Ze produceren tot de helft van het voedsel in de wereld en in veel regio’s van Afrika, Azië en Latijns-Amerika stijgt dit percentage tot 80%. Het zijn vrouwen, wier werk voor het land en op het land fundamenteler is dan ooit. Toch worden ze nog steeds geconfronteerd met ongelijke toegang tot banen, financiën, opleiding en middelen.
Dit blijkt uit de gegevens van de FAO, die 2026 heeft uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de vrouwelijke boerin, juist met als doel de sterke kloof tussen mannen en vrouwen in deze sector te overbruggen en – waarom niet – het mondiale bbp met een biljoen dollar te verhogen en de voedselonzekerheid voor 45 miljoen mensen te verminderen.
Wanneer vrouwen in de landbouw over de noodzakelijke instrumenten beschikken, verbetert de voedselzekerheid, bloeien gemeenschappen en wordt de natuur hersteld.
Waarom is het essentieel om erover te praten?
Vrouwen vertegenwoordigen een fundamenteel onderdeel van de agrarische beroepsbevolking in de wereld en zijn essentieel in de hele agrovoedingsketen: van de teelt tot de verwerking, tot aan de distributie en de verkoop. Hun bijdrage is doorslaggevend om de voedselzekerheid en het voedingswelzijn van gezinnen te garanderen. Volgens het FAO-rapport was in 2021 40% van de vrouwelijke werknemers in de wereld werkzaam in de agrovoedingssystemen, een aandeel dat heel dicht bij dat van mannen ligt. Toch wordt hun rol nog steeds weinig erkend en blijven hun arbeidsomstandigheden vaak onstabieler en benadeelder.
Ondanks verbeterde toegang tot digitale technologieën en inclusief beleid worden vrouwen nog steeds geconfronteerd met systematische beperkingen op het gebied van grondbezit, lonen en voedselzekerheid. Bovendien hebben klimaatschokken, conflicten en de COVID-19-pandemie de bestaande kwetsbaarheden verergerd, waardoor de onbetaalde werkdruk en het risico op geweld zijn toegenomen.
Hoe groot is de klimaatcrisis?
Klimaatverandering verhoogt de werkdruk van vrouwen, waardoor vrouwen echte ‘schokbrekers’ binnen gezinnen worden. Volgens bronnen hebben vrouwen de neiging om tijdens weersomstandigheden de intensiteit van hun werk veel meer vast te houden dan mannen, die in plaats daarvan het aantal gewerkte uren verminderen. Onderzoek uitgevoerd in Afrika geeft aan dat, hoewel hittegolven en droogtes het totale aantal uren dat aan de landbouw wordt besteed, verminderen, deze impact voor vrouwen 40% minder is dan voor mannen.
Bovendien verergert de klimaatverandering de werkdruk door de volgende factoren:
@FAO
Kortom, de combinatie van discriminerende sociale normen en beperkte toegang tot hulpbronnen dwingt vrouwen om de gevolgen van klimaatverandering te compenseren met een enorme toename van hun onbetaalde werk.
En in Europa en Italië?
Het FAO-rapport schetst voor Europa, en deels voor Italië, een beeld waarin vrouwen die in de agrovoedingssystemen werken over het algemeen betere omstandigheden genieten dan vrouwen in ontwikkelingsgebieden, hoewel er nog steeds aanzienlijke ongelijkheden bestaan.
In Europa en Noord-Amerika vormen vrouwen ongeveer 42% van de totale beroepsbevolking in de agrifoodsystemen. Europa is de enige regio waar het niet minder waarschijnlijk is dat vrouwen dan mannen als betaalde werknemers gaan werken in de niet-agrarische segmenten van het agrovoedingssysteem. Maar zelfs in deze context is het aandeel vrouwen dat werkzaam is in de primaire landbouw de afgelopen twintig jaar langzaam maar gestaag afgenomen.
De situatie in Italië: zorgwerk en landrechten
Het rapport biedt enkele specifieke gegevens waarmee we de situatie van vrouwen in Italië kunnen begrijpen:
Toegang tot hulpbronnen en de digitale kloof
Op Europees regionaal niveau is de genderkloof in de toegang tot technologieën en informatie zeer klein vergeleken met andere delen van de wereld:
@FAO
Samenvattend: hoewel het wetgevingskader en de toegang tot digitale technologieën geavanceerd lijken, blijven vrouwen in Italië en een groot deel van Europa een onevenredige last van binnenlandse verantwoordelijkheden dragen, wat hun volledige kansen op professionele en ondernemersgroei in de landbouwsector zou kunnen beperken.
Wereldwijd? Het verkleinen van de genderverschillen op het gebied van werkgelegenheid, onderwijs en inkomen zou volgens de FAO meer dan 50% van de aanhoudend grotere kloof in de voedselonzekerheid onder vrouwen kunnen wegnemen, en empowerment door middel van gerichte ontwikkelingsinterventies zou het inkomen van nog eens 58 miljoen mensen verhogen, waardoor de veerkracht van 235 miljoen mensen wordt versterkt. Zal dit echt het keerpuntjaar zijn?
