Microplastics zijn niet langer alleen een ecologische noodsituatie: tegenwoordig vormen ze ook een reële bedreiging voor het menselijk lichaam. In de loop van de tijd is gebleken dat deze kleine fragmenten – samen met nog kleinere nanoplastics – zich vrijwel overal weten te insinueren: in water, in wolken, in de meest delicate weefsels, zelfs in sperma en de placenta. Nu zet de wetenschap een stap voorwaarts en beantwoordt ze een vraag die tot een paar jaar geleden ondenkbaar leek: wat gebeurt er als microplastics botten binnendringen?
Dit is precies het startpunt van een onderzoek waarin tientallen reeds gepubliceerde onderzoeken zijn beoordeeld en waaruit een beeld naar voren komt dat allesbehalve geruststellend is. Door 62 wetenschappelijke werken te analyseren, heeft een Braziliaans team gefinancierd door FAPESP en gepubliceerd op Osteoporose Internationaal reconstrueerde de mogelijke effecten van deze deeltjes op de gezondheid van botweefsel. Het resultaat is een duidelijke hypothese: microplastics lijken in staat het botmetabolisme te veranderen, het natuurlijke evenwicht tussen botvernietiging en -reconstructie te verstoren en de weg vrij te maken voor fragiliteit, misvormingen en fracturen.
Microplastics in botten: wat er gebeurt als ze het beenmerg binnendringen
Wetenschappers hebben waargenomen dat microplastics, zodra ze in de botten zijn geïnfiltreerd, verschillende fundamentele mechanismen kunnen verstoren. De eerste betreft beenmergstamcellen, het biologische laboratorium waar de cellen die bestemd zijn om het skeletweefsel gezond te houden vorm krijgen. Hier, zo leggen de onderzoekers uit, lijken de deeltjes de cellulaire differentiatie te richten op een overheersing van osteoclasten, dat wil zeggen de cellen die verantwoordelijk zijn voor botresorptie.
Resorptie op zichzelf is niet schadelijk: het is de methode waarmee het lichaam oud weefsel elimineert en vervangt door nieuw bot. Het probleem ontstaat wanneer dit proces boven de norm versnelt en het vermogen van het lichaam om opnieuw op te bouwen overschrijdt. Op dat moment is het evenwicht verstoord: de botstructuur wordt dunner, fragiel en kwetsbaar, precies zoals dat gebeurt bij osteoporose.
De studies die in het Braziliaanse werk worden geciteerd beschrijven een tweede mechanisme, dat naar voren kwam dankzij in vitro onderzoek: microplastics verzwakken de vitaliteit van cellen, anticiperen op cellulaire veroudering, verstoren het normale vermogen van cellen om te differentiëren en voeden een chronische ontstekingstoestand. Kortom, in contact met botweefsel worden ze een bron van biologische stress die de kwaliteit van het bot verandert.
Om de ernst van het fenomeen te bevestigen zijn er ook verschillende dierproeven. In deze modellen versnelde langdurige blootstelling aan microplastics de veroudering van osteoclasten, wat resulteerde in een aantasting van de botmicrostructuur en de ontwikkeling van dysplasieën, vervormingen die kunnen voorafgaan aan duidelijke verzwakking en breuken.
Het onderzoek stopt hier niet. Dezelfde groep die de wetenschappelijke review heeft ondertekend, werkt nu aan een onderzoek om te begrijpen of microplastics bestaande metabolische botziekten, zoals osteoporose of osteopenie, kunnen verergeren. Een vraag die urgent wordt, gezien het feit dat microplastics geen enkel ecosysteem sparen en zich dag na dag ophopen in onze organismen.
Over microplastics bent u wellicht ook geïnteresseerd in:
