Overschrijding. Dit is het woord dat steeds vaker in het lexicon van de klimaatcrisis zal voorkomen. Het betekent dat we tijdelijk de drempel van 1,5°C van de opwarming van de aarde moeten overschrijden ten opzichte van het pre-industriële niveau, een piek moeten bereiken en vervolgens, als het klimaatbeleid snel en ambitieus genoeg is, de temperatuur geleidelijk weer moeten verlagen.
Dit is het scenario dat centraal staat Overschrijding beperkenhet nieuwe rapport van het United Nations Environment Programme (UNEP), zojuist gepubliceerd en dat waarschuwt: de wereld is voorbestemd om de 1,5°C te overschrijden, waarschijnlijk al in de komende jaren. Maar dit betekent niet dat elk scenario nu gelijkwaardig is of dat het geen zin meer heeft om te handelen.
Integendeel, volgens UNEP kan het verschil tussen het stoppen bij 1,8°C, het overschrijden van de 2°C of het decennialang boven de 1,5°C blijven, zich vertalen in enorm verschillende gevolgen voor mensen, ecosystemen en economieën.
Wat is overshoot en waarom is het zo belangrijk?
Met de deadline overschieten Er wordt een traject aangegeven waarin de opwarming van de aarde tijdelijk boven de 1,5°C uitkomt, een maximum bereikt en vervolgens afneemt. Het doel is dus niet om een nieuwe klimaatdrempel te accepteren, maar om de overschrijding ervan zo laag en kort mogelijk te maken.
Het meest optimistische scenario dat in het rapport wordt onderzocht, voorziet een piek van ongeveer 1,8°C boven het pre-industriële niveau. Veel andere scenario’s duiden echter op temperaturen boven de 2°C. Het traject dat UNEP vandaag de dag als de best overgebleven optie beschouwt, wordt gedefinieerd als “overschrijding, piek en daling“: overshoot, piek en daling. Hoe lager de piek en hoe minder tijd we boven de 1,5°C doorbrengen, hoe minder schade er zal zijn.
@UNEP
Elke tiende graad vergroot de risico’s
Het rapport benadrukt één punt: elke fractie van een graad telt. Boven de 1,5°C nemen de frequentie en ernst van extreme weersomstandigheden, het verlies van ecosystemen en de risico’s voor de gezondheid, de beschikbaarheid van water, de voedselzekerheid, de infrastructuur en de economieën geleidelijk toe.
Tot de meest kwetsbare gebieden behoren kleine eilandstaten en laaggelegen kuststeden, die in toenemende mate worden blootgesteld aan de stijgende zeespiegel. De kans om de zogenaamde te overwinnen groeit ook kantelpuntendrempels waarboven sommige klimaatveranderingen onomkeerbaar of zichzelf in stand kunnen houden.
UNEP noemt onder meer de destabilisatie van grote ijskappen, de degradatie van het Amazonewoud en mogelijke veranderingen in deAtlantische zuidelijke kantelcirculatiehet systeem van oceaanstromingen dat helpt bij het reguleren van het klimaat van de Atlantische Oceaan en grote delen van de planeet.
Bovendien benadrukt het rapport ook dat netto nul niet het eindpunt is. Om de temperatuur na de piek naar beneden te brengen zal de wereld in feite een stadium moeten bereiken waarin meer CO2 uit de atmosfeer wordt verwijderd dan er wordt uitgestoten. Dit is waar het in het spel komt Kooldioxideverwijdering (CDR), dat wil zeggen, de verwijdering van koolstofdioxide uit de lucht via natuurlijke en technologische systemen, van herbebossing tot andere vormen van koolstofopslag.
@UNEP
UNEP waarschuwt echter voor een mogelijk misverstand: het verwijderen van CO2 mag geen alibi worden voor het blijven uitstoten. CDR kan alleen bijdragen aan de terugkeer naar minder dan 1,5°C als de emissies eerst drastisch en continu worden verminderd en als de piekopwarming ruim onder de 2°C blijft.
Mitigatie en aanpassing
Het rapport maakt ook duidelijk dat het terugdringen van de uitstoot niet voldoende is. Omdat sommige klimaateffecten nu onvermijdelijk zijn, moeten mitigatie en aanpassing samen plaatsvinden.
@UNEP
Steden en gemeenschappen zullen zich moeten voorbereiden op intensere hittegolven, droogtes, overstromingen, extreme gebeurtenissen en risico’s die zich plotseling en niet-lineair kunnen voordoen.
UNEP roept daarom op om prioriteit te geven aan interventies die tegelijkertijd mitigatie- en aanpassingsvoordelen kunnen opleveren, zoals op de natuur gebaseerde oplossingen om de stedelijke temperaturen te verlagen. Het versnellen van de transitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie zou ook onmiddellijke voordelen hebben: schonere lucht, een betere gezondheid, lagere energiekosten en een betere toegang tot elektriciteit.
Teruggaan naar minder dan 1,5°C zal niet alle schade ongedaan maken
Zelfs in het scenario waarin de planeet erin slaagt de opwarming weer onder de 1,5°C te brengen, zullen sommige veranderingen nog steeds permanent zijn. Het rapport waarschuwt dat hele gemeenschappen mogelijk moeten verhuizen, hun economische activiteiten moeten veranderen of zich moeten aanpassen aan compleet andere klimaatomstandigheden. Daarom is de overshoot-crisis ook een kwestie van klimaatrechtvaardigheid.
Landen die het meest hebben bijgedragen aan de historische emissies, benadrukt UNEP, zouden sneller en met meer ambitie moeten handelen, terwijl gelijkheid, toegang tot hulpbronnen en bescherming van kwetsbare gemeenschappen centraal moeten staan in de beslissingen.
Hoe het ook zij, volgens deskundigen betekent het overschrijden van de 1,5°C niet dat het te laat is. Dat wil zeggen dat het overschrijden van de 1,5°C niet mag worden geïnterpreteerd als een opbrengst of als bewijs dat de klimaatdoelstellingen niet langer bruikbaar zijn.
Het tegenovergestelde is waar: elke vermeden tiende graad kan de schade verminderen, elk jaar boven de 1,5°C kan het risico op onomkeerbare veranderingen beperken en elke ton CO2 die niet wordt uitgestoten, maakt het gemakkelijker om het traject om te keren.
De nieuwe grens van de klimaatcrisis is dus al aangebroken: het beperken van de overschrijding, het zo snel mogelijk bereiken van de piek en het verlagen van de temperatuur. Maar, waarschuwt UNEP, deze mogelijkheid bestaat alleen als er nu besluiten worden genomen.
HIER vindt u het volledige rapport.
