Ze vertelden ons altijd dat in slaap vallen een langzame vervaging was, bijna een wandeling richting ontspanning. Het klassieke romantische beeld: ogen sluiten langzaam, geest komt tot rust, ademhaling vertraagt. En in plaats daarvan gebeurt er, volgens wat een groep onderzoekers van het Imperial College London ontdekte, op het moment dat de hersenen in slaap vallen iets veel minder poëtisch en veel duidelijker: een echte ineenstorting, alsof de waakzaamheidsschakelaar plotseling wordt uitgezet.
Neurowetenschapper Nir Grossman slaagde erin het precieze moment te bepalen: terwijl de EEG-sporen stromen, keldert op een gegeven moment de hersenactiviteit. Het vervaagt niet, het vervaagt niet. Het valt. Dat punt scheidt de wakende geest zo duidelijk van de slapende geest dat wetenschappers het nu een meetbare grens noemen. Een detail dat misschien minimaal lijkt, maar voor degenen die last hebben van slapeloosheid of het risico lopen in slaap te vallen tijdens het autorijden, kan het een nieuw begin betekenen.
Omdat de hersenen in een oogwenk niet meer wakker zijn
De ontdekking komt voort uit een eenvoudige observatie: niet alle delen van de hersenen falen in dezelfde mate. Het deel dat verwerkt wat we zien, het achterhoofd, ‘schakelt uit’ vóór het voorste deel, dat in plaats daarvan redeneert, beslist en de dagelijkse beslommeringen bij elkaar houdt. Het is alsof de geest stuk voor stuk begint los te laten, totdat een verborgen kern in de hersenen de teugels overneemt en zonder waarschuwing het gordijn sluit. Het is daar, in dat onzichtbare gebaar, dat de echte slaap begint.
Het begrijpen van dit ‘point of no return’ betekent dat we gerichter kunnen ingrijpen bij degenen die uren nodig hebben om de stekker uit het stopcontact te halen. En het betekent ook dat je moet erkennen dat de slaap je niet altijd vertelt wanneer hij aankomt: er is niet altijd de klassieke ‘Ik stort in’. Voor degenen die moe rijden, voor degenen die ’s nachts werken of vermoeiende diensten hebben, is het besef dat de geest plotseling kan worden uitgeschakeld een reden te meer om jezelf te beschermen.
Deze scherpe daling van de hersenactiviteit, die voor het eerst zo duidelijk werd waargenomen, herinnert ons eraan dat slaap noch een luxe, noch een gril is: het is een biologische noodzaak die werkt met een kracht die we niet kunnen temmen. Wij kunnen het echter beter begrijpen. En, dankzij dit soort onderzoek, misschien zelfs leren het te respecteren.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
