Worden we echt slim geboren? Of worden we dat dankzij wat we leren? Een brandende vraag, vooral vandaag de dag, in een tijdperk waarin talent alles lijkt te zijn. Jarenlang heeft de wetenschap ons verteld dat intelligentie in DNA is geschreven, zoals de kleur van de ogen of de vorm van de neus. Toch is er nieuw onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Acta Psychologica ontkracht deze overtuiging met een simpel maar verrassend feit: het hebben van dezelfde genen is niet genoeg om je hetzelfde IQ te garanderen, als je opvoeding anders was.
Het onderzoek, uitgevoerd door Jared Horvath en Katie Fabricant, stelt een van de meest wijdverbreide dogma’s ter discussie: dat volgens welke intelligentie voornamelijk erfelijk is. Bij de analyse waren 87 paren eeneiige tweelingen betrokken die afzonderlijk waren grootgebracht. We hebben het over mensen met exact hetzelfde DNA, maar die andere schoolinstructies hebben gekregen. En het punt is: hoe meer hun ervaringen op school verschillen, hoe groter het verschil in hun IQ’s.
Kortom: school doet natuurlijk ertoe.
We horen vaak dat eeneiige tweelingen zeer vergelijkbare IQ’s hebben, zelfs als ze ver van elkaar opgroeien. Dit komt omdat, zo wordt gezegd, genetica het zware werk doet. Maar Horvath en Fabricant besloten de gegevens te herzien, uitgaande van een even simpele als ongemakkelijke vraag:
Wat gebeurt er als de ene tweeling naar een betere school gaat dan de andere?
Dit is wat ze ontdekten:
School kan daarom twee gelijkgeboren geesten ‘verdrijven’. En dan hebben we het niet alleen over het type school (openbaar of particulier), maar ook over de onderwijsmethoden en de duur van het onderwijs dat wordt gevolgd.
Zijn wij werkelijk slechts het product van onze genen?
In eerdere onderzoeken werd vaak een maatstaf genaamd ICC (intraclass correlatie) gebruikt om te kwantificeren hoe erfelijk IQ was. De gemiddelde waarde, 0,75, leek te wijzen op een zeer sterke genetische component.
Maar dit nieuwe onderzoek vertelt ons dat ICC veel verandert als je rekening houdt met het ontvangen onderwijs. En dan rijst spontaan de vraag: waren die cijfers werkelijk zo betrouwbaar?
Waarschijnlijk niet.
School kan de hersenen echt vormen, zelfs degenen die met uitstekende genen zijn geboren
Wat maakt onderwijs zo krachtig? Volgens de auteurs van het onderzoek hangt alles af van drie factoren:
Drie elementen die samenwerken bij het vormgeven van de hersenen, bij het vormen van het vermogen om te redeneren, problemen op te lossen, zich aan te passen en… te denken.
Zelfs kleine veranderingen op school kunnen langetermijneffecten hebben op de manier waarop we denken. En dit ondermijnt het idee dat IQ iets vaststaands is, bij de geboorte bepaald en onveranderlijk.
Hoeveel mensen zullen nooit hun potentieel bereiken vanwege school?
Als intelligentie kan worden ontwikkeld (of geblokkeerd) door onderwijs, dan moeten we naar onszelf kijken en omgaan met onderwijsongelijkheid. Tegenwoordig is de kwaliteit van het onderwijs, zowel in Italië als elders, niet voor iedereen hetzelfde. En dit heeft reële gevolgen.
Omdat twee kinderen, zelfs als ze genetisch identiek zijn, zich als volwassenen kunnen bevinden met heel verschillende cognitieve vaardigheden, alleen maar omdat ze in verschillende buurten zijn geboren, met verschillende leraren, in gezinnen met verschillende middelen.
De onderzoekers sturen ook een belangrijke boodschap naar degenen die aan wetenschap doen: genoeg met geaggregeerde big data die individuele verhalen uitwist. Intelligentie moet van geval tot geval worden geobserveerd, in relatie tot het milieu, de cultuur, het onderwijs en het echte leven.
Omdat deze studie ons uiteindelijk herinnert aan een waarheid die we maar al te vaak vergeten: de geest is plastisch, hij wordt gevormd, hij transformeert. En als we een rechtvaardiger samenleving willen, moeten we beginnen met school.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
