Het tafereel herhaalt zich in bijna alle keukens. Druiven in het vergiet, appels onder de kraan, een lepel bicarbonaat om je wat rustiger te voelen. Dat gebaar heeft een eeuwenoud, huiselijk, bijna automatisch vertrouwen in zich. Dan komen de gegevens binnen en verandert het ritueel van gezicht. Een team van onderzoekers van de Universiteit van British Columbia ontwikkelde een fruitwassing die, bij tests op appels, tussen 86 en 94 procent van de oppervlakteresiduen van drie veel voorkomende pesticiden verwijderde; kraanwater, bicarbonaat en eenvoudig zetmeel bleven onder de helft. Het onderzoek is gepubliceerd op ACS Nano.
Het idee brengt heel gewone dingen en een tamelijk verfijnde chemische constructie samen. De basis is zetmeel, hetzelfde koolhydraat dat voorkomt in maïs en aardappelen. De onderzoekers transformeerden het in microscopisch kleine deeltjes en bedekten het met ijzer en looizuur, de plantaardige stof die thee en wijn een droog gevoel in de mond geeft. Wanneer ijzer en looizuur binden, vormen ze poreuze, klevende aggregaten die aan pesticiden blijven kleven en deze van het oppervlak van de vrucht tillen.
Het team paste drie veel voorkomende pesticiden toe op appels in concentraties die als realistisch werden beschouwd, ongeveer 10 milligram per liter. Van daaruit begon de vergelijkende test. De nieuwe spoeling liet een verwijderingscapaciteit zien tussen de 86 en 94%, met een duidelijk verschil ten opzichte van de meest gebruikte thuismethoden. Het is dit punt dat het onderzoek ook buiten het laboratorium interessant maakt, omdat het een alledaags gebaar raakt en er een concrete maatstaf aan geeft.
©UBC
Dan komt de tweede stap, de meest verrassende. Na het wassen wordt het fruit opnieuw ondergedompeld in dezelfde oplossing en ontstaat er een lichte, biologisch afbreekbare eetbare film. Bij gesneden appels vertraagde deze barrière het bruin worden en het waterverlies gedurende twee dagen in de koelkast. Bij hele druiven was het resultaat zelfs nog beter zichtbaar: de behandelde granen bleven 15 dagen stevig bij kamertemperatuur, terwijl de granen die zonder coating achterbleven eerst tekenen van falen vertoonden. De coating zorgde ook voor antimicrobiële effecten, nuttig bij het beperken van de groei van schadelijke bacteriën.
Een ander sterk punt liggen in de kosten. De initiële schattingen van de groep spreken van ongeveer drie cent per appel, een cijfer dat dicht bij dat van commerciële coatings ligt die al bij industriële verwerking worden gebruikt, met als bijkomend voordeel dat ze residuen verwijderen. Het ijzer dat naar de vrucht wordt overgebracht, blijft volgens de onderzoekers op een niveau dat als veilig wordt beschouwd en ruim onder de maximale dagelijkse limiet die door de Noord-Amerikaanse autoriteiten is aangegeven.
Van de industriële toeleveringsketen tot de thuiskeuken
De eerste realistische bestemming blijft de industrie. De ingrediënten zijn goedkoop, ze worden gemengd met water en het proces leent zich goed voor faciliteiten waar fruit wordt schoongemaakt voordat het wordt verzonden. Precies daar is de groep mee bezig: de formule verfijnen, opschalen en testen op meer fruitsoorten. Op de achtergrond is er ook een keukenversie, wellicht in de vorm van een spray of tablet die vlak voor het afspoelen in water moet worden opgelost. Die stap vereist echter verder onderzoek, tests op het gebied van daadwerkelijk gebruik en goedkeuring door de regelgevende instanties.
Het onderwerp, in Italië, blijft heel concreet. In het Legambiente-dossier van 2024, gebaseerd op de monsters die in 2023 werden geanalyseerd, vertoonde 41,32% van de onderzochte voedingsmiddelen sporen van een of meer residuen van bestrijdingsmiddelen, terwijl 26,33% multiresiduen bevatte. Fruit was de meest blootgestelde categorie, met 74,11% van de getroffen monsters. In het hoofdstuk gewijd aan druiven hebben de Italiaanse laboratoria ten minste één werkzame stof gedetecteerd in 64,03% van de 139 geanalyseerde monsters, waarbij de prevalentie van meerdere residu’s groter is dan die van één residu.
Dit is waar deze fruitwassing tot zijn recht komt. Bicarbonaat blijft een wijdverbreid, geruststellend, eenvoudig gebaar. Het Canadese onderzoek vertelt iets preciezer: het verwijderen van resten kan veel effectiever worden zonder onmogelijke complicaties toe te voegen, en in dezelfde beweging kan het de versheid van het product verlengen. Er loopt nog steeds een weg tussen het laboratorium en de gootsteen, maar de richting is duidelijk te zien. Deze keer is het zichtbaar op de schil.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
