Heb jij ooit van grima gehoord? Het woord is Spaans en verwijst naar het ongemak dat we voelen als iemand bijvoorbeeld met zijn nagels of krijt over het schoolbord of een ander oppervlak krabt.
Grima is meer dan een simpele ‘rilling van ergernis’ en duidt op een complexe emotionele reactie waarbij de hersenen, het lichaam en onze interpretatie van geluid betrokken zijn. Het kan zich manifesteren als kippenvel, fysieke spanning, een gevoel van onmiddellijk ongemak of het verlangen om weg te gaan van de geluidsprikkel.
De ontdekking komt uit een studie uitgevoerd door onderzoekers van de universiteiten van Madrid en Mainz in Duitsland, gepubliceerd in het tijdschrift Frontiers in Psychology, waarin het wordt beschreven als een echte emotionele ervaring, niet te verwarren met walging.
In feite roept grima mentale, auditieve en huidreacties op die verschillen van de laatstgenoemde en die op zijn minst gedeeltelijk onder controle kunnen worden gehouden door middel van gedachten. Het is volgens onderzoekers in ieder geval geen simpele geconditioneerde reflex maar een emotie.
Het verschil met walging is belangrijk: terwijl walging een evolutionaire reactie is die ons beschermt tegen potentiële bedreigingen zoals bedorven voedsel, schadelijke stoffen of besmetting, ontstaat grima vooral uit een akoestische stimulus. Het is niet iets dat we “zien” of aanraken, maar iets dat onze hersenen als bijzonder onaangenaam interpreteren.
Op dit moment zijn er geen gelijkwaardige termen in het Duits en Engels, maar de lichamelijke reactie die deze geluiden bij mensen teweegbrengen is dezelfde.
Wat veroorzaakt het? En waarom storen deze krijsende geluiden ons zo? Voor onderzoekers is het hun akoestische frequentie (tussen 2.000 en 5.000 Hz) die ons gehoor irriteert, omdat deze vergelijkbaar is met die van een menselijke schreeuw of het huilen van een kind, geluiden die instinctief met gevaar worden geassocieerd.
Wat zijn de meest voorkomende geluiden die grima kunnen veroorzaken?
Niet alle mensen reageren op dezelfde manier, maar onder de stimuli die het vaakst met grima worden geassocieerd, vinden we krijt op het bord, het geluid van spijkers op ruwe oppervlakken, wrijvend polystyreen, wat metaalachtig gekrijs en bepaalde geluiden die worden geproduceerd door contact tussen materialen. Het antwoord kan sterk variëren, afhankelijk van individuele gevoeligheid en persoonlijke ervaringen.
Deze specifieke gevoeligheid is dus geen “gehoordefect”, maar het resultaat van een uiterst verfijnd waarnemingssysteem, dat in staat is om snel potentieel belangrijke geluiden te identificeren. Grima is een merkwaardig voorbeeld van hoe ons brein een eenvoudige akoestische stimulus omzet in een echte emotionele ervaring.
Grima, misofonie en koude rillingen: zijn dat hetzelfde?
Grima wordt vaak verward met misofonie, maar het zijn geen identieke verschijnselen. Misofonie heeft betrekking op een sterke negatieve emotionele reactie op specifieke geluiden, vaak gekoppeld aan alledaagse handelingen (zoals kauwen of ademen), terwijl grima vooral te maken heeft met harde of harde geluiden die een onmiddellijke fysieke reactie uitlokken.
