Wijn, koffie en chocolade in gevaar: het klimaat spaart zelfs ons comfortfood niet

Gewassen zoals wijndruiven, koffie en cacao zijn niet alleen maar voedingsproducten; het zijn economische en culturele pijlers in veel delen van de wereld. De klimaatverandering – met stijgende temperaturen, veranderde regenpatronen en extreme weersomstandigheden – bedreigt echter nu al de kwantiteit, kwaliteit en consistentie ervan, waardoor het voortbestaan ​​van kleine boerderijen en plantages in gevaar komt.

Geconfronteerd met dit scenario is klimaatinterventie, zoals stratosferische aërosolinjectie (SAI), voorgesteld als een potentiële strategie om de stijging van de mondiale oppervlaktetemperaturen te vertragen of te verminderen. Het concept is om sterk reflecterende aërosolen in de stratosfeer te injecteren, waardoor een deel van het binnenkomende zonlicht wordt geblokkeerd. Maar deze interventie, bedoeld om de opwarming te verzachten, blijkt een tweesnijdend zwaard te zijn voor de meest veeleisende producten van de mondiale landbouw.

Het stopzetten van spuitbussen is geen garantie

Een recente studie, gepubliceerd in Environmental Research Letters, vergeleek twee SAI-simulatiescenario’s (ARISE-1.0 en ARISE-1.5), gericht op het houden van de gemiddelde oppervlaktetemperatuur op aarde dichtbij 1,0°C of 1,5°C boven pre-industriële niveaus. SAI, of het injecteren van aërosolen in de stratosfeer om wat zonlicht te reflecteren, is een van de meest besproken geo-engineeringstrategieën. De scenario’s ARISE-1.0 en ARISE-1.5 duiden op twee verschillende niveaus van deze interventie, bedoeld om de temperatuur op aarde rond de +1 °C of +1,5 °C te houden vergeleken met de pre-industriële tijd. De analyse concentreerde zich op de eerste tien productiejaren (2036-2045) na de hypothetische inzet van de SAI.

Het belangrijkste resultaat is duidelijk: de geanalyseerde SAI-scenario’s slagen er niet in om op robuuste wijze geschikte groeiomstandigheden voor luxegewassen te behouden. Hoewel de SAI de temperatuurstijging stabiliseert of vermindert in vergelijking met het scenario zonder interventie, wordt de voorwaarde van “geschiktheid” voor deze gewassen bepaald door een samengestelde index die de combinatie van temperatuur, neerslag en vochtigheid evalueert.

Luxegewassen zijn, in tegenstelling tot granen die vaak in verband met geo-engineering worden bestudeerd, extreem gevoelig, niet alleen voor hitte, maar ook voor veranderingen in regenpatronen en vochtigheid.

Natuurlijke variabiliteit

De factor met de grootste onzekerheid bleek de natuurlijke klimaatvariabiliteit te zijn. De simulaties laten een enorme spreiding van de resultaten tussen de verschillende leden van het ensemble zien. Met andere woorden: de uitkomst hangt niet alleen af ​​van de interventie, maar ook van de specifieke ‘klimaatprestatie’ die zal plaatsvinden. Hoewel SAI het risico op extreme hitte kan verminderen, kan dit voordeel teniet worden gedaan door een verhoogd risico op ongunstige omstandigheden die verband houden met onregelmatige neerslag of verhoogde luchtvochtigheid.

Slechts in zes van de achttien onderzochte regio’s verbeteren de groeiomstandigheden uniform voor alle klimaatrealisaties met SAI vergeleken met het scenario zonder interventie.

Het geval van wijndruiven in Europa

In wijngebieden kan SAI enkele positieve effecten hebben, vooral op lagere breedtegraden. In Zuid-Spanje zorgen de koelere temperaturen als gevolg van SAI er bijvoorbeeld voor dat de koude uren worden bereikt (huiveringwekkende uren) die nodig zijn om de wijnstok de kiemrust te laten doorbreken, voorwaarden waaraan mogelijk niet wordt voldaan in het scenario zonder SAI.

Een onverwacht resultaat is dat de kans op vorstschade in het voorjaar groter was in het scenario zonder SAI (SSP2-4.5). Stijgende temperaturen in dit scenario zorgen voor een vervroegde knopbreuk, waardoor scheuten kwetsbaarder worden voor late nachtvorst. SAI verkleint dit risico door de temperaturen te stabiliseren.

Neerslag bepaalt voor koffie

De reactie op koffie in Zuid-Amerika is ook zeer variabel in de ruimte en onder ensembleleden. In belangrijke regio’s zoals Oost-Brazilië geeft de HCI geen eenduidig ​​positief of negatief signaal af. Vorst- en vooral waterbeschikbaarheidsindexen hebben de grootste invloed op de geschiktheid. Eén enkele vorst kan de productie van een jaar wegvagen.

SAI kan leiden tot meer neerslag, waardoor de geschiktheid op basis van de watervoorzieningsindex wordt verbeterd. Door de sterke interne variabiliteit kan SAI de vorstsituatie echter verbeteren of verergeren.

Cacao: vochtigheid en het risico op ziekten

Voor cacao, die voornamelijk in West-Afrika wordt verbouwd, wordt de grootste invloed bepaald door de opeenhoping van regenval, die een directe invloed heeft op de kans op schimmelziekten zoals zwartrot (zwarte peulrot).

In Kameroen laat het ARISE-1.0-scenario bijvoorbeeld een robuuster signaal zien van toenemende subsidiabele jaren. De maximale temperatuurindex heeft geen invloed op de geschiktheid van cacao in West-Afrika onder geen van de SAI-scenario’s.

De economische implicaties

Uit onderzoek blijkt dat geo-engineering geen betrouwbare en uniforme oplossing biedt voor luxegewassen. Hun complexe ecosystemen en gevoeligheid voor variabelen zoals neerslag en vochtigheid zorgen ervoor dat het netto-effect van SAI zeer variabel is en afhankelijk is van toekomstige klimaatrealisatie. Het beoordelen van SAI vereist het analyseren van een volledig scala aan mogelijke uitkomsten en kan niet worden beperkt tot alleen de gemiddelde uitkomst. Weinig plaatsen in de wereld zullen na de inzet van SAI te maken krijgen met uniform gunstige of uniform schadelijke groeiomstandigheden.

Deze studie roept een cruciale vraag op: zijn we bereid te wedden op de toekomst van de mondiale economieën en culturen met een instrument met zulke onzekere en variabele resultaten?

Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in: