Een nieuwe wetenschappelijke studie maakt eindelijk duidelijk waarom zonnebanken geassocieerd zijn met een veel hoger risico op melanoom, de meest agressieve en dodelijke vorm van huidkanker. Onderzoek toont aan dat kunstmatig bruinen niet alleen schade veroorzaakt in gebieden die direct aan licht worden blootgesteld, maar potentieel kankerverwekkende genetische mutaties over vrijwel het gehele oppervlak van het lichaam verspreidt, waardoor een blijvende afdruk in het DNA van de huid achterblijft.
Het werk werd uitgevoerd door een team van wetenschappers van Northwestern Medicine en de Universiteit van Californië, San Francisco, die duizenden medische dossiers analyseerden en afzonderlijke huidcellen van mensen die zonnebanken hadden gebruikt en van proefpersonen die daar nog nooit gebruik van hadden gemaakt, in kaart brachten.
De resultaten waren grimmig en moeilijk te negeren. Het gebruik van zonnebanken ging gepaard met een bijna drievoudige toename van het risico op melanoom vergeleken met degenen die er nooit gebruik van hadden gemaakt. Nog relevanter is het feit dat kankergerelateerde DNA-mutaties ook zijn gevonden in delen van het lichaam die zelden zonlicht zien, zoals de onderrug en de billen.
De gegevens, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Wetenschappelijke vooruitgangvertegenwoordigen het meest solide biologische bewijs dat ooit is verzameld over het directe verband tussen kunstmatig bruinen en systemische schade aan de menselijke huid, schade die na verloop van tijd kan aanhouden en het ontstaan van melanoom bevordert.
Zonnebanken zijn niet veiliger dan de zon
Melanoom is de gevaarlijkste vorm van huidkanker en veroorzaakt jaarlijks ongeveer 9.000 sterfgevallen in de Verenigde Staten. Al in de jaren tachtig en negentig, toen zonnebanken binnenshuis zich op grote schaal begonnen te verspreiden, hadden dermatologen een abnormaal fenomeen opgemerkt: frequente gebruikers van zonnebanken ontwikkelden melanomen op jongere leeftijd en op ongebruikelijke plaatsen op het lichaam, anders dan die welke doorgaans worden aangetast door natuurlijke blootstelling aan de zon.
Een duidelijke moleculaire verklaring ontbreekt echter al jaren. Deze wetenschappelijke leemte werd door de kunstmatige bruiningsindustrie uitgebuit om te beweren dat zonnebanken niet gevaarlijker waren dan de zon. Een argument dat Dr. Pedram Gerami, hoogleraar huidkankeronderzoek aan de Feinberg School of Medicine van de Northwestern University, nooit heeft kunnen overtuigen.
Gerami, een dermatoloog met meer dan twintig jaar ervaring in de behandeling van melanoom, had een terugkerend patroon waargenomen: veel patiënten waren vrouwen onder de 50, vaak met meerdere melanomen, verenigd door een zeer specifieke gewoonte. Het gebruik van zonnebanken.
Om deze waarnemingen wetenschappelijk te verifiëren, vergeleek het team ongeveer 3.000 mensen die zonnebanken hadden gebruikt met 3.000 soortgelijke proefpersonen die daar nog nooit gebruik van hadden gemaakt. Melanoom werd gediagnosticeerd bij 5,1% van de zonnebankgebruikers, vergeleken met 2,1% van de niet-gebruikers. Zelfs als rekening werd gehouden met leeftijd, geslacht, geschiedenis van zonnebrand en familiegeschiedenis, werd binnenshuis bruinen nog steeds geassocieerd met een 2,85 maal verhoogd risico op melanoom.
DNA-schade en mutaties verspreiden zich door het hele lichaam
Om te begrijpen wat er op cellulair niveau gebeurde, analyseerden de onderzoekers huidmonsters van drie verschillende groepen. Bij de eerste waren elf patiënten betrokken met melanoom en een lange geschiedenis van zonnebankgebruik. Bij de tweede groep waren negen mensen betrokken die nog nooit kunstmatig bruin waren geweest, maar met vergelijkbare kenmerken wat betreft leeftijd en risicofactoren. Een derde controlegroep bestond uit zes kadaverdonoren.
Via single-cell DNA-sequencing werden 182 melanocyten onderzocht, de cellen die pigment produceren en waaruit het melanoom ontstaat. De cellen van de proefpersonen die gebruik hadden gemaakt van de zonnebank hadden bijna het dubbele aantal mutaties vergeleken met de controlepersonen en vertoonden vaker genetische veranderingen waarvan al bekend was dat ze verband hielden met de ontwikkeling van melanoom.
Het meest indrukwekkende aspect betreft de verspreiding van deze mutaties. Bij natuurlijke blootstelling aan de zon concentreert de schade zich meestal in de meest blootgestelde gebieden. Bij proefpersonen die zonnebanken gebruikten, waren dezelfde gevaarlijke mutaties echter op vrijwel het gehele huidoppervlak aanwezig.
Zoals Gerami uitlegde, loopt bij blootstelling aan de zon “ongeveer 20% van de huid de grootste schade op”, terwijl bij zonnebanken de intense ultraviolette straling het hele lichaam gelijkmatig beïnvloedt. Zelfs een ogenschijnlijk gezonde huid, zonder zichtbare moedervlekken, vertoonde vroege mutaties die vatbaar maken voor kanker, iets wat nog nooit eerder zo duidelijk was aangetoond.
Van esthetische rages tot permanente gezondheidslittekens
Onder de donoren van de geanalyseerde monsters bevindt zich ook Heidi Tarr, 49 jaar oud, die als tiener twee tot drie keer per week zonnebanken gebruikte. Het was een wijdverbreide, genormaliseerde praktijk, geassocieerd met een schoonheidsideaal dat gedeeld werd door vrienden en beroemdheden. Jaren later bleek een plekje op haar rug een melanoom te zijn, wat haar leven dramatisch veranderde.
Na de operatie volgden jaren van voortdurende controles en meer dan vijftien biopsieën, te midden van fysieke pijn en constante angst. Desondanks koos Tarr ervoor om deel te nemen aan het onderzoek om bij te dragen aan wetenschappelijk onderzoek en om andere mensen te helpen de werkelijke risico’s van zonnebanken te begrijpen.
Gezondheidsbeleid, verboden en preventie
Volgens Gerami vereist de combinatie van klinische en genetische gegevens serieuze reflectie op preventie. Het verbieden van het gebruik van zonnebanken door minderjarigen zou het absolute minimum moeten zijn. Veel patiënten begonnen zichzelf op zeer jonge leeftijd bloot te stellen, toen ze het meest kwetsbaar waren voor de sociale druk en marketing van de bruiningsindustrie.
De professor stelt dat zonnebanken waarschuwingen moeten dragen die vergelijkbaar zijn met die op sigarettenpakjes. Het is niet verrassend dat de Wereldgezondheidsorganisatie ze heeft geclassificeerd als kankerverwekkende stoffen van klasse 1, op hetzelfde niveau als roken en asbest.
Het verschil vandaag is dat de schade zwart op wit zichtbaar is in het DNA van huidcellen. Voor wie in het verleden vaak onder de zonnebank heeft gezeten is het advies duidelijk: laat je volledig dermatologisch onderzoeken en plan regelmatig controles in, want preventie blijft het meest effectieve wapen tegen melanoom.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
