uit Oekraïne kwamen, hadden alles al verteld: persoonlijke bezittingen bleven in de wandelgangen van de uittocht, terwijl de dieren met de mensen vertrokken. AP er werd gesproken over achtergelaten kleding, voertuigen die langs de weg waren achtergelaten, vluchtende gezinnen die honden, katten, konijnen, hamsters en vogels in de buurt bleven houden; in een van de gedocumenteerde gevallen was er ook Antonina, 84 jaar oud, geëvacueerd uit Irpin met twaalf honden.
Een werk gepubliceerd op Tijdschrift voor religie en gezondheid onderzoekt de rol van huisdieren bij het behoud van het emotionele en spirituele welzijn van Oekraïense inwoners tijdens Russische vijandelijkheden: die band heeft ook invloed op de besluitvorming tijdens de oorlog. Tijdens een ontsnapping brengt het dier gewoonte, verantwoordelijkheid, een levende aanwezigheid en zelfs een vorm van huiselijke continuïteit met zich mee, terwijl al het andere kapot gaat. In het artikel over Oekraïne draait het vocabulaire om welzijn, familieband, keuze om te blijven of te vertrekken. Het redden van het dier valt vaak samen met de poging om ook de mentale structuur te redden van de persoon die het bij zich houdt.
Wanneer een gezin aan bommen ontsnapt, maken de hond en de kat daar deel van uit
Dit is het deel dat vaak verloren gaat als je de scène van veraf bekijkt. Het dragen van een dier onder raketten lijkt alleen een impulsief gebaar voor degenen die van buitenaf observeren en tijd hebben om na te denken in de hitte. Voor wie vlucht, is dat dier routine, verantwoordelijkheid, een levende aanwezigheid, een wezen dat blijft vragen om water, handen, stem, contact. Het houdt een deel van het hoofd bezig dat anders volledig in angst dreigt te belanden. Kortom: het is thuis. Ook de getuigenissen verzameld door AP gaat in dezelfde richting: een vrouw die uit Kiev ontsnapte, zei dat ze de plicht voelde om haar dochter, moeder, hond en kat samen te beschermen, in hetzelfde gebaar.
Een tweede studie, gepubliceerd in Dierenwerkt aan mensen die verschillende crisissituaties hebben meegemaakt en komt tot een heel helder resultaat. De band tussen mens en dier wordt tijdens de crisis als zeer waardevol omschreven; het gezelschap van het dier versterkt de geestelijke gezondheid en het vermogen om met de klap om te gaan, terwijl de afwezigheid ervan de stress vergroot. In hetzelfde onderzoek komt een nog concretere passage naar voren: de veiligheid van het huisdier wordt een doorslaggevende factor wanneer iemand hulp of toevlucht moet zoeken. Zonder zekerheid dat het dier veilig is, stellen veel mensen hulpvragen uit, vermijden ze of blokkeren ze helemaal.
Als het asiel het dier accepteert, komt de persoon binnen. Als iemand een paar dagen voor die hond of kat zorgt, lukt het die persoon om een operatie te ondergaan, te bewegen, te slapen, niet meer elke twee minuten naar de deur te kijken. Uit het onderzoek blijkt ook dat het gescheiden zijn van uw huisdier tijdens de crisis stress en angst veroorzaakt, en dat in de post-crisis eenvoudige routines zoals eten geven, een voerbak schoonmaken of uit wandelen helpen bij het herstel, structuur geven aan de dagen en zelfs de zelfzorg weer in gang zetten.
In rampenplannen worden dieren beschouwd als een logistiek detail
Het derde stuk komt uit de volksgezondheid. Robin Chadwin, opAmerikaans tijdschrift voor volksgezondheidschrijft dat veel eigenaren tijdens een ramp met hun huisdieren willen evacueren en dat de transport- of onderdakmogelijkheden beperkt of onbestaande zijn. Van daaruit ontstaan zeer duidelijke gevolgen: mensen die thuis vastzitten, evacuatiebevelen worden genegeerd, pogingen om terug te keren naar gevaarlijke gebieden om achtergelaten dieren terug te halen. De stelling van het artikel luidt: het uitsluiten van dieren uit evacuatieprotocollen heeft gevolgen voor de volksgezondheid en vermindert de algehele veerkracht.
Geplaatst naast Oekraïne helpt deze literatuur bepaalde beelden beter te lezen die anders als gemakkelijke emotie worden gearchiveerd. De riem om de pols, de drager die aan de borst wordt vastgeklemd, de kat die onder de jas wordt gehouden, zijn geen kleurdetails. Het zijn stukjes van een echte ontsnapping. Ze houden de mogelijkheid om te verhuizen bij elkaar, de minimale duidelijkheid om te beslissen, de behoefte om zich nog steeds iemand te voelen en niet alleen maar een lichaam dat het huis uit wordt gesleept. De beelden in Oekraïne spreken van familie, van oriëntatie, van nerveus uithoudingsvermogen, van die kleine dagelijkse discipline die een mens in leven houdt terwijl alles om hem heen uiteenvalt. De riem om de pols, in die gangen vol weggegooide koffers, houdt meer vast dan een hond of een kat. Het houdt de persoon vast die het vasthoudt.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
