De gewoonten van de mediterrane monniksrob zijn diepgaand aan het veranderen, en niet in positieve zin, integendeel. In Griekenland, waar de toeristische aanwezigheid aan de kust steeds intenser wordt, verlaten deze dieren feitelijk de traditionele stranden en blootliggende rotsen om hun toevlucht te zoeken in steeds meer verborgen omgevingen. Volgens een studie gepubliceerd in OryxZeehonden maken steeds vaker gebruik van zogenaamde ondergedompelde grotten gevuld met lucht, omgevingen die moeilijk te bereiken zijn en beschermd zijn tegen direct licht en menselijk contact. Een overlevingsstrategie die laat zien hoeveel de invloed van de mens het gedrag van de zeefauna verandert.
Van open stranden tot verborgen ‘bubbelgrotten’.
Ooit gaven monniksrobben de voorkeur aan afgelegen stranden en rustige kustgebieden waar ze konden uitrusten en drogen in de zon. Tegenwoordig heeft de druk van het toerisme en het nautische verkeer de soort echter naar veel ontoegankelijker plaatsen geduwd. Waarnemingen uitgevoerd in Griekenland, in de Ionische archipel, hebben het gebruik van een bijzondere natuurlijke structuur benadrukt: bellengrotten, ondergedompelde holtes met interne luchtkamers die alleen via onderwatertunnels kunnen worden bereikt. In deze omgevingen kunnen zeehonden hangend in het water rusten, bewegingloos op de zeebodem blijven of rechtop slapen, volledig geïsoleerd van externe verstoringen.
De onderzoeksgegevens en een schuilplaats worden bijna dagelijks gebruikt
Om het fenomeen te analyseren, installeerden de onderzoekers een systeem van op afstand bewaakte onderwatercamera’s in verschillende grotten die bekend staan om de aanwezigheid van zeehonden. De opnames, verzameld gedurende 141 dagen tussen 2020 en 2021, vertoonden duidelijk gedrag: de ondergedompelde grotten werden 119 dagen gebruikt, terwijl de traditionele holtes slechts 30 dagen werden gebruikt. Een cijfer dat wijst op een duidelijke voorkeur voor meer beschermde omgevingen, waarschijnlijk gekozen om de interactie met mensen te verminderen tijdens perioden van grotere toestroom van toeristen.
@Oryx
Toerisme als onzichtbare druk op de soort
Het grootste probleem blijft de zogenaamde antropogene verstoring, die tegenwoordig tot de ernstigste bedreigingen voor het voortbestaan van de monniksrob behoort. Drukke stranden, boten, duiken en constante naderingen dwingen deze dieren om hun leefgebied radicaal te veranderen. Op sommige Griekse eilanden, zoals Formicula, reizen toeristen vaak naar de grotten waar zeehonden hun jongen grootbrengen, waardoor de stress toeneemt en de beschikbare veilige gebieden kleiner worden.
Een signaal ook voor Italië
Het fenomeen betreft niet alleen Griekenland. Zelfs langs de Italiaanse kusten, van Sicilië tot Sardinië tot aan delen van de Adriatische Zee, duikt de monniksrob langzaam weer op na jaren van vrijwel totale afwezigheid. Maar zijn voortbestaan zal afhangen van zijn vermogen om de meest kwetsbare kustgebieden te beschermen en menselijke indringers te beperken. Ondergedompelde grotten worden zo niet alleen natuurlijke toevluchtsoorden, maar ook stille indicatoren van een fragiel evenwicht tussen toerisme en biodiversiteit in de Middellandse Zee.
We maken hun leefgebieden niet langer veilig
Monniksrobben ‘kiezen’ niet zomaar nieuwe grotten: ze zijn op de vlucht. Wanneer een dier gedwongen wordt zijn historische gewoonten op te geven en steeds meer verborgen en ontoegankelijke toevluchtsoorden te zoeken, betekent dit dat zijn leefgebied niet langer veilig is. Als het toerisme niet wordt gereguleerd, en de constante aanwezigheid van de mens aan de kust, veranderen natuurgebieden in gebieden van voortdurende stress, waardoor de mogelijkheden tot rust, voortplanting en overleving worden beperkt.
Het meest cruciale is dat dit niet alleen om zeehonden gaat. Het is een patroon dat zich overal herhaalt: zeeën, bergen, bossen. Wilde dieren zoeken geen menselijk contact, ze lijden eronder. En elke keer dat we te dichtbij komen, zelfs met goede bedoelingen, lopen we het risico dat we ze een stap verder richting marginaliteit duwen. De natuur is geen scenario dat onbeperkt kan worden verkend, maar een delicaat evenwicht dat moet worden gerespecteerd. En soms is de meest concrete vorm van bescherming maar één ding: niet dichtbij komen.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
